मराठी

∫ X 2 + 1 X 2 − 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 - 1 + 2}{x^2 - 1} \right)dx\]
\[ = \int dx + 2\int\frac{1}{x^2 - 1^2}dx\]
\[ = \int dx + 2\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}dx . . . \left( 1 \right)\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right)\left( x + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A \left( x + 1 \right) + B\left( x - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( x + 1 \right) B \left( x - 1 \right) ..........(2)\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (2)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \left( - 1 - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{- 1}{2}\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq (2)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( 1 + 1 \right) + B \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right)\left( x + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( x - 1 \right)} - \frac{1}{2\left( x + 1 \right)} ..........(3)\]
From eq. (1) and (3)
\[\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} \right)dx = \int dx + 2\int\left[ \frac{1}{2 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{2 \left( x + 1 \right)} \right]dx\]
\[ = \int dx + \int\frac{dx}{x - 1} - \int\frac{dx}{x + 1}\]
\[ = x + \ln \left| x - 1 \right| = - \ln \left| x + 1 \right| + C\]
\[ = x + \ln \left| \frac{x - 1}{x + 1} \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 5 | पृष्ठ १७६

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


\[\int\frac{x^2 + 5x + 2}{x + 2} dx\]


\[\int\frac{x^2 + x + 5}{3x + 2} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{3x + 2}} dx\]

` ∫ {"cosec"   x }/ { log  tan   x/2 ` dx 

` ∫    x   {tan^{- 1} x^2}/{1 + x^4} dx`

\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + x} \text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{1 - \tan^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{2x}{2 + x - x^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{8 + x - x^2}} dx\]


\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos x}{\cos 3x} \text{ dx }\]

`int 1/(sin x - sqrt3 cos x) dx`

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x e^{2x} \text{ dx }\]

\[\int e^\sqrt{x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int(2x + 5)\sqrt{10 - 4x - 3 x^2}dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\left( \sin^{- 1} x \right)^3}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} \text{ dx }\]
 
 

\[\int \cot^4 x\ dx\]

\[\int\sqrt{\text{ cosec  x} - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{6x + 5}{\sqrt{6 + x - 2 x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos^7 x}{\sin x} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×