हिंदी

∫ 1 − 3 X 3 X 2 + 4 X + 2 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1 - 3x}{3 x^2 + 4x + 2}\text{  dx}\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\frac{\left( 1 - 3x \right) dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[1 - 3x = A\frac{d}{dx}\left( 3 x^2 + 4x + 2 \right) + B\]
\[1 - 3x = A \left( 6x + 4 \right) + B\]
\[1 - 3x = \left( 6 A \right) x + \text{ 4 A }+ B\]

Comparing the Coefficients of like powers of x

\[\text{ 6 A }= - 3\]
\[A = \frac{- 1}{2}\]
\[\text{ 4 A }+ B = 1\]
\[4 \times \frac{- 1}{2} + B = 1\]
\[B = 3\]

\[1 - 3x = - \frac{1}{2}\left( 6x + 4 \right) + 3\]
\[Now, \int\frac{\left( 1 - 3x \right) dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[ = \int\left( \frac{\frac{- 1}{2}\left( 6x + 4 \right) + 3}{3 x^2 + 4x + 2} \right)dx\]
\[ = - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 6x + 4 \right) dx}{3 x^2 + 4x + 2} + 3\int\frac{dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[ = - \frac{1}{2} I_1 + 3 I_2 \left( \text{ say} \right) . . . \left( 1 \right)\]
\[\text{ where}\]
\[ I_1 = \int\frac{6x + 4}{3 x^2 + 4x + 2} \text{ and }I_2 = \int\frac{dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[ I_1 = \int\left( \frac{6x + 4}{3 x^2 + 4x + 2} \right)dx\]
\[\text{ let }3 x^2 + 4x + 2 = t\]
\[ \Rightarrow \left( 6x + 4 \right) dx = dt\]
\[ I_1 = \int\frac{dt}{t}\]
\[ = \text{ log }\left| t \right| + C_1 \]
\[ = \text{ log }\left| 3 x^2 + 4x + 2 \right| + C_1 . . . \left( 2 \right)\]
\[ I_2 = \int\frac{dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{x^2 + \frac{4}{3}x + \frac{2}{3}}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{x^2 + \frac{4x}{x} + \left( \frac{2}{3} \right)^2 - \left( \frac{2}{3} \right)^2 + \frac{2}{3}}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{\left( x - \frac{2}{3} \right)^2 - \frac{4}{9} + \frac{2}{3}}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{\left( x + \frac{2}{3} \right)^2 + \frac{2}{9}}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{\left( x + \frac{2}{3} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{2}}{3} \right)^2}\]
\[ I_2 = \frac{1}{3} \times \frac{3}{\sqrt{2}} \tan^{- 1} \left( \frac{x + \frac{2}{3}}{\frac{\sqrt{2}}{3}} \right) + C_2 \]
\[ I_2 = \frac{1}{\sqrt{2}} \tan^{- 1} \left( \frac{3x + 2}{\sqrt{2}} \right) + C_2 . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{ from } \left( 1 \right), \left( 2 \right)\text{ and }\left( 3 \right)\]
\[\int\frac{\left( 1 - 3x \right) dx}{3 x^2 + 4x + 2}\]
\[ = - \frac{1}{2} \text{ log }\left| 3 x^2 + 4x + 2 \right| + \frac{3 \times 1}{\sqrt{2}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{3x + 2}{\sqrt{2}} \right) + C_1 + C_2 \]
\[ = - \frac{1}{2} \text{ log }\left| 3 x^2 + 4x + 2 \right| + \frac{3}{\sqrt{2}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{3x + 2}{\sqrt{2}} \right) + C \left( \text{ Where C } = C_1 + C_2 \right)\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.19 [पृष्ठ १०४]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.19 | Q 7 | पृष्ठ १०४

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]

\[\int\left\{ x^2 + e^{\log  x}+ \left( \frac{e}{2} \right)^x \right\} dx\]


\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

` ∫  {cosec x} / {"cosec x "- cot x} ` dx      


\[\int \cot^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 - \cos 2x} \right) dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int     \text{sin}^2  \left( 2x + 5 \right)    \text{dx}\]

\[\int\text{sin mx }\text{cos nx dx m }\neq n\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}\left( 2 + 3 \sin^{- 1} x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \sqrt{x}} dx\]

\[\int x^2 e^{x^3} \cos \left( e^{x^3} \right) dx\]

\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\sin^5 x}{\cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} dx\]

\[\int \sin^5 x \text{ dx }\]

\[\int \cos^7 x \text{ dx  } \]

\[\int\frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{x}{x^2 + 3x + 2} dx\]

\[\int\frac{2x - 3}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{2x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 5}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 + 4 \cos x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 \cos x - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

` ∫    sin x log  (\text{ cos x ) } dx  `

\[\int {cosec}^3 x\ dx\]

\[\int x \sin^3 x\ dx\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int e^x \cdot \frac{\sqrt{1 - x^2} \sin^{- 1} x + 1}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\left( 2x - 5 \right) \sqrt{2 + 3x - x^2} \text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 6x - 8}{x^3 - 4x} dx\]

\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]

\[\int\frac{dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt{x + 1}}  \text{ dx }\]


\[\int \sec^2 x \cos^2 2x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 - 3 \cos 2x} \text{ dx }\]


\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×