SSC (English Medium)
SSC (Hindi Medium)
SSC (Marathi Medium)
Academic Year: 2019-2020
Date & Time: 7th March 2020, 11:00 am
Duration: 3h
Advertisements
सूचना:
- सर्वासु कृतिषु वाक्यानां पुनर्लेखनम् आवश्यकम्।
- यथासूचनं आकलनकृतयः व्याकरणकृतयः आरेखितव्याः।
- आकृतीनाम् आलेखनं मसीलेखन्या कर्तव्यम्।
चित्रं दृष्ट्वा नामानि लिखत।

Chapter: [0] सुगमसंस्कृतम् :।
समय-स्तम्भमेलनं कुरुत।
| क्र. | अ | आ |
| (१) | विंशत्यधिक- सप्तवादनम् | २.५० |
| (२) | सपाद-नववादनम् | १०.४५ |
| (३) | पादोन-एकादशवादनम् | ७.२० |
| (४) | दशोन-त्रिवादनम् | ९.१५ |
Chapter:
गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत।
|
किञ्चित्कालानन्तरं शृगालः मृगम् अवदत्, ‘वनेऽस्मिन् एकं सस्यपूर्णक्षेत्रमस्ति। दर्शयामि त्वाम्।’ तथा कृते मृगः प्रत्यहं तत्र गत्वा सस्यम् अखादत्। तद् दृष्ट्वा एकस्मिन् दिने क्षेत्रपतिना पाशः योजितः। तत्रागतः मृगः पाशैर्बद्धः। सः अचिन्तयत्, “इदानीं मित्राण्येव शरणं मम।” दूरात् तत् पश्यन् जम्बूकः मनसि आनन्दितः। सोऽचिन्तयत्, “फलितं मे मनोरथम्। इदानी प्रभूतं भोजनं प्राप्स्यामि।” मृगस्तं दृष्ट्वा अब्रवीत्, “मित्र, छिन्धि तावन्मम बन्धनम्। त्रायस्व माम्।” जम्बूको दूरादेवावदत्, “मित्र, दृढोऽयं बन्धः। स्नायुनिर्मितान् पाशानेतान् कथं वा व्रतदिवसे स्पृशामि?” इत्युक्त्वा सः समीपमेव वृक्षस्य पृष्ठतः निभृतं स्थितः। प्रदोषकाले मृगमन्विष्यम् काकस्तत्रोपस्थितः। मृगं तथाविधं दृष्ट्वा स उवाच, “सखे! किमेतत्?” मृगेणोक्तम्, “सुहृद्वाक्यस्य अनादरात् बद्धोऽहम्।” |
(१) अवबोधनम् (४ तः ३) ३
(क) उचितं कारणं चित्वा वाक्यं पुनर्लिखत। (१)
जम्बूकः मनसि आनन्दितः यतः ______।
(१) मृगः पाशैः बद्धः।
(२) जम्बुकस्य अन्येन सह मित्रता अभवत्।
(ख) कः कं वदति? (१)
“मित्र, छिन्धि तावन्मम बन्धनम्।”
(ग) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत। (१)
क्षुद्रबुद्धिः कुत्र निभृतं स्थितः?
