हिंदी

∫ ( 3 Sin X − 2 ) Cos X 5 − Cos 2 X − 4 Sin X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( 3 \sin x - 2 \right) \cos x}{5 - \cos^2 x - 4 \sin x} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

` ∫   {( 3 sin x -2 ) cos x   dx}/{5 cos^2 x -4 sin x} `
` ∫   {( 3 sin x -2 ) cos x   dx}/{5 -(1 - sin^2)-4 sin x} `
` ∫   {( 3 sin x -2 ) cos x   dx}/{sin^2 x -4  sin x + 4}`

`\text{ Let sin x }= t`
\[ \Rightarrow \text{ cos x dx} = dt\]
\[\int\frac{\left( 3t - 2 \right) dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[3t - 2 = A\frac{d}{dx}\left( t^2 - 4t + 4 \right) + B\]
\[3t - 2 = A \left( 2t - 4 \right) + B\]
\[3t - 2 = \left( 2 A \right) t + B - 4 A\]

Comparing the Coefficients of like powers of t

\[\text{ 2 A }= 3\]
\[A = \frac{3}{2}\]
\[\text{ B - 4  A }= - 2\]
\[B - 4 \times \frac{3}{2} = - 2\]
\[B = - 2 + 6\]
\[B = 4\]

\[3t - 2 = \frac{3}{2} \left( 2t - 4 \right) + 4\]
\[ \therefore \int\frac{\left( 3t - 2 \right) dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[ = \int\left( \frac{\frac{3}{2}\left( 2t - 4 \right) + 4}{t^2 - 4t + 4} \right)dt\]
\[ = \frac{3}{2}\int\left( \frac{2t - 4}{t^2 - 4t + 4} \right)dt + 4\int\frac{dt}{t^2 - 4t + 4}\]
`  =  3/2    I_1 + 4      I_2  . . . ( 1 )`
 Where
\[ I_1 = \int\frac{\left( 2t - 4 \right) dt}{t^2 - 4t + 4}, I_2 = \int\frac{dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 2t - 4 \right) dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[\text{ Let t }^2 - 4t + 4 = p\]
\[ \Rightarrow \left( 2t - 4 \right) dt = dp\]
\[ I_1 = \int\frac{\left( 2t - 4 \right) dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[ = \int\frac{dp}{p}\]
\[ = \text{ log }\left| p \right| + C_1 \]
\[ = \text{ log }\left| t^2 - 4t + 4 \right| + C_1 . . . \left( 2 \right)\]
\[ I_2 = \int\frac{dt}{t^2 - 4t + 4}\]
\[ I_2 = \int\frac{dt}{\left( t - 2 \right)^2}\]
\[ I_2 = \int \left( t - 2 \right)^{- 2} dt\]
\[ I_2 = \frac{\left( t - 2 \right)^{- 2 + 1}}{- 2 + 1} + C_2 \]
\[ I_2 = \frac{- 1}{t - 2} + C_2 . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{ from }\left( 1 \right), \left( 2 \right) \text{ and }\left( 3 \right)\]
` ∫   {( 3 sin x -2 ) cos x   dx}/{5 cos^2 x -4 sin x} `
\[ = \frac{3}{2} \text{ log } \left| t^2 - 4t + 4 \right| + 4 \times \frac{- 1}{t - 2} + C_1 + C_2 \]
\[ = \frac{3}{2} \text{ log }\left| \sin^2 x - 4 \sin x + 4 \right| + \frac{4}{2 - t} + C \left( \text{ Where C }= C_1 + C_2 \right)\]
\[ = \frac{3}{2}\text{ log }\left| \left( \sin x - 2 \right)^2 \right| + \frac{4}{2 - \sin x} + C\]
\[ = \frac{3}{2} \times 2 \text{ log }\left| \sin x - 2 \right| + \frac{4}{2 - \sin x} + C\]
\[ = 3 \text{ log }\left| 2 - \sin x \right| + \frac{4}{2 - \sin x} + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.19 [पृष्ठ १०४]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.19 | Q 10 | पृष्ठ १०४

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left\{ x^2 + e^{\log  x}+ \left( \frac{e}{2} \right)^x \right\} dx\]


\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x} dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


\[\int\frac{e^x + 1}{e^x + x} dx\]

\[\int\frac{2 \cos 2x + \sec^2 x}{\sin 2x + \tan x - 5} dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\int\frac{e^{2x}}{1 + e^x} dx\]

\[\int \cot^5 x  \text{ dx }\]

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

` ∫  {1}/{a^2 x^2- b^2}dx`

\[\int\frac{x}{x^4 - x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{\cos 2x}{\sqrt{\sin^2 2x + 8}} dx\]

\[\int\frac{2x - 3}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{5 \cos x + 6}{2 \cos x + \sin x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^x \left( \cot x - {cosec}^2 x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{1 + x}{\left( 2 + x \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{2x - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{4 x^4 + 3}{\left( x^2 + 2 \right) \left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 - 3x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^4 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^4 + 7 x^2 + 1} 2 \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x}{3 + 4 \cos^2 x} dx\]

\[\int e^x \left( \frac{1 - \sin x}{1 - \cos x} \right) dx\]

\[\int\frac{x^4 + x^2 - 1}{x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{3 x^2 + 13x - 10} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\text{ cosec  x} - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×