हिंदी

∫ 2 X − 3 ( X 2 − 1 ) ( 2 X + 3 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{\left( 2x - 3 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}dx\]
\[\text{Let }\frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{C}{2x + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{A \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + B \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + C \left( x^2 - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 2x - 3 = A \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + B \left( x - 1 \right) \left( 2x + 3 \right) + C \left( x + 1 \right) \left( x - 1 \right) ...........(1)\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow - 2 - 3 = B \left( - 1 - 1 \right) \left( - 2 + 3 \right)\]
\[ \Rightarrow - 5 = B \left( - 2 \right) \left( 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{5}{2}\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 2 - 3 = A \left( 1 + 1 \right) \left( 2 + 3 \right)\]
\[ \Rightarrow - 1 = A \left( 2 \right) \left( 5 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{- 1}{10}\]
\[\text{Putting }2x + 3 = 0\text{ or }x = \frac{- 3}{2}\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 2 \times - \frac{3}{2} - 3 = A \times 0 + B \times 0 + C\left( - \frac{3}{2} + 1 \right) \left( \frac{- 3}{2} - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow - 6 = C \left( - \frac{1}{2} \right) \left( \frac{- 5}{2} \right)\]
\[ \Rightarrow C = - \frac{24}{5}\]
\[ \therefore \frac{2x - 3}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} = \frac{- 1}{10 \left( x - 1 \right)} + \frac{5}{2 \left( x + 1 \right)} - \frac{24}{5 \left( 2x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow \int\frac{\left( 2x - 3 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx = \frac{- 1}{10}\int\frac{1}{x - 1}dx + \frac{5}{2}\int\frac{1}{x + 1}dx - \frac{24}{5}\int\frac{1}{2x + 3}dx\]
\[ = \frac{- 1}{10} \ln \left| x - 1 \right| + \frac{5}{2} \ln \left| x + 1 \right| - \frac{24}{5} \ln \frac{\left| 2x + 3 \right|}{3} + C\]
\[ = - \frac{1}{10} \ln \left| x - 1 \right| + \frac{5}{2} \ln \left| x + 1 \right| - \frac{12}{5} \ln \left| 2x + 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 9 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( \frac{m}{x} + \frac{x}{m} + m^x + x^m + mx \right) dx\]

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2 \tan x}{1 + \tan^2 x} \right) dx\]

\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]

\[\int \cot^5 x  \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{5 x^2 - 2x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 1 - x^2 \right)\left\{ 9 + \left( \sin^{- 1} x \right)^2 \right\}}} dx\]

\[\int\frac{1 - 3x}{3 x^2 + 4x + 2}\text{  dx}\]

\[\int\frac{1}{4 \cos^2 x + 9 \sin^2 x}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\cos x}{\cos 3x} \text{ dx }\]

` ∫    sin x log  (\text{ cos x ) } dx  `

\[\int {cosec}^3 x\ dx\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int x \sin^3 x\ dx\]

\[\int\frac{x^3 \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int\left\{ \tan \left( \log x \right) + \sec^2 \left( \log x \right) \right\} dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \sqrt{2 x^2 + 3} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 - a^2 \right) \left( x^2 - b^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]

\[\int\frac{1}{\cos x \left( 5 - 4 \sin x \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^4 + 7 x^2 + 1} 2 \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 2x + 2 \right) \sqrt{x + 1}} \text{ dx}\]

Write a value of

\[\int e^{3 \text{ log x}} x^4\text{ dx}\]

Write the anti-derivative of  \[\left( 3\sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} \right) .\]


\[\int x^{\sin x} \left( \frac{\sin x}{x} + \cos x . \log x \right) dx\] is equal to

\[\int\left( x - 1 \right) e^{- x} dx\] is equal to

\[\int\frac{2}{\left( e^x + e^{- x} \right)^2} dx\]

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int\frac{\cos2x - \cos2\theta}{\cos x - \cos\theta}dx\] is equal to 

\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\text{ cos }\left( x - a \right) \text{ cos }\left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos x}{\frac{1}{4} - \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5 x^4 + 12 x^3 + 7 x^2}{x^2 + x} dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×