हिंदी

∫ 2 X − 3 ( X 2 − 1 ) ( 2 X + 3 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{\left( 2x - 3 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}dx\]
\[\text{Let }\frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{C}{2x + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{A \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + B \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + C \left( x^2 - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 2x - 3 = A \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + B \left( x - 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + C \left( x + 1 \right) \left( x - 1 \right) ...........(1)\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow - 2 - 3 = B \left( - 1 - 1 \right) \left( - 2 + 3 \right)\]
\[ \Rightarrow - 5 = B \left( - 2 \right) \left( 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{5}{2}\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 2 - 3 = A \left( 1 + 1 \right) \left( 2 + 3 \right)\]
\[ \Rightarrow - 1 = A \left( 2 \right) \left( 5 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{- 1}{10}\]
\[\text{Putting }2x + 3 = 0\text{ or }x = \frac{- 3}{2}\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 2 \times - \frac{3}{2} - 3 = A \times 0 + B \times 0 + C\left( - \frac{3}{2} + 1 \right) \left( \frac{- 3}{2} - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow - 6 = C \left( - \frac{1}{2} \right) \left( \frac{- 5}{2} \right)\]
\[ \Rightarrow C = - \frac{24}{5}\]
\[ \therefore \frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{- 1}{10 \left( x - 1 \right)} + \frac{5}{2 \left( x + 1 \right)} - \frac{24}{5 \left( 2x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow \int\frac{\left( 2x - 3 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx = \frac{- 1}{10}\int\frac{1}{x - 1}dx + \frac{5}{2}\int\frac{1}{x + 1}dx - \frac{24}{5}\int\frac{1}{2x + 3}dx\]
\[ = \frac{- 1}{10} \ln \left| x - 1 \right| + \frac{5}{2} \ln \left| x + 1 \right| - \frac{24}{5} \ln \frac{\left| 2x + 3 \right|}{3} + C\]
\[ = - \frac{1}{10} \ln \left| x - 1 \right| + \frac{5}{2} \ln \left| x + 1 \right| - \frac{12}{5} \ln \left| 2x + 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 9 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \left( 3x + 4 \right)^2 dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{\cos^5 x}{\sin x} dx\]

` ∫    x   {tan^{- 1} x^2}/{1 + x^4} dx`

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int \cot^5 \text{ x } {cosec}^4 x\text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

\[\int\frac{dx}{e^x + e^{- x}}\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x} dx\]

\[\int\frac{x^2 \left( x^4 + 4 \right)}{x^2 + 4} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + 6x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log x}{x^n}\text{  dx }\]

\[\int2 x^3 e^{x^2} dx\]

\[\int\frac{\left( x \tan^{- 1} x \right)}{\left( 1 + x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left[ \sec x + \log \left( \sec x + \tan x \right) \right] dx\]

\[\int\sqrt{2ax - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 + x + 1} \text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{x \log x \left( 2 + \log x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]

\[\int\frac{dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + 1 \right) \left( 3 x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{2x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int\frac{1}{\text{ cos }\left( x - a \right) \text{ cos }\left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{x^2 + 4x - 5} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 + x}{x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^6 x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


Find :  \[\int\frac{e^x}{\left( 2 + e^x \right)\left( 4 + e^{2x} \right)}dx.\] 

 


\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]


\[\int\frac{x + 3}{\left( x + 4 \right)^2} e^x dx =\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×