हिंदी

∫ 1 1 − Cos X − Sin X D X = - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

विकल्प

  • \[\log\left| 1 + \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
  • \[\log\left| 1 + \tan\frac{x}{2} \right| + C\]
MCQ
Advertisements

उत्तर

\[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]
 
 
\[\text{Let }I = \int\frac{dx}{1 - \cos x - \sin x}\]

\[ = \int\frac{dx}{1 - \left( \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \right) - \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}}\]

\[ = \int\frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) dx}{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) - \left( 1 - \tan^2 \frac{x}{2} \right) - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{2 \tan^2 \frac{x}{2} - 2 \tan \frac{x}{2}}\]

\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\sec^2 \frac{x}{2} dx}{\tan^2 \frac{x}{2} - \tan \frac{x}{2}}\]
\[\text{Putting }\tan \frac{x}{2} = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = 2dt\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{2dt}{t^2 - t}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 - t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{2 \times \frac{1}{2}} \ln \left| \frac{t - \frac{1}{2} - \frac{1}{2}}{t - \frac{1}{2} + \frac{1}{2}} \right| + C ............\left( \because \int\frac{dx}{x^2 - a^2} = \frac{1}{2a}\ln\left| \frac{x - a}{x + a} \right| + C \right)\]
\[ = \ln \left| \frac{t - 1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{t} \right| + C\]
\[ = \ln \left| 1 - \frac{1}{\tan \frac{x}{2}} \right| + C ..........\left( \because t = \tan \frac{x}{2} \right)\]
\[ = \ln \left| 1 - \cot \frac{x}{2} \right| + C\]

shaalaa.com

Notes

Here in answer \[\log\left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\] refers to \[\log_e \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\text{ or }\ln \left| 1 - \cot\frac{x}{2} \right| + C\]

  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - MCQ [पृष्ठ २०१]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
MCQ | Q 17 | पृष्ठ २०१

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]

\[\int\left( 2^x + \frac{5}{x} - \frac{1}{x^{1/3}} \right)dx\]

\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]

` ∫  {cosec x} / {"cosec x "- cot x} ` dx      


\[\int\frac{1}{\left( 7x - 5 \right)^3} + \frac{1}{\sqrt{5x - 4}} dx\]

\[\int\text{sin mx }\text{cos nx dx m }\neq n\]

\[\int\frac{\cos^5 x}{\sin x} dx\]

\[\int \tan^3 \text{2x sec 2x dx}\]

\[\int 5^{5^{5^x}} 5^{5^x} 5^x dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 \left( x^4 + 1 \right)^{3/4}} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{x - 1}} dx\]

` ∫  tan^3    x   sec^2  x   dx  `

\[\int \cos^5 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x \cos^3 x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{x^3}{x^4 + x^2 + 1}dx\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

`int 1/(cos x - sin x)dx`

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2x}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int\left( \tan^{- 1} x^2 \right) x\ dx\]

\[\int\frac{x^3 \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} \text{ dx }\]

\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{x^2 + x + 1} \text{  dx }\]

\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 9}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{x^2 + 4x + 5} \text{  dx}\]

\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int\frac{\log x}{x^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{x \sqrt{1 + x^n}} \text{ dx}\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]

\[\int \sin^3  \left( 2x + 1 \right)  \text{dx}\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×