मराठी

∫ 1 1 − Cos X − Sin X D X = - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

पर्याय

  • \[\log\left| 1 + \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 + \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
MCQ
Advertisements

उत्तर

\[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
 
 
\[\text{Let }I = \int\frac{dx}{1 - \cos x - \sin x}\]

\[ = \int\frac{dx}{1 - \left( \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \right) - \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}}\]

\[ = \int\frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) dx}{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) - \left( 1 - \tan^2 \frac{x}{2} \right) - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{2 \tan^2 \frac{x}{2} - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{\tan^2 \frac{x}{2} - \tan \frac{x}{2}}\]
\[\text{Putting }\tan \frac{x}{2} = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = 2dt\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{2dt}{t^2 - t}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 - t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{2 \times \frac{1}{2}} \ln \left| \frac{t - \frac{1}{2} - \frac{1}{2}}{t - \frac{1}{2} + \frac{1}{2}} \right| + C ............\left( \because \int\frac{dx}{x^2 - a^2} = \frac{1}{2a}\ln\left| \frac{x - a}{x + a} \right| + C \right)\]
\[ = \ln \left| \frac{t - 1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{\tan \frac{x}{2}} \right| + C ..........\left( \because t = \tan \frac{x}{2} \right)\]
\[ = \ln \left| 1 - \cot \frac{x}{2} \right| + C\]

shaalaa.com

Notes

Here in answer \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\] refers to \[\log_e \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\text{ or }\ln \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]

  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - MCQ [पृष्ठ २०१]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
MCQ | Q 17 | पृष्ठ २०१

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int \cos^{- 1} \left( \sin x \right) dx\]

\[\int\frac{1}{2 - 3x} + \frac{1}{\sqrt{3x - 2}} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int2x    \sec^3 \left( x^2 + 3 \right) \tan \left( x^2 + 3 \right) dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int \sin^5 x \text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{5 - 4x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{16 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{\cos 2x}{\sqrt{\sin^2 2x + 8}} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{x}{x^2 + 3x + 2} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + 6x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{x^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2x}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{3 - 2x - 2 x^2} \text{ dx}\]

\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{x^2 + x + 1} \text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} \text{ dx}\]

Write the anti-derivative of  \[\left( 3\sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} \right) .\]


\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^4 x} dx =\]

\[\int\frac{x^3}{x + 1}dx\] is equal to

\[\int x\sqrt{2x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x \sin^5 x^2 \cos x^2 dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

Find : \[\int\frac{dx}{\sqrt{3 - 2x - x^2}}\] .


\[\int\frac{3x + 1}{\sqrt{5 - 2x - x^2}} \text{ dx }\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×