हिंदी

∫ X 2 + 1 X 2 − 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 - 1 + 2}{x^2 - 1} \right)dx\]
\[ = \int dx + 2\int\frac{1}{x^2 - 1^2}dx\]
\[ = \int dx + 2\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}dx . . . \left( 1 \right)\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right)\left( x + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A \left( x + 1 \right) + B\left( x - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( x + 1 \right) B \left( x - 1 \right) ..........(2)\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (2)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \left( - 1 - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{- 1}{2}\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq (2)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( 1 + 1 \right) + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right)\left( x + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( x - 1 \right)} - \frac{1}{2\left( x + 1 \right)} ..........(3)\]
From eq. (1) and (3)
\[\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} \right)dx = \int dx + 2\int\left[ \frac{1}{2 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{2 \left( x + 1 \right)} \right]dx\]
\[ = \int dx + \int\frac{dx}{x - 1} - \int\frac{dx}{x + 1}\]
\[ = x + \ln \left| x - 1 \right| = - \ln \left| x + 1 \right| + C\]
\[ = x + \ln \left| \frac{x - 1}{x + 1} \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 5 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

`int{sqrtx(ax^2+bx+c)}dx`

\[\int\frac{x^5 + x^{- 2} + 2}{x^2} dx\]

\[\int\frac{1 - \cos x}{1 + \cos x} dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


`∫     cos ^4  2x   dx `


\[\int\frac{\cos 4x - \cos 2x}{\sin 4x - \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{\tan x}{\sqrt{\cos x}} dx\]

\[\int \sin^5\text{ x }\text{cos x dx}\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx\]

\[\int 5^{5^{5^x}} 5^{5^x} 5^x dx\]

\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{a^2 - b^2 x^2} dx\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^2 + 4} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( x - \alpha \right)\left( \beta - x \right)}} dx, \left( \beta > \alpha \right)\]

\[\int\frac{2}{2 + \sin 2x}\text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 + 4 \cos x} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 + \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \sin^2 x\ dx\]

\[\int\cos\sqrt{x}\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \sqrt{x} \right) \text{dx }\]

\[\int \cos^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^x \cdot \frac{\sqrt{1 - x^2} \sin^{- 1} x + 1}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \sqrt{a^6 - x^6} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\left( 1 + \sin x \right) \left( 2 + \sin x \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{1}{1 + \tan x} dx =\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

\[\int\frac{\sin x}{3 + 4 \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} \text{ dx }\]
 
 

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×