मराठी

∫ 1 P + Q Tan X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{p + q \tan x} \text{ dx  }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

 

\[\text{ Let I }= \int\frac{dx}{p + q \tan x}\]
\[ = \int\frac{1}{p + \frac{q \sin x}{\cos x}}dx\]
\[ = \int\frac{\cos x}{q \sin x + p \cos x}dx\]
\[\text{ Let cos x} = A \left(\text{  q  sin x + p  cos x} \right) + B \left( q \cos x - p \sin x \right)\]
\[ \Rightarrow \cos x = \left( Ap + Bq \right) \cos x + \left( Aq - Bp \right) \sin x\]

Comparing coefficients of like terms

\[Ap + Bq = 1 . . . \left( 1 \right)\]
\[Aq - Bp = 0 . . . \left( 2 \right)\]

\[\Rightarrow A p^2 + Bpq = p\]
\[ \Rightarrow A q^2 - Bpq = 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{p}{p^2 q^2}\]

Putting value of A in eq (1)

\[\frac{p^2}{p^2 + q^2} + Bq = 1\]
\[ \Rightarrow Bq = 1 - \frac{p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow Bq = \frac{p^2 + q^2 - p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow B = \frac{q}{p^2 + q^2}\]
\[ \therefore I = \int\left[ \frac{p}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \sin x + p \cos x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} + \frac{q}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \cos x - p \sin x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} \right]dx\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2}\int dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\left( \frac{q \cos x - p \sin x}{q \sin x + p \cos x} \right)dx\]
\[\text{ Putting  q sin x + p  cos x = t}\]
\[ \Rightarrow \left( q \cos x - p \sin x \right) dx = dt\]
\[ \therefore I = \frac{p}{p^2 + q^2}\int\ dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\frac{1}{t}dt\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2} x + \frac{q}{p^2 + q^2} \text{ ln } \left| q \sin x + p \cos x \right| + C\]
shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.24 [पृष्ठ १२२]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.24 | Q 4 | पृष्ठ १२२

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos 2x} dx\]

\[\int\frac{x^3 - 3 x^2 + 5x - 7 + x^2 a^x}{2 x^2} dx\]

\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int\frac{1}{2 - 3x} + \frac{1}{\sqrt{3x - 2}} dx\]

\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]

 


\[\int\frac{\log\left( 1 + \frac{1}{x} \right)}{x \left( 1 + x \right)} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]

\[\int \sin^7 x  \text{ dx }\]

Evaluate the following integrals:
\[\int\frac{x^2}{\left( a^2 - x^2 \right)^{3/2}}dx\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^2 + 4} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 + \sin^2 x}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{\sin^2 x - 2 \sin x - 3}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{2x - 3}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{2x}{2 + x - x^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{x^3}{x^4 + x^2 + 1}dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]

\[\int e^\sqrt{x} \text{ dx }\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \cos x - \sin x \right) dx\]

\[\int\frac{e^x}{x}\left\{ \text{ x }\left( \log x \right)^2 + 2 \log x \right\} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x + 1 \right) \left( x - 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x \left( 3 + 2 \cos x \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

If \[\int\frac{1}{5 + 4 \sin x} dx = A \tan^{- 1} \left( B \tan\frac{x}{2} + \frac{4}{3} \right) + C,\] then


If \[\int\frac{\sin^8 x - \cos^8 x}{1 - 2 \sin^2 x \cos^2 x} dx\]


\[\int\frac{e^x \left( 1 + x \right)}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx =\]

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int \sec^4 x\ dx\]


\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{4 x^2 + 5x + 6} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×