मराठी

∫ ( X − 1 ) 2 X 4 + X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We  have,} \]
\[I = \int\frac{\left( x - 1 \right)^2 \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 - 2x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx - \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = I_1 - I_2 \]
\[\text{ where , } \]
\[ I_1 = \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)dx}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ I_2 = \int \frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Now,} \]
\[ I_1 = \int \left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ I_1 = \int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 1} \right)dx\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 3}\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[\text{ Putting x }- \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[ \therefore I_1 = \int \frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) + C_1 \]
\[\text{ And }\]
\[ I_2 = \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Putting x}^2 = t\]
\[ \Rightarrow 2x \text{ dx  }= dt\]
\[ I_2 = \int \frac{dt}{t^2 + t + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 + t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2 + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t + \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t + \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \right) + C_2 \]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2t + 1}{3} \right) + C_2 \]
\[ \therefore I = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) - \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2 x^2 + 1}{\sqrt{3}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 9 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\sin^2 x}{1 + \cos x}   \text{dx} \]

\[\int\frac{x^3}{x - 2} dx\]

\[\int\frac{2 - 3x}{\sqrt{1 + 3x}} dx\]

`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

` ∫    cos  mx  cos  nx  dx `

 


Integrate the following integrals:

\[\int\text{sin 2x  sin 4x    sin 6x  dx} \]

\[\int\frac{1 - \cot x}{1 + \cot x} dx\]

\[\int\frac{1}{x (3 + \log x)} dx\]

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

\[\int\sqrt {e^x- 1}  \text{dx}\] 

\[\int \sin^4 x \cos^3 x \text{ dx }\]

\[\int \cos^7 x \text{ dx  } \]

Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{x^7}{\left( a^2 - x^2 \right)^5}dx\]

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

\[\int\frac{e^x}{e^{2x} + 5 e^x + 6} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3 x^2 + 5x + 7}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{2x - 3}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{x - 1}{3 x^2 - 4x + 3} dx\]

\[\int\frac{2x}{2 + x - x^2} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - 2 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left[ \sec x + \log \left( \sec x + \tan x \right) \right] dx\]

∴\[\int e^{2x} \left( - \sin x + 2 \cos x \right) dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x\left( x^2 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{x \left( 1 + x e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{7 + 5 \cos x} dx =\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

\[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} \text{ dx}\]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int x \sec^2 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{x \sqrt{1 + x^n}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1 + x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×