मराठी

∫ 1 X 4 + 3 X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left[ \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right]dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1}dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 5} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 + 1^2}\]
\[\text{ Putting  x} - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting  x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 + 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( p \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x + \frac{1}{x} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{5}x} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 + 1}{x} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 10 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\left( x + 1 \right)\left( x - 2 \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 3} - \sqrt{x + 2}} dx\]

\[\int\frac{e^{3x}}{e^{3x} + 1} dx\]

` ∫  {sin 2x} /{a cos^2  x  + b sin^2  x }  ` dx 


` ∫ {"cosec"   x }/ { log  tan   x/2 ` dx 

\[\int\frac{\left( 1 + \sqrt{x} \right)^2}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int \tan^{3/2} x \sec^2 \text{x dx}\]

\[\int\frac{e^\sqrt{x} \cos \left( e^\sqrt{x} \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int \tan^3 \text{2x sec 2x dx}\]

\[\ \int\ x \left( 1 - x \right)^{23} dx\]

 


\[\int\frac{x - 1}{3 x^2 - 4x + 3} dx\]

\[\int\frac{x^3 + x^2 + 2x + 1}{x^2 - x + 1}\text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{8 + x - x^2}} dx\]


\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x} dx\]

`int"x"^"n"."log"  "x"  "dx"`

\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int \sin^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^x \cdot \frac{\sqrt{1 - x^2} \sin^{- 1} x + 1}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]

\[\int x^2 \sqrt{a^6 - x^6} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]

\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int \cos^3 (3x)\ dx\]

\[\int\frac{1}{e^x + e^{- x}} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^5 x}{\cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{1 + 2x - 3 x^2}\text{  dx } \]

\[\int\frac{\log x}{x^3} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 5x + 6} \text{ dx }\]
 

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×