(घ) एषः गद्यांश कस्मात् पाठात् उद्धृतः? (१)
(२) शब्दज्ञानम्। (३ तः २) (२)
(क) गद्यांशात् २ पूर्वकालवाचक-धातुसाधित-त्वान्त-अव्यये चित्वा लिखत। (१)
(ख) प्रश्ननिर्माणं कुरुत। (२)
प्रदोषकाले मृगमन्विष्यन् काकः क्षेत्रे उपस्थितः।
(ग) लकारं लिखत। (१)
वने अस्मिन् एकं सस्यपूर्णक्षेत्रम् अस्ति।
(३) पृथक्करणम्। (२)
क्रमेण योजयत।
(क) क्षेत्रपतिना पाशयोजनम्।
(ख) शृगालेन मृगाय सस्यपूर्णक्षेत्रस्य दर्शनम्।
(ग) मृगस्य पाशबन्धनम्।
(घ) मृगस्य प्रत्यहं क्षेत्रं गमनम्।
Chapter:
गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत।
| प्रसादः | (अग्रे आगत्य) नमस्ते। अहं रसायनशास्त्रस्य छात्रः। प्राचीनभारतीयरसायनशास्त्रम् इति मम संशोधनक्षेत्रम्। तद्विषयका: ग्रन्थाः संस्कृतभाषया लिखिताः। शालायां यद् संस्कृतावध्ययनं कृतं तस्य उपयुक्तताम् अहम् अधुना अवगच्छामि। |
| लीना | अहमपि भाषाशास्त्रम् अधीत्य बेङ्गलुरू इत्यत्र सॉफ्टवेअर-क्षेत्रे भारतीयभाषाविश्लेषिकारूपेण कार्यं करोमि। संस्कृतस्य ज्ञानम् आधुनिकभारतीय-भाषाणां विश्लेषणे अतीव साहाय्यकरं भवति इति मे अनुभवः। |
| तनुजाः | पार्श्वनिवेदनम् इति मे व्यवसायः। संस्कृतश्लोकादीनां पठनेन शब्दोच्चारणस्य उत्तमः अभ्यासः भवति। तेन अभिनये निवेदने च प्रभावः वर्धते। साम्प्रतं कलाक्षेत्रे कार्यरताः अस्मासु केचन भरतमुनेः नाट्यशास्त्रस्य अध्ययनं कुर्वन्ति। |
| समीरः | भोः, भारतीयविद्यायाः नाम भारतीयत्त्वज्ञान-योगशास्त्र-इतिहास- स्थापत्यादिशास्त्राणाम् अध्ययनाय विदेशेष्वपि नैके जनाः उत्सुकाः। तदर्थं काश्चन दूरचित्रवाहिन्यः अपि सन्ति। तत्र संस्कृततज्जञानम् आवश्यकता वर्तते।मम सुहद् आशयसम्पादकरूपेण तत्र कार्यरतः। |
| महोदया | अस्माभिः संस्कृतस्य अध्ययनं शालायां कृतम्। परं तस्य अनेन प्रकारेण उपयोजनं भवेदिति अस्माभिः नैव चिन्तितम्। |
(१) अवबोधनम्। (४ तः ३) ३
(क) उचितं पर्यायं चित्वा वाक्यं पुनर्लिखत। (१)
(१) अस्माभिः संस्कृतस्य अध्ययनं ______ कृतम्। (शालायां/गृहे)
(२) संस्कृतश्लोकादीनां पठनेन शब्दोच्चारणस्य ______ अभ्यासः भवति। (उत्तमः/अन्तिमः)
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत। (१)
प्रसादस्य संशोधनक्षेत्रं किम्?
(ग) वाक्यं पुनर्लिखित्वा सत्यम्/असत्यम् इति लिखत। (१)
संस्कृतस्य ज्ञानम् आधुनिकभारतीय-भाषाणां विश्लेषणे अतीव साहाय्यकरं भवति।
(घ) अमरकोषात् शब्दं योजयित्वा वाक्यं पुनर्लिखत। (१)
मम सुहृद् आशयसम्पादकरूपेण तत्र कार्यरतः।
(२) शब्दज्ञानम् (३ तः २) (२)
(क) गद्यांशात् २ षष्ठीविभक्त्यन्तपदे चित्वा लिखत। (१)
(ख) गद्यांशात् विशेषण् चित्वा लिखत। (१)
(१) ______ अभ्यासः
(२) ______ जनाः।
(ग) पूर्वपदं लिखतः। (१)
(१) नैव = ______ + एव।
(२) विदेशेष्वपि = ______ + अपि।
(३) पृथक्करणम्। (२)
(क) जालरेखाचित्रं पूरयत।

Chapter:
माध्यमभाषया सरलार्थं लिखत।
| वसन्तसेना | (बाहू प्रसार्य) एहि मे पुत्रक! अनुकृतमनेन पितुः रूपम्। अथ किं निमित्तमेष रोदिति? |
| रदनिका | एतेन प्रतिवेशिक-दारकस्य सुवर्णशकटिकया क्रीडितम्, तेन च सा नीता, ततः पुनस्तां याचते ततो मया इयं मृत्तिकाशकटिका कृत्वा दत्ता। ततो भणति...‘रदनिके! किं मम एतया मृत्तिकाशकटिकया, तामेव सौवर्णशकटिकां देहि’ इति। |
Chapter:
माध्यमभाषया सरलार्थं लिखत।
| नदी (विपाट्) | कः खलु एषः मानवः? अस्मान् किमर्थं वन्दते स्तौति च? आर्य, किन्नामा भवान्? कस्माद् अस्मान् आह्वयति? |
| विश्वामित्रः | अयि मातः, विश्वामित्रोऽहम्। दूरतः आयातः रथैः शकटैः च। वयं सर्वे परतीरं गन्तुं समुत्सुकाः। |
Chapter:
माध्यमभाषया उत्तरं लिखत।
‘तण्डुलान् आनय’ इति पिता अर्णवं किमर्थम् आदिष्टवान्?
