हिंदी

∫ 1 X 4 − 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int\frac{dx}{x^4 - 1}\]
\[ = \int\frac{dx}{\left( x^2 - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ = \int\frac{dx}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{B}{x + 1} + \frac{Cx + D}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) \left( x + 1 \right) + B\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right) \left( Cx + D \right) \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( x^2 + 1 \right) \left( x + 1 \right) + B \left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right) + \left( Cx + D \right) \left( x^2 - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( x^3 + x^2 + x + 1 \right) + B\left( x^3 + x - x^2 - 1 \right) + \left( C x^3 - Cx + D x^2 - D \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = \left( A + B + C \right) x^3 + x^2 \left( A - B + D \right) + x\left( A + B - C \right) + A - B - D\]
\[\text{Equating the coefficients of like terms} . \]
\[A + B + C = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[A - B + D = 0 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A + B - C = 0 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[A - B - D = 1 . . . . . \left( 4 \right)\]
\[\text{Solving these four equations we get}\]
\[A = \frac{1}{4}, B = - \frac{1}{4}, C = 0, D = - \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{4\left( x - 1 \right)} - \frac{1}{4\left( x + 1 \right)} - \frac{1}{2\left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow I = \frac{1}{4}\int \frac{dx}{x - 1} - \frac{1}{4}\int\frac{dx}{x + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{4}\log \left( x - 1 \right) - \frac{1}{4}\log \left( x + 1 \right) - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x \right) + C'\]
\[ = \frac{1}{4}\log \left| \frac{x - 1}{x + 1} \right| - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x \right) + C'\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 55 | पृष्ठ १७७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]

` ∫  1/ {1+ cos   3x}  ` dx


\[\int\frac{2x + 3}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 + \cos x}} dx\]

\[\int\frac{\cos 4x - \cos 2x}{\sin 4x - \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int \tan^{3/2} x \sec^2 \text{x dx}\]

\[\int\frac{e^\sqrt{x} \cos \left( e^\sqrt{x} \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\ \int\ x \left( 1 - x \right)^{23} dx\]

 


\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 4x + 3}} \text{ dx }\]

`int 1/(sin x - sqrt3 cos x) dx`

\[\int\cos\sqrt{x}\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int\frac{x^2 \tan^{- 1} x}{1 + x^2} \text{ dx }\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 4 x^3 - 3x \right) \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\text{ dx }\]

\[\int\frac{\left( x \tan^{- 1} x \right)}{\left( 1 + x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx }\]

\[\int x \sin^3 x\ dx\]

\[\int e^x \left( \cot x - {cosec}^2 x \right) dx\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]

Evaluate the following integral:

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + a^2 \right)\left( x^2 + b^2 \right)}dx\]

\[\int\frac{x^2 + 9}{x^4 + 81} \text{ dx }\]

 


\[\int\frac{x^2 - 3x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

If \[\int\frac{1}{5 + 4 \sin x} dx = A \tan^{- 1} \left( B \tan\frac{x}{2} + \frac{4}{3} \right) + C,\] then


The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then 


\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{3x + 1}{\sqrt{5 - 2x - x^2}} \text{ dx }\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×