Advertisements
Advertisements
प्रश्न
\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements
उत्तर
\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} dx\]
Dividing numerator and denominator by cos2x we get ,
\[I = \int\frac{\frac{1}{\cos^2 x}}{\left( \tan x - 2 \right) \left( 2 \tan x + 1 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{\sec^2 x}{\left( \tan x - 2 \right) \left( 2 \tan x + 1 \right)} dx\]
\[\text{ Putting tan x = t }\]
\[ \Rightarrow \text{ sec}^2 \text{ x dx} = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{1}{\left( t - 2 \right) \left( 2t + 1 \right)}dt\]
\[ = \int\frac{1}{2 t^2 + t - 4t - 2}dt\]
\[ = \int\frac{1}{2 t^2 - 3t - 2}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{t^2 - \frac{3t}{2} - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{t^2 - \frac{3}{2}t + \left( \frac{3}{4} \right)^2 - \left( \frac{3}{4} \right)^2 - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{\left( t - \frac{3}{4} \right)^2 - \frac{9}{16} - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{\left( t - \frac{3}{4} \right)^2 - \left( \frac{5}{4} \right)^2}dt\]
\[ = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2 \times \frac{5}{4}} \text{ ln }\left| \frac{t - \frac{3}{4} - \frac{5}{4}}{t - \frac{3}{4} + \frac{5}{4}} \right| + C ....................\left[ \because \int\frac{1}{x^2 - a^2}dx = \frac{1}{2a}\text{ ln }\left| \frac{x - a}{x + a} \right| + C \right]\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{t - 2}{t + \frac{1}{2}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln } \left| \frac{2 \left( t - 2 \right)}{2t + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{2 \left( \tan x - 2 \right)}{2 \tan x + 1} \right| + C................ \left[ \because t = \tan x \right]\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln} \left| \frac{\tan x - 2}{2 \tan x + 1} \right| + \frac{1}{5} \text{ ln 2 + C }\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{\tan x - 2}{2 \tan x + 1} \right| + C'\]
\[\text{ where } \]
\[C' = C + \frac{1}{5} \text{ ln 2 }\]
\[ = \int\frac{\sec^2 x}{\left( \tan x - 2 \right) \left( 2 \tan x + 1 \right)} dx\]
\[\text{ Putting tan x = t }\]
\[ \Rightarrow \text{ sec}^2 \text{ x dx} = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{1}{\left( t - 2 \right) \left( 2t + 1 \right)}dt\]
\[ = \int\frac{1}{2 t^2 + t - 4t - 2}dt\]
\[ = \int\frac{1}{2 t^2 - 3t - 2}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{t^2 - \frac{3t}{2} - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{t^2 - \frac{3}{2}t + \left( \frac{3}{4} \right)^2 - \left( \frac{3}{4} \right)^2 - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{\left( t - \frac{3}{4} \right)^2 - \frac{9}{16} - 1}dt\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{1}{\left( t - \frac{3}{4} \right)^2 - \left( \frac{5}{4} \right)^2}dt\]
\[ = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2 \times \frac{5}{4}} \text{ ln }\left| \frac{t - \frac{3}{4} - \frac{5}{4}}{t - \frac{3}{4} + \frac{5}{4}} \right| + C ....................\left[ \because \int\frac{1}{x^2 - a^2}dx = \frac{1}{2a}\text{ ln }\left| \frac{x - a}{x + a} \right| + C \right]\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{t - 2}{t + \frac{1}{2}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln } \left| \frac{2 \left( t - 2 \right)}{2t + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{2 \left( \tan x - 2 \right)}{2 \tan x + 1} \right| + C................ \left[ \because t = \tan x \right]\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln} \left| \frac{\tan x - 2}{2 \tan x + 1} \right| + \frac{1}{5} \text{ ln 2 + C }\]
\[ = \frac{1}{5} \text{ ln }\left| \frac{\tan x - 2}{2 \tan x + 1} \right| + C'\]
\[\text{ where } \]
\[C' = C + \frac{1}{5} \text{ ln 2 }\]
shaalaa.com
या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
\[\int\frac{x^2 + x + 5}{3x + 2} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - \cos 2x}} dx\]
` ∫ {"cosec" x }/ { log tan x/2 ` dx
\[\int\frac{\log\left( 1 + \frac{1}{x} \right)}{x \left( 1 + x \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{8 + 3x - x^2}} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 3x - 2 x^2}} dx\]
\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 + \sin^2 x}} dx\]
\[\int\frac{1}{x^{2/3} \sqrt{x^{2/3} - 4}} dx\]
\[\int\frac{x + 1}{x^2 + x + 3} dx\]
\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]
\[\int\frac{2}{2 + \sin 2x}\text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]
\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]
\[\int\frac{\text{ log }\left( x + 2 \right)}{\left( x + 2 \right)^2} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]
\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2x}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]
\[\int\frac{\left( x \tan^{- 1} x \right)}{\left( 1 + x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]
\[\int e^x \left( \tan x - \log \cos x \right) dx\]
\[\int\frac{x^2 \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]
\[\int\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 - x + 1} \text{ dx}\]
\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{x^2 + 4x + 3} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]
\[\int\frac{18}{\left( x + 2 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]
\[\int\frac{\cos x}{\left( 1 - \sin x \right)^3 \left( 2 + \sin x \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]
\[\int\frac{x + 1}{x \left( 1 + x e^x \right)} dx\]
\[\int\frac{x^2 - 1}{x^4 + 1} \text{ dx }\]
\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]
\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} dx\]
\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then
\[\int \sin^4 2x\ dx\]
\[\int\sin x \sin 2x \text{ sin 3x dx }\]
\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{x\sqrt{1 + x^3}} \text{ dx}\]
\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]
\[\int \sin^3 \left( 2x + 1 \right) \text{dx}\]
\[\int\frac{\cos^7 x}{\sin x} dx\]