Chapter: [5] स एव परमाणुः। (संवादः)
माध्यमभाषया उत्तरं लिखत।
दुष्यन्तस्य कानि स्वभाववैशिष्ट्यानि ज्ञायन्ते?
Chapter:
पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत। ४
|
तावद् भयाद्धि भेतव्यं यावद् भयमनागतम्। आगतं तु भयं वीक्ष्य नरः कूर्याद् यथोचितम्॥ यत्र विद्वज्जनो नास्ति शलाघ्यस्तत्राल्पधीरपि। निरस्तपादपे देशे एरण्डोऽपि द्रुमायते॥ वृथाभ्रमणकूक्रीडापरपीडापभाषणैः। कालक्षेपो न कर्तव्यो विद्यार्थी वाचनं श्रयेत्॥ |
(१) पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टे कृतीः कुरुत। (३ तः २) (२)
(क) पूर्णवाक्यने उत्तरं लिखत। (१)
आगतं भयं वीक्ष्य: नरः किं कूर्यात्?
(ख) विशेषण-विशेष्ययो-मेलनं कुरुत। (१)
| अ | आ |
| (१) शलाघ्यः | देशे |
| (२) निरस्तपादपे | भयम् |
| अल्पधीः |
(ग) उत्तरपदं लिखत। (१)
(१) भयाद्धि = भयात् + ______।
(२) एरण्डोऽपि = एरण्डः + ______।
(२) पद्यांशं पठित्वा जालरेखाचित्रं पूरयत। (२)

Chapter:
‘रे रे चातक’ इति श्लोकं माध्यमभाषया स्पष्टीकुरुत।
Chapter: [13] चित्रकाव्यम्। (पद्यम्)
माध्यमभाषया उत्तर लिखत।
जटायुरावणयोः सङ्घर्षस्यः वर्णनं कुरुत।
Chapter: [11] जटायुशौर्यम्। (पद्यम्)
पद्ये शुद्धे पूर्णे च लिखत।
प्रथम ______ विस्मरन्ति।।
Chapter:
पद्ये शुद्धे पूर्णे च लिखत।
अयं ______ निर्धनो वा।।
Chapter:
पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।
उत्तमो ______ प्रजायते॥
Chapter: [6] युग्ममाला। (पद्यम्)
अन्वयं पूरयत।
______ पीतम् अल्पं तोयं स्मरन्तः ______ निहितभाराः नारिकेलाः आजीवितान्तं नराणां (नरेभ्यः) अनल्पास्वादं ______ ददति। साधवः कृतम् ______ न हि विस्मरन्ति॥
Chapter:
माध्यमभाषया सरलार्थं लिखत।
अद्ययावद्धि ज्ञानाय वृत्तपत्रं पठेत्सदा।
सर्वविधसुविद्यार्थं वाचनमुपकारकम्।।
Chapter: [8] वाचनप्रशंसा। (पद्यम्)
Advertisements
माध्यमभाषया सरलार्थ लिखत।
यथा प्रकाशयत्येको भानुर्भुवनमण्डलम्।
धर्मान् प्रकाशयत्येकस्तथा मानवतागुण:।।
Chapter:
माध्यमभाषया सरलार्थ लिखत।
वाल्मीकिव्यासबाणाद्याः प्राचीनाः कविपण्डिताः।
तान् शिक्षयन्ति सततं ये सदा वाचने रताः।।
Chapter:
धातूनाम् अव्ययानां च विशिष्टविभक्तेः उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
उभयतः
Chapter:
धातूनाम् अव्ययानां च विशिष्टविभक्तेः उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
ऋते
Chapter:
धातूनाम् अव्ययानां च विशिष्टविभक्ते: उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
कृते
Chapter:
धातूनाम् अव्ययानां च विशिष्टविभक्ते: उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
वि + तृ (१ प.प.)
