हिंदी

∫ X 2 + 1 X ( X 2 − 1 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + 1}{x\left( x^2 - 1 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x^2 - 1 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}dx\]
\[\text{Let }\frac{x^2 + 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A}{x} + \frac{B}{x - 1} + \frac{C}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^2 + 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) + B \left( x \right) \left( x + 1 \right) + C \left( x \right) \left( x - 1 \right)}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x^2 + 1 = A \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) + B \left( x \right) \left( x + 1 \right) + C \left( x \right) \left( x - 1 \right) .............(1)\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 1 + 1 = A \times 0 + B \left( 1 \right) \left( 1 + 1 \right) + C \times 0\]
\[ \Rightarrow B = 1\]
\[\text{Putting x = 0 in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 0 + 1 = A \left( 0 - 1 \right) \left( 0 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow A = - 1\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow \left( - 1 \right)^2 + 1 = A \times 0 + B \times 0 + C\left( - 1 \right) \left( - 1 - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 2 = C \times 2\]
\[ \Rightarrow C = 1\]
\[ \therefore \frac{x^2 + 1}{x \left( x^2 - 1 \right)} = \frac{- 1}{x} + \frac{1}{x - 1} + \frac{1}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x^2 - 1 \right)}dx = - \int\frac{1}{x}dx + \int\frac{1}{x - 1}dx + \int\frac{1}{x + 1}dx\]
\[ = - \ln \left| x \right| + \ln \left| x - 1 \right| + \ln \left| x + 1 \right| + C\]
\[ = - \ln \left| x \right| + \ln \left| x^2 - 1 \right| + C\]
\[ = \ln \left| \frac{x^2 - 1}{x} \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 8 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sqrt{x}}\left( 1 + \frac{1}{x} \right) dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \sin x} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\tan x + 2} dx\]

` ∫   e^{m   sin ^-1  x}/ \sqrt{1-x^2}  ` dx

 


\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int \cos^7 x \text{ dx  } \]

` = ∫1/{sin^3 x cos^ 2x} dx`


\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{1 - \tan^2 x} dx\]

\[\int\frac{x^3}{x^4 + x^2 + 1}dx\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 - 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 3 \sin^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right)\left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \cos x - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \sin^2 x\ dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 4 x^3 - 3x \right) \text{ dx }\]

\[\int x \cos^3 x\ dx\]

\[\int\frac{e^x}{x}\left\{ \text{ x }\left( \log x \right)^2 + 2 \log x \right\} dx\]

\[\int\left\{ \tan \left( \log x \right) + \sec^2 \left( \log x \right) \right\} dx\]

\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^3}{\left( x - 1 \right) \left( x - 2 \right) \left( x - 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int e^x \left( \frac{1 - \sin x}{1 - \cos x} \right) dx\]

\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int\frac{e^x - 1}{e^x + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin x}{\sqrt{1 + \sin x}} dx\]

\[\int \tan^4 x\ dx\]

\[\int x \sin^5 x^2 \cos x^2 dx\]

\[\int \sin^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 + \cos x} \text{ dx }\]


\[\int x \sec^2 2x\ dx\]

\[\int\frac{1 + x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int x\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} \text{ dx}\]

\[\int \sin^3  \left( 2x + 1 \right)  \text{dx}\]


\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 5x + 6} \text{ dx }\]
 

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×