मराठी

∫ ( X − 1 ) 2 X 4 + X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We  have,} \]
\[I = \int\frac{\left( x - 1 \right)^2 \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 - 2x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx - \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = I_1 - I_2 \]
\[\text{ where , } \]
\[ I_1 = \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)dx}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ I_2 = \int \frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Now,} \]
\[ I_1 = \int \left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ I_1 = \int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 1} \right)dx\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 3}\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[\text{ Putting x }- \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[ \therefore I_1 = \int \frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) + C_1 \]
\[\text{ And }\]
\[ I_2 = \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Putting x}^2 = t\]
\[ \Rightarrow 2x \text{ dx  }= dt\]
\[ I_2 = \int \frac{dt}{t^2 + t + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 + t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2 + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t + \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t + \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \right) + C_2 \]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2t + 1}{3} \right) + C_2 \]
\[ \therefore I = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) - \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2 x^2 + 1}{\sqrt{3}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 9 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int \left( a \tan x + b \cot x \right)^2 dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

\[\int\frac{3x + 5}{\sqrt{7x + 9}} dx\]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

\[\int\text{sin mx }\text{cos nx dx m }\neq n\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text{sin 2x  sin 4x    sin 6x  dx} \]

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

`  =  ∫ root (3){ cos^2 x}  sin x   dx `


\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\sin^2 \left( \text{x e}^x \right)} dx\]

Evaluate the following integrals:

\[\int\cos\left\{ 2 \cot^{- 1} \sqrt{\frac{1 + x}{1 - x}} \right\}dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{1 - \tan^2 x} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sin^2 x + 4 \sin x + 5} dx\]

\[\int\frac{e^{3x}}{4 e^{6x} - 9} dx\]

\[\int\frac{dx}{e^x + e^{- x}}\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{3 x^4 - 18 x^2 + 11} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{x - 1}{3 x^2 - 4x + 3} dx\]

\[\int\frac{a x^3 + bx}{x^4 + c^2} dx\]

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^2 + 2x + 2} dx\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int x\ {cosec}^2 \text{ x }\ \text{ dx }\]


\[\int \tan^{- 1} \sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} dx\]

\[\int\frac{x^3 \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin x \cos x - 1}{\sin^2 x} \right) dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 - x + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1 + \sin x}{\sin x \left( 1 + \cos x \right)} \text{ dx }\]


\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1 + x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{\left( 1 + x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right)^3 \left( x + 1 \right)} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×