Advertisements
Advertisements
प्रश्न
\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]
योग
Advertisements
उत्तर
We have,
\[I = \int\frac{2x dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)}\]
\[\text{Putting }x^2 = t\]
\[ \Rightarrow 2x\ dx = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{dt}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A}{t + 1} + \frac{B}{t + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)\]
Putting t + 3 = 0
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[1 = A \times 0 + B \left( - 3 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - \frac{1}{2}\]
Putting t + 1 = 0
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = A \left( - 1 + 3 \right) + B \left( - 1 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 2 + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
Then,
\[I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 3}\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 3 \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{t + 1}{t + 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{x^2 + 1}{x^2 + 3} \right| + C\]
\[ \Rightarrow 2x\ dx = dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{dt}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A}{t + 1} + \frac{B}{t + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)} = \frac{A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)}{\left( t + 1 \right) \left( t + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 3 \right) + B \left( t + 1 \right)\]
Putting t + 3 = 0
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[1 = A \times 0 + B \left( - 3 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - \frac{1}{2}\]
Putting t + 1 = 0
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = A \left( - 1 + 3 \right) + B \left( - 1 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 2 + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
Then,
\[I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 3}\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 3 \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{t + 1}{t + 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2} \log \left| \frac{x^2 + 1}{x^2 + 3} \right| + C\]
shaalaa.com
क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
\[\int\sqrt{x}\left( x^3 - \frac{2}{x} \right) dx\]
\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]
\[\int\left( \sec^2 x + {cosec}^2 x \right) dx\]
\[\int\frac{1 - \cos x}{1 + \cos x} dx\]
Write the primitive or anti-derivative of
\[f\left( x \right) = \sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} .\]
\[\int\frac{1}{\text{cos}^2\text{ x }\left( 1 - \text{tan x} \right)^2} dx\]
\[\int\frac{x^2 + 5x + 2}{x + 2} dx\]
\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{3x + 5} \text{dx} \]
\[\int \text{sin}^2 \left( 2x + 5 \right) \text{dx}\]
\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]
\[\int\frac{\sec^2 x}{\tan x + 2} dx\]
\[\int\frac{e^\sqrt{x} \cos \left( e^\sqrt{x} \right)}{\sqrt{x}} dx\]
\[\int\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x + 2} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]
` ∫ tan x sec^4 x dx `
\[\int \cot^5 x \text{ dx }\]
\[\int x \cos^3 x^2 \sin x^2 \text{ dx }\]
Evaluate the following integrals:
\[\int\cos\left\{ 2 \cot^{- 1} \sqrt{\frac{1 + x}{1 - x}} \right\}dx\]
\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 - \sin^2 x}} dx\]
\[\int\frac{5x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 10}} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right)\left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]
\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]
\[\int e^\sqrt{x} \text{ dx }\]
\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]
\[\int\frac{x^2 \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]
\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]
\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]
\[\int\frac{x}{\left( x - 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} dx\]
\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]
\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]
\[\int e^x \left( 1 - \cot x + \cot^2 x \right) dx =\]
\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]
\[\int\frac{\left( \sin^{- 1} x \right)^3}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]
\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} \text{ dx }\]
\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]
\[\int\sqrt{a^2 - x^2}\text{ dx }\]
\[\int x\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x^2 - 2}{x^5 - x} \text{ dx}\]
