हिंदी

∫ 1 P + Q Tan X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{p + q \tan x} \text{ dx  }\]
योग
Advertisements

उत्तर

 

\[\text{ Let I }= \int\frac{dx}{p + q \tan x}\]
\[ = \int\frac{1}{p + \frac{q \sin x}{\cos x}}dx\]
\[ = \int\frac{\cos x}{q \sin x + p \cos x}dx\]
\[\text{ Let cos x} = A \left(\text{  q  sin x + p  cos x} \right) + B \left( q \cos x - p \sin x \right)\]
\[ \Rightarrow \cos x = \left( Ap + Bq \right) \cos x + \left( Aq - Bp \right) \sin x\]

Comparing coefficients of like terms

\[Ap + Bq = 1 . . . \left( 1 \right)\]
\[Aq - Bp = 0 . . . \left( 2 \right)\]

\[\Rightarrow A p^2 + Bpq = p\]
\[ \Rightarrow A q^2 - Bpq = 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{p}{p^2 q^2}\]

Putting value of A in eq (1)

\[\frac{p^2}{p^2 + q^2} + Bq = 1\]
\[ \Rightarrow Bq = 1 - \frac{p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow Bq = \frac{p^2 + q^2 - p^2}{p^2 + q^2}\]
\[ \Rightarrow B = \frac{q}{p^2 + q^2}\]
\[ \therefore I = \int\left[ \frac{p}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \sin x + p \cos x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} + \frac{q}{p^2 + q^2} \times \frac{\left( q \cos x - p \sin x \right)}{\left( q \sin x + p \cos x \right)} \right]dx\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2}\int dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\left( \frac{q \cos x - p \sin x}{q \sin x + p \cos x} \right)dx\]
\[\text{ Putting  q sin x + p  cos x = t}\]
\[ \Rightarrow \left( q \cos x - p \sin x \right) dx = dt\]
\[ \therefore I = \frac{p}{p^2 + q^2}\int\ dx + \frac{q}{p^2 + q^2}\int\frac{1}{t}dt\]
\[ = \frac{p}{p^2 + q^2} x + \frac{q}{p^2 + q^2} \text{ ln } \left| q \sin x + p \cos x \right| + C\]
shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.24 [पृष्ठ १२२]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.24 | Q 4 | पृष्ठ १२२

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{x^3 - 3 x^2 + 5x - 7 + x^2 a^x}{2 x^2} dx\]

If f' (x) = a sin x + b cos x and f' (0) = 4, f(0) = 3, f

\[\left( \frac{\pi}{2} \right)\] = 5, find f(x)
 

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 1} + \sqrt{x}} dx\]

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{3x + 2}} dx\]

`∫     cos ^4  2x   dx `


\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text { sin  x  cos  2x     sin 3x   dx}\]

\[\int\frac{1 - \cot x}{1 + \cot x} dx\]

\[\int x^3 \cos x^4 dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{16 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{e^x}{\sqrt{16 - e^{2x}}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 + \sin^2 x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 1 - x^2 \right)\left\{ 9 + \left( \sin^{- 1} x \right)^2 \right\}}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 5x + 6} dx\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{3x + 1}{\sqrt{5 - 2x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log x}{x^n}\text{  dx }\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 4 x^3 - 3x \right) \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{2x}{1 - x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{3 - 2x - 2 x^2} \text{ dx}\]

\[\int\left( 2x - 5 \right) \sqrt{2 + 3x - x^2} \text{  dx }\]

\[\int\frac{5}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x + 2}}\text{  dx}\]

\[\int\frac{2}{\left( e^x + e^{- x} \right)^2} dx\]

The value of \[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{1 - \sin 2x}} dx\] is equal to


\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int \sec^2 x \cos^2 2x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int \cos^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin 4x - 2}{1 - \cos 4x} e^{2x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\cot x + \cot^3 x}{1 + \cot^3 x} \text{ dx}\]

\[\int \sin^3  \left( 2x + 1 \right)  \text{dx}\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×