मराठी

∫ 3 + 2 Cos X + 4 Sin X 2 Sin X + Cos X + 3 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I }= \int\left( \frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \right)dx\]
\[\text{ Let 3 }+ 2 \cos x + 4 \sin x = A \left( 2 \sin x + \cos x + 3 \right) + B \left( 2 \cos x - \sin x \right) + C\]
\[ \Rightarrow 3 + 2 \cos x + 4 \sin x = \left( 2A - B \right) \sin x + \left( A + 2B \right) \cos x + 3A + C\]

Comparing the coefficients of like terms

\[2A - B = 4 . . . \left( 1 \right)\]
\[A + 2B = 2 . . . (2)\]
\[3A + C = 3 . . . (3)\]

Multiplying eq (1) by 2 and adding it to eq (2) we get ,

\[\Rightarrow 4A - 2B + A + 2B = 8 + 2\]
\[ \Rightarrow 5A = 10\]
\[ \Rightarrow A = 2\]

Putting value of A = 2 in  eq (1)

\[\Rightarrow 2 \times 2 - B = 4\]
\[ \Rightarrow B = 0\]
\[\text{ Putting  value of   A   in eq (3) }\]
\[ \Rightarrow 3 \times 2 + C = 3\]
\[ \Rightarrow C = - 3\]

\[\therefore I = ∫ \left[ \frac{2 \left( 2 \sin x + \cos x + 3 \right) - 3}{2 \sin x + \cos x + 3} \right]dx\]
\[ = 2\ ∫   dx - 3\ ∫ \frac{1}{2 \sin x + \cos x + 3}dx\]
\[\text{ Substituting sin x }= \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \text{ and }\cos x = \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}\]
\[ \therefore I = 2\ ∫   dx - 3\ ∫  \frac{1}{2 \times \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} + \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} + 3}dx\]
\[ = 2\  ∫   dx - 3\ ∫  \frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right)}{4 \tan \left( \frac{x}{2} \right) + 1 - \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right) + 3 \left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right)}dx\]
\[ = 2\  ∫   dx - 3\ ∫ \frac{\sec^2 \left( \frac{x}{2} \right)}{2 \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right) + 4 \tan \left( \frac{x}{2} \right) + 4} dx\]
\[ = 2\ ∫   dx - \frac{3}{2}\ ∫ \frac{\sec^2 \left( \frac{x}{2} \right)}{\tan^2 \left( \frac{x}{2} \right) + 2 \tan \left( \frac{x}{2} \right) + 2}dx\]
\[\text{  Putting tan } \left( \frac{x}{2} \right) = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \left( \frac{x}{2} \right) dx = 2dt\]
\[ \therefore I = 2\ ∫  dx - \frac{3}{2}\ ∫ \frac{2}{t^2 + 2t + 2} dt\]
\[ = 2\ ∫   dx - 3\ ∫  \frac{1}{t^2 + 2t + 1 + 1}dt\]
\[ = 2\ ∫   dx - 3\ ∫  \frac{1}{\left( t + 1 \right)^2 + \left( 1 \right)^2}dt\]
\[ = 2x - \frac{3}{1} \tan^{- 1} \left( \frac{t + 1}{1} \right) + C\]
\[ = 2x - 3 \tan^{- 1} \left( \tan \frac{x}{2} + 1 \right) + C \left[ \because t = \tan \frac{x}{2} \right]\]

 

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.24 [पृष्ठ १२२]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.24 | Q 3 | पृष्ठ १२२

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int\frac{\tan x}{\sec x + \tan x} dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{3x + 2}} dx\]

\[\int\frac{2 - 3x}{\sqrt{1 + 3x}} dx\]

\[\int\frac{1}{x (3 + \log x)} dx\]

` ∫  {sin 2x} /{a cos^2  x  + b sin^2  x }  ` dx 


\[\int\frac{\log\left( 1 + \frac{1}{x} \right)}{x \left( 1 + x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right)\left( x^2 + 2x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 \left( x^4 + 1 \right)^{3/4}} dx\]

\[\int x^2 \sqrt{x + 2} \text{  dx  }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{3x + 4}} dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int \cot^5 x  \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x \cos^3 x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^4 + a^4}} dx\]

` ∫  {x-3} /{ x^2 + 2x - 4 } dx `


\[\int\frac{\left( 3 \sin x - 2 \right) \cos x}{5 - \cos^2 x - 4 \sin x} dx\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x \text{ sin 2x dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{2x}{1 - x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x^2} \right) dx\]

\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 9}{x^4 + 81} \text{ dx }\]

 


\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} dx\]

Write a value of

\[\int e^{3 \text{ log x}} x^4\text{ dx}\]

If \[\int\frac{1}{5 + 4 \sin x} dx = A \tan^{- 1} \left( B \tan\frac{x}{2} + \frac{4}{3} \right) + C,\] then


\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then 


\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×