हिंदी

∫ X 3 ( X − 1 ) ( X − 2 ) ( X − 3 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right)\left( x - 3 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 - 5x + 6 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{x^3}{x^3 - 5 x^2 + 6x - x^2 + 5x - 6}dx\]
\[ = \int\frac{x^3}{x^3 - 6 x^2 + 11x - 6}dx\]
\[ \therefore \frac{x^3}{x^3 - 6 x^2 + 11x - 6} = 1 + \frac{6 x^2 + 11x + 6}{x^2 - 6 x^2 + 11x - 6}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^3}{x^3 - 6 x^2 + 11x - 6} = 1 + \frac{6 x^2 - 11x + 6}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)}\]
\[ \therefore \int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx = \int dx + \int\frac{\left( 6 x^2 - 11x + 6 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)}dx ............(1)\]

\[\text{Let }\frac{6 x^2 - 11x + 6}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x - 2} + \frac{C}{x - 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{6 x^2 - 11x + 6}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} = \frac{A \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right) + B \left( x - 1 \right) \left( x - 3 \right) + C \left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 6 x^2 - 11x + 6 = A \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right) + B \left( x - 1 \right) \left( x - 3 \right) + C \left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) ..............(2)\]
\[\text{Putting }x - 2 = 0\text{ or }x = 2\text{ in eq. (2)}\]
\[ \Rightarrow 6 \times 4 - 22 + 6 = B \left( 2 - 1 \right) \left( 2 - 3 \right)\]
\[ \Rightarrow 8 = B \left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - 8\]
\[\text{Putting }x - 3 = 0\text{ or }x = 3\text{ in eq. (2)}\]
\[ \Rightarrow 6 \times 3^2 - 11 \times 3 + 6 = C \left( 3 - 1 \right) \left( 3 - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 27 = C \left( 2 \right) \left( 1 \right)\]
\[ \Rightarrow C = \frac{27}{2}\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq. (2)}\]
\[ \Rightarrow 6 \times 1 - 11 + 6 = A \left( 1 - 2 \right) \left( 1 - 3 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( - 1 \right) \left( - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{6 x^2 - 11x + 6}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} = \frac{1}{2\left( x - 1 \right)} - \frac{8}{x - 2} + \frac{27}{2\left( x - 3 \right)}..........(3)\]
From eq. (2) and (3)
\[ \therefore \int\frac{x^3 dx}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} = \int dx + \frac{1}{2}\int\frac{1}{x - 1}dx - 8\int\frac{1}{x - 2}dx + \frac{27}{2}\int\frac{1}{x - 3}dx\]
\[ = x + \frac{1}{2} \ln \left| x - 1 \right| - 8 \ln \left| x - 2 \right| + \frac{27}{2} \ln \left| x - 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 10 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( x^e + e^x + e^e \right) dx\]

` ∫  {cosec x} / {"cosec x "- cot x} ` dx      


\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x} dx\]

` ∫    x   {tan^{- 1} x^2}/{1 + x^4} dx`

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt[4]{x}}dx\]

 ` ∫   1 /{x^{1/3} ( x^{1/3} -1)}   ` dx


\[\int {cosec}^4  \text{ 3x } \text{ dx } \]

Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{x^7}{\left( a^2 - x^2 \right)^5}dx\]

\[\int\frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{e^x}{1 + e^{2x}} dx\]

` ∫  { x^2 dx}/{x^6 - a^6} dx `

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{\sqrt{8 - \sin2x}}dx\]

` ∫  {x-3} /{ x^2 + 2x - 4 } dx `


\[\int\frac{x}{\sqrt{8 + x - x^2}} dx\]


\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - 2 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int\left( \tan^{- 1} x^2 \right) x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]

If \[\int\frac{1}{5 + 4 \sin x} dx = A \tan^{- 1} \left( B \tan\frac{x}{2} + \frac{4}{3} \right) + C,\] then


\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos^8 x} dx =\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

\[\int\frac{\sin x}{3 + 4 \cos^2 x} dx\]

\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int\frac{x^9}{\left( 4 x^2 + 1 \right)^6}dx\]  is equal to 

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int \tan^4 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{a + b \tan x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 + \cos x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{6x + 5}{\sqrt{6 + x - 2 x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\sqrt{1 + 2x - 3 x^2}\text{  dx } \]

\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin 4x - 2}{1 - \cos 4x} e^{2x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×