Chapter:
विशिष्ट-विभक्तेः उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
रुच् (१ आ. प.)
Chapter:
धातूनाम् अव्ययानां च विशिष्टविभक्ते: उपयोगं कृत्वा वाक्यनिर्माणं कुरुत।
रक्ष् (१ प.प.)
Chapter: [16] लेखनकौशलम्।
संस्कृतानुवादं कुरुत।
विद्यार्थी प्रश्न विचारतात.
विद्यार्थी प्रश्न पूछते हैं।
Students ask questions.
Chapter:
संस्कृतानुवादं कुरुत।
मी उद्या वही आणेन.
कल मैं कापी लाऊँगी।
Tomorrow I will bring the note-book.
Chapter:
संस्कृतानुवादं कुरुत।
सूर्योदयाच्या वेळी सूर्याचा रंग लाल असतो.
सूर्योदय के समय सूर्य का रंग लाल होता है।
The colour of the Sun is red at the time of sunrise.
Chapter:
संस्कृतानुवादं कुरुत।
पशु घनदाट अरण्यात राहतात.
पशु घने जंगल में रहते है।
Animals live in the dense forest.
Chapter:
संस्कृतानुवादं कुरुत।
ती वाचनालयात जाऊन वाचते.
वह पुस्तकालय जाकर पढ़ती है।
Having gone to library she reads.
Chapter:
संस्कृतानुवादं कुरुत।
तुम्हीं (दोघे) बागेत जा.
तुम (दोनो) बगीचे में जाओ।
(Both of) you go to the garden.
Chapter:
5-7 वाक्यात्मकं निबन्धं लिखत।
मम प्रियः कविः।
Chapter: [16] लेखनकौशलम्।
5-7 वाक्यात्मकं निबन्धं लिखत।
भारतीयं प्रसिद्धं स्थलम्
Chapter: [16] लेखनकौशलम्।
5-7 वाक्यात्मकं निबन्धं लिखत।
मम प्रियः उत्सवः।
Chapter: [16] लेखनकौशलम्।
साहाय्यक-शब्दानाम् आधारेण ५/७ वाक्यात्मक चित्रवर्णनं कुरुत।

(मञ्जूषा - विक्रीणाति, दर्शयति, यच्छति, पश्यति, खादति, धरति, गृह्लाति)
Chapter:
नामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| राजा | ...... | ...... | प्रथमा |
Chapter:
नामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| ...... | पितृभ्याम् | ...... | तृतीया |
Chapter:
नामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| ...... | ...... | वणिजाम् | षष्ठी |
Chapter:
सर्वनामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| ...... | ...... | सर्वाः | द्वितीया |
Chapter:
सर्वनामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| ...... | आवाभ्याम्-नौ | ...... | चतुर्थी |
Chapter:
सर्वनामतालिका।
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | विभक्तिः |
| भवतः | ...... | ...... | पञ्चमी |
Chapter:
क्रियापदतालिका।
| लकारः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | पुरुषः |
| लोट् | यच्छतु | ...... | ...... | प्रथमः पुरुषः |
Chapter:
Advertisements
क्रियापदतालिका।
| लकारः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | पुरुषः |
| लट् | ...... | भाषेथे | ...... | मध्यमः पुरुषः |
Chapter:
क्रियापदतालिका।
| लकारः | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | पुरुषः |
| लृट् | ...... | ...... | करिष्यामः | उत्तमः पुरुषः |
Chapter:
धातुसाधित-विशेषण-तालिका।
| धातुः | क्त | क्तवतु | कृत्याः | शतृ/शानच् |
| पा (पिब्) (१ प.प.) | पीतः | ...... | पातव्यः | ...... |
Chapter:
धातुसाधित-विशेषण-तालिका।
| धातुः | क्त | क्तवतु | कृत्याः | शतृ/शानच् |
| नृत + विश् (४ प.प.) | ...... | नर्तितवान् | ...... | नृत्यन् |
Chapter:
धातुसाधित-विशेषण-तालिका।
| धातुः | क्त | क्तवतु | कृत्याः | शतृ/शानच् |
| गण (१० प.प.) | गणितः | ...... | गणनीयः | ...... |
Chapter:
योग्यं रूपं लिखित्वा रिक्तस्थानपूर्ति कुरुत।
______ (१) दिने शङ्करः स्नानार्थं पूर्णानदीं गतः। (सङ्ख्यावाचकम्)
Chapter:
क्रमवाचकानि।
श्रीकृष्णः देवक्याः ______ (८) अपत्यम्।
Chapter: [15.3] सङ्ख्याविश्वम्।
आवृत्तिवाचकानि।
सप्ताहस्य ______ (३) संस्कृतवर्गः भवति।
Chapter: [15.3] सङ्ख्याविश्वम्।
सङ्ख्यावाचकानि।
भोजने ______ (६) रसेषु मधुरः रसः मम प्रियः।
Chapter: [15.3] सङ्ख्याविश्वम्।
वर्षस्य ______ (४) परीक्षा भवति। (आवृत्तिवाचकम्)
Chapter:
समासानां तालिकापूर्तिं कुरुत।
| समस्तपदम् | विग्रहः | समासनाम |
| चिन्ताकुलः | चिन्तया आकुलः। | ....... |
Chapter:
समासानां तालिकापूर्तिं कुरुत।
| समस्तपदम् | विग्रहः | समासनाम |
| ....... | पुस्तकस्य पठनम्। | षष्ठी-तत्पुरुषः। |
Chapter:
समासानां तालिकापूर्तिं कुरुत।
| समस्तपदम् | विग्रहः | समासनाम |
| शुकसारिकाः | ......। | इतरेतरद्वन्द्वः। |
Chapter:
समासानां तालिकापूर्तिं कुरुत।
| समस्तपदम् | विग्रहः | समासनाम |
| अरुचि | .......। | नञ्-तत्पुरुषः। |
Chapter:
समासानां तालिकापूर्तिं कुरुत।
| समस्तपदम् | विग्रहः | समासनाम |
| ....... | भरतः नाम मुनिः। | कर्मधारयः। |
Chapter:
समानार्थकशब्दं लिखत।
धनुः = ......।
Chapter: [1] आद्यकृषक : पृथुवैन्यः। (गद्यम्)
विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।
विपुलम् × ......।
Chapter: [4] अमूल्यं कमलम्। (गद्यम्)
सूचनानुसारं कृतीः कुरुत।
सर्वे धर्माः मानवतागुणं शंसन्ति। (वाच्यपरिवर्तनं कुरुत।)
Chapter:
सुचननुसारं कृतीः कुरुत।
भूमिः स्त्रीरूपं धृत्वा तस्य पुरतः प्रकटिता अभवत्। (पूर्वकालवाचक-त्वान्त-अव्ययं निष्कासयत।)
Chapter: [18] व्याकरणवीथि।
सूचनानुसारं कृती: कुरुत।
त्वं किम् इच्छसि? (‘त्वम्’ इत्यस्य स्थाने ‘भवान्’ इति योजयत।)
Chapter: [18] व्याकरणवीथि।
सूचनानुसारं कृती: कुरुत।
जनाः न सन्तुष्टाः। (एकवचने लिखत)
Chapter: [18] व्याकरणवीथि।
सूचनानुसारं कृती: कुरुत।
मिहिरः आदित्यं पातयति। (णिजन्तं निष्कासयत।)
Chapter:
गद्यांशं पठित्वा कृतीः कुरुत। (४)
| चितौडस्य नृपः वीरवरः महाराणाप्रतापः बाल्यात्प्रभृति निर्भयः उदारश्च आसीत्। यदा सः राजा अभवत् तदा सः प्रतिज्ञाम् अकरोत्, “तावदहं सुखानि न सेविष्ये यावद् मम देशः स्वतन्त्रः न भवति।” परेषाम् ऐश्वर्येण सुखसाधनैः स न कदापि संमोहितः। तस्य मनः नित्य स्वातन्त्रयंयप्राप्तेः विचारैः व्यापृतमासीत्। युद्धभूमौ मृत्युसमयेऽपि स देशस्य स्वतन्त्रताविषये चिन्