मराठी

∫ 1 1 − Cos X − Sin X D X = - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

पर्याय

  • \[\log\left| 1 + \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 + \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
MCQ
Advertisements

उत्तर

\[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
 
 
\[\text{Let }I = \int\frac{dx}{1 - \cos x - \sin x}\]

\[ = \int\frac{dx}{1 - \left( \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \right) - \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}}\]

\[ = \int\frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) dx}{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) - \left( 1 - \tan^2 \frac{x}{2} \right) - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{2 \tan^2 \frac{x}{2} - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{\tan^2 \frac{x}{2} - \tan \frac{x}{2}}\]
\[\text{Putting }\tan \frac{x}{2} = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = 2dt\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{2dt}{t^2 - t}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 - t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{2 \times \frac{1}{2}} \ln \left| \frac{t - \frac{1}{2} - \frac{1}{2}}{t - \frac{1}{2} + \frac{1}{2}} \right| + C ............\left( \because \int\frac{dx}{x^2 - a^2} = \frac{1}{2a}\ln\left| \frac{x - a}{x + a} \right| + C \right)\]
\[ = \ln \left| \frac{t - 1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{\tan \frac{x}{2}} \right| + C ..........\left( \because t = \tan \frac{x}{2} \right)\]
\[ = \ln \left| 1 - \cot \frac{x}{2} \right| + C\]

shaalaa.com

Notes

Here in answer \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\] refers to \[\log_e \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\text{ or }\ln \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]

  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - MCQ [पृष्ठ २०१]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
MCQ | Q 17 | पृष्ठ २०१

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\left( x + 1 \right)\left( x - 2 \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{1 + \cos x}   \text{dx} \]

\[\int\frac{1 + \cos 4x}{\cot x - \tan x} dx\]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

` ∫  {sin 2x} /{a cos^2  x  + b sin^2  x }  ` dx 


\[\int\frac{\sin 2x}{\left( a + b \cos 2x \right)^2} dx\]

\[\int\frac{\sin\sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{x - 1}} dx\]

` ∫   tan   x   sec^4  x   dx  `


\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sin^2 x + 4 \sin x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( x - \alpha \right)\left( \beta - x \right)}} dx, \left( \beta > \alpha \right)\]

\[\int\frac{x^3 + x^2 + 2x + 1}{x^2 - x + 1}\text{ dx }\]

`int"x"^"n"."log"  "x"  "dx"`

\[\int x \cos^3 x\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{x^2 + x + 1} \text{  dx }\]

\[\int x\sqrt{x^2 + x} \text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \log x \left( 2 + \log x \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( 2x + 1 \right) \left( x^2 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{\cos2x - \cos2\theta}{\cos x - \cos\theta}dx\] is equal to 

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{3 x^2 + 13x - 10} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\text{ cosec  x} - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{x^2 + 4x + 5} \text{  dx}\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{a + x}{x}}dx\]
 

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]


\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×