हिंदी

∫ ( X − 1 ) 2 X 4 + X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We  have,} \]
\[I = \int\frac{\left( x - 1 \right)^2 \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 - 2x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx - \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = I_1 - I_2 \]
\[\text{ where , } \]
\[ I_1 = \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)dx}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ I_2 = \int \frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Now,} \]
\[ I_1 = \int \left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ I_1 = \int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 1} \right)dx\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 3}\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[\text{ Putting x }- \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[ \therefore I_1 = \int \frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}} \right) + C_1 \]
\[ = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) + C_1 \]
\[\text{ And }\]
\[ I_2 = \int\frac{2x \text{ dx}}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[\text{ Putting x}^2 = t\]
\[ \Rightarrow 2x \text{ dx  }= dt\]
\[ I_2 = \int \frac{dt}{t^2 + t + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{t^2 + t + \left( \frac{1}{2} \right)^2 - \left( \frac{1}{2} \right)^2 + 1}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t + \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t + \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \right) + C_2 \]
\[ = \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2t + 1}{3} \right) + C_2 \]
\[ \therefore I = \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{3}x} \right) - \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{2 x^2 + 1}{\sqrt{3}} \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 9 | पृष्ठ १९०

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{\left( 1 + \sqrt{x} \right)^2}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{2 - 3x}{\sqrt{1 + 3x}} dx\]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

\[\int\frac{\cos\sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int 5^{5^{5^x}} 5^{5^x} 5^x dx\]

\[\int \cot^5 \text{ x } {cosec}^4 x\text{ dx }\]

\[\int \sin^3 x \cos^5 x \text{ dx  }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{e^x}{1 + e^{2x}} dx\]

\[\int\frac{e^x}{e^{2x} + 5 e^x + 6} dx\]

\[\int\frac{3 x^5}{1 + x^{12}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1 - 3x}{3 x^2 + 4x + 2}\text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 6x + 12} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 5}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{3 + 2 \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 + 3 \tan x} dx\]

\[\int\frac{8 \cot x + 1}{3 \cot x + 2} \text{  dx }\]

\[\int x^2 \cos 2x\ \text{ dx }\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int e^x \left[ \sec x + \log \left( \sec x + \tan x \right) \right] dx\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]

Find \[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)^2}dx\]

If `int(2x^(1/2))/(x^2)  dx = k  .  2^(1/x) + C`, then k is equal to ______.


\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int\text{ cos x  cos  2x   cos  3x  dx}\]


\[\int\frac{\sin x}{\sqrt{1 + \sin x}} dx\]

\[\int x\sqrt{2x + 3} \text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x\ dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\frac{1}{4} - \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^3 x\ \sec^4 x\ dx\]

\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} \text{ dx}\]

\[\int x \sec^2 2x\ dx\]

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 - 2}{x^5 - x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×