हिंदी

∫ 1 X 4 + 3 X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left[ \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right]dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1}dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 5} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 + 1^2}\]
\[\text{ Putting  x} - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting  x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 + 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( p \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x + \frac{1}{x} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{5}x} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 + 1}{x} \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 10 | पृष्ठ १९०

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 3} - \sqrt{x + 2}} dx\]

\[\int\frac{e^x + 1}{e^x + x} dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\sqrt {e^x- 1}  \text{dx}\] 

` = ∫1/{sin^3 x cos^ 2x} dx`


\[\int\frac{1}{a^2 - b^2 x^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{e^x}{e^{2x} + 5 e^x + 6} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\cos^4 x - \sin^2 x + 2}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{x + 2}{2 x^2 + 6x + 5}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2 \left( x^4 + 4 \right)}{x^2 + 4} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos x}{\cos 3x} \text{ dx }\]

\[\int x \cos x\ dx\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ log  x  dx }\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int x^3 \tan^{- 1}\text{  x dx }\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin 4x - 4}{1 - \cos 4x} \right) dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{  dx }\]

\[\int\frac{e^x \left( 1 + x \right)}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx =\]

\[\int\frac{x^3}{x + 1}dx\] is equal to

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int \cos^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{3 x^2 + 13x - 10} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

Find : \[\int\frac{dx}{\sqrt{3 - 2x - x^2}}\] .


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×