मराठी

∫ 1 X 4 + 3 X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left[ \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right]dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1}dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 5} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 + 1^2}\]
\[\text{ Putting  x} - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting  x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 + 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( p \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x + \frac{1}{x} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{5}x} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 + 1}{x} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 10 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int \left( 3x + 4 \right)^2 dx\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{1 + \cos x}   \text{dx} \]

\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

\[\int \cos^2 \text{nx dx}\]

\[\int\left\{ 1 + \tan x \tan \left( x + \theta \right) \right\} dx\]

\[\int\frac{\log\left( 1 + \frac{1}{x} \right)}{x \left( 1 + x \right)} dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int\frac{e^x}{\left( 1 + e^x \right)\left( 2 + e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( x - \alpha \right)\left( \beta - x \right)}} dx, \left( \beta > \alpha \right)\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\sqrt{4 + \tan^2 x}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{4 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{\cos 2x}{\sqrt{\sin^2 2x + 8}} dx\]

`  ∫ \sqrt{"cosec x"- 1}  dx `

\[\int\frac{2x}{2 + x - x^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\left( 3 \sin x - 2 \right) \cos x}{5 - \cos^2 x - 4 \sin x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 \cos x - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x \cos x\ dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ e}^x \text{ log } \left( x e^x \right) dx\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( 1 + x^2 \right) \sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x^2 - 4}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 9}} \text{ dx}\]

\[\int x \sin^5 x^2 \cos x^2 dx\]

\[\int\sqrt{\frac{1 + x}{x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx}\]


\[\int\frac{1 + \sin x}{\sin x \left( 1 + \cos x \right)} \text{ dx }\]


\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^5}{\sqrt{1 + x^3}} \text{ dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right)^3 \left( x + 1 \right)} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Find :  \[\int\frac{e^x}{\left( 2 + e^x \right)\left( 4 + e^{2x} \right)}dx.\] 

 


\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×