मराठी

∫ 1 P + Q Tan X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{p + q \tan x} \text{ dx  }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

 

\[\text{ Let I }= \int\frac{dx}{p + q \tan x}\]
\[ = \int\frac{1}{p + \frac{q \sin x}{\cos x}}dx\]
\[ = \int\frac{\cos x}{q \sin x + p \cos x}dx\]
\[\text{ Let cos x} = A \left(\text{  q  sin x + p  cos x} \right) + B \left( q \cos x - p \sin x \right)\]
\[ \Rightarrow \cos x = \left( Ap + Bq \right) \cos x + \left( Aq - Bp \right) \sin x\]

Comparing coefficients of like terms

\[Ap + Bq = 1 . . . \left( 1 \right)\]
\[Aq - Bp = 0 . . . \left( 2 \right)\]

\[\Rightarrow A p^2 + Bpq = p\]
\[ \Rightarrow A q^2 - Bpq = 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{p}{p^2 q^2}\]

Putting value of A in eq (1)

\[\frac{p^2}{p^2 + q^2} + Bq = 1\]
\[ \Rightarrow Bq = 1 - \frac{p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow Bq = \frac{p^2 + q^2 - p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow B = \frac{q}{p^2 + q^2}\]
\[ \therefore I = \int\left[ \frac{p}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \sin x + p \cos x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} + \frac{q}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \cos x - p \sin x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} \right]dx\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2}\int dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\left( \frac{q \cos x - p \sin x}{q \sin x + p \cos x} \right)dx\]
\[\text{ Putting  q sin x + p  cos x = t}\]
\[ \Rightarrow \left( q \cos x - p \sin x \right) dx = dt\]
\[ \therefore I = \frac{p}{p^2 + q^2}\int\ dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\frac{1}{t}dt\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2} x + \frac{q}{p^2 + q^2} \text{ ln } \left| q \sin x + p \cos x \right| + C\]
shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.24 [पृष्ठ १२२]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.24 | Q 4 | पृष्ठ १२२

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int \left( 3x + 4 \right)^2 dx\]

\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]

\[\int\frac{\cos x}{1 + \cos x} dx\]

\[\int\frac{2 - 3x}{\sqrt{1 + 3x}} dx\]

`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

\[\int\frac{\text{sin} \left( x - \alpha \right)}{\text{sin }\left( x + \alpha \right)} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{2 + 3 \sin x} dx\]

\[\int\frac{2 \cos 2x + \sec^2 x}{\sin 2x + \tan x - 5} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\left\{ 1 + \tan x \tan \left( x + \theta \right) \right\} dx\]

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\int \cot^5 x  \text{ dx }\]

` = ∫1/{sin^3 x cos^ 2x} dx`


\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

\[\int\frac{dx}{e^x + e^{- x}}\]

\[\int\frac{x}{x^4 - x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{5 x^2 - 2x}} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - 2 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int x e^x \text{ dx }\]

\[\int\cos\sqrt{x}\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{x} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\left\{ \tan \left( \log x \right) + \sec^2 \left( \log x \right) \right\} dx\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{16 + \left( \log x \right)^2}}{x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{x}{1 - x}} dx\]  is equal to


\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int\frac{\cot x + \cot^3 x}{1 + \cot^3 x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×