Advertisements
Advertisements
प्रश्न
\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]
योग
Advertisements
उत्तर
We have,
\[I = \int\frac{2x dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)}\]
\[\text{Putting }x^2 = t\]
\[ \Rightarrow 2x\ dx = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{dt}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A}{t + 1} + \frac{B}{t + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)\]
Putting t + 3 = 0
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[1 = A \times 0 + B \left( - 3 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - \frac{1}{2}\]
Putting t + 1 = 0
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = A \left( - 1 + 3 \right) + B \left( - 1 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 2 + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
Then,
\[I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 3}\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 3 \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{t + 1}{t + 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{x^2 + 1}{x^2 + 3} \right| + C\]
\[ \Rightarrow 2x\ dx = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{dt}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A}{t + 1} + \frac{B}{t + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)\]
Putting t + 3 = 0
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[1 = A \times 0 + B \left( - 3 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - \frac{1}{2}\]
Putting t + 1 = 0
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = A \left( - 1 + 3 \right) + B \left( - 1 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 2 + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
Then,
\[I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 3}\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 3 \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{t + 1}{t + 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{x^2 + 1}{x^2 + 3} \right| + C\]
shaalaa.com
क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]
\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]
\[\int\frac{x^{- 1/3} + \sqrt{x} + 2}{\sqrt[3]{x}} dx\]
\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]
\[\int\frac{1}{1 + \cos 2x} dx\]
\[\int\frac{1}{\left( 7x - 5 \right)^3} + \frac{1}{\sqrt{5x - 4}} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{x + a} + \sqrt{x + b}} dx\]
\[\int\sin x\sqrt{1 + \cos 2x} dx\]
\[\int \cos^2 \text{nx dx}\]
` ∫ tan 2x tan 3x tan 5x dx `
\[\int\sqrt{1 + e^x} . e^x dx\]
` = ∫ root (3){ cos^2 x} sin x dx `
\[\int\frac{\sin^5 x}{\cos^4 x} \text{ dx }\]
\[\int \cot^n {cosec}^2 \text{ x dx } , n \neq - 1\]
\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]
\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]
\[\int\frac{\cos x}{\sin^2 x + 4 \sin x + 5} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]
\[\int\frac{\sec^2 x}{\sqrt{4 + \tan^2 x}} dx\]
\[\int\frac{x + 1}{x^2 + x + 3} dx\]
\[\int\frac{2x + 5}{x^2 - x - 2} \text{ dx }\]
\[\int\frac{\left( 3\sin x - 2 \right)\cos x}{13 - \cos^2 x - 7\sin x}dx\]
\[\int\frac{1}{\cos x \left( \sin x + 2 \cos x \right)} dx\]
\[\int x e^x \text{ dx }\]
\[\int \tan^{- 1} \left( \sqrt{x} \right) \text{dx }\]
\[\int\sqrt{3 - x^2} \text{ dx}\]
\[\int\frac{1}{x \log x \left( 2 + \log x \right)} dx\]
\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + 1 \right) \left( 3 x^2 + 4 \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{\cos x \left( 5 - 4 \sin x \right)} dx\]
\[\int\frac{x^2 + 9}{x^4 + 81} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \sqrt{x}} \text{ dx }\]
` \int \text{ x} \text{ sec x}^2 \text{ dx is equal to }`
\[\int\left( x - 1 \right) e^{- x} dx\] is equal to
\[\int e^x \left( 1 - \cot x + \cot^2 x \right) dx =\]
\[\int\frac{1}{a + b \tan x} \text{ dx }\]
\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]
\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]
\[\int \sin^3 \left( 2x + 1 \right) \text{dx}\]
Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`
