हिंदी

∫ X 2 + 1 X ( X 2 − 1 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + 1}{x\left( x^2 - 1 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x^2 - 1 \right)}dx\]
\[ = \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}dx\]
\[\text{Let }\frac{x^2 + 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A}{x} + \frac{B}{x - 1} + \frac{C}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^2 + 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} = \frac{A \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) + B \left( x \right) \left( x + 1 \right) + C \left( x \right) \left( x - 1 \right)}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x^2 + 1 = A \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) + B \left( x \right) \left( x + 1 \right) + C \left( x \right) \left( x - 1 \right) .............(1)\]
\[\text{Putting }x - 1 = 0\text{ or }x = 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 1 + 1 = A \times 0 + B \left( 1 \right) \left( 1 + 1 \right) + C \times 0\]
\[ \Rightarrow B = 1\]
\[\text{Putting x = 0 in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow 0 + 1 = A \left( 0 - 1 \right) \left( 0 + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow A = - 1\]
\[\text{Putting }x + 1 = 0\text{ or }x = - 1\text{ in eq. (1)}\]
\[ \Rightarrow \left( - 1 \right)^2 + 1 = A \times 0 + B \times 0 + C\left( - 1 \right) \left( - 1 - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 2 = C \times 2\]
\[ \Rightarrow C = 1\]
\[ \therefore \frac{x^2 + 1}{x \left( x^2 - 1 \right)} = \frac{- 1}{x} + \frac{1}{x - 1} + \frac{1}{x + 1}\]
\[ \Rightarrow \int\frac{\left( x^2 + 1 \right)}{x \left( x^2 - 1 \right)}dx = - \int\frac{1}{x}dx + \int\frac{1}{x - 1}dx + \int\frac{1}{x + 1}dx\]
\[ = - \ln \left| x \right| + \ln \left| x - 1 \right| + \ln \left| x + 1 \right| + C\]
\[ = - \ln \left| x \right| + \ln \left| x^2 - 1 \right| + C\]
\[ = \ln \left| \frac{x^2 - 1}{x} \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 8 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \cos^{- 1} \left( \sin x \right) dx\]

\[\int\frac{e^x + 1}{e^x + x} dx\]

\[\int\frac{a}{b + c e^x} dx\]

\[\int\left( \frac{x + 1}{x} \right) \left( x + \log x \right)^2 dx\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{1 + x^2} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int \sin^3 x \cos^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x - x^2}  \text{ dx }\]

\[\int\frac{3 x^5}{1 + x^{12}} dx\]

\[\int\frac{x}{x^4 - x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{5 - 4x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 3x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{5x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 + 7 \cos x + \sin x} dx\]

\[\int x\left( \frac{\sec 2x - 1}{\sec 2x + 1} \right) dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2x}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int x \sin x \cos 2x\ dx\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x^2} \right) dx\]

\[\int\sqrt{3 - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\sqrt{\cot \text{θ} d  } \text{ θ}\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


If \[\int\frac{1}{\left( x + 2 \right)\left( x^2 + 1 \right)}dx = a\log\left| 1 + x^2 \right| + b \tan^{- 1} x + \frac{1}{5}\log\left| x + 2 \right| + C,\] then


\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x}{\cos 2x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^3 x\ dx\]

\[\int \cos^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 + a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{5x + 7}{\sqrt{\left( x - 5 \right) \left( x - 4 \right)}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 - 3 \cos 2x} \text{ dx }\]


\[\int\sqrt{x^2 - a^2} \text{ dx}\]

\[\int\sqrt{3 x^2 + 4x + 1}\text{  dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×