हिंदी

∫ 1 X 4 + 3 X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + 3 x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left[ \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right]dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + 3 x^2 + 1}dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 3}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 5} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 + 1^2}\]
\[\text{ Putting  x} - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting  x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{5} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 + 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( p \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{5}} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x + \frac{1}{x} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{5}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{\sqrt{5}x} \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 + 1}{x} \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 10 | पृष्ठ १९०

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 3} - \sqrt{x + 2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\text{cos}^2\text{ x }\left( 1 - \text{tan x} \right)^2} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 5}{3x + 2} dx\]

\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{3x + 5}  \text{dx} \]

\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

\[\int \sin^2 \frac{x}{2} dx\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text { sin  x  cos  2x     sin 3x   dx}\]

` ∫  sec^6   x  tan    x   dx `

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

\[\int\frac{e^x}{1 + e^{2x}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \cot x} dx\]

\[\int x e^x \text{ dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{x} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 6x - 8}{x^3 - 4x} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{4 x^4 + 3}{\left( x^2 + 2 \right) \left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 2x + 2 \right) \sqrt{x + 1}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos^8 x} dx =\]

\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x}\]

\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int \tan^3 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sec x + cosec x}\text{  dx }\]

\[\int\sqrt{3 x^2 + 4x + 1}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1 + x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2} \text{ dx}\]

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]


\[\int\frac{\cos^7 x}{\sin x} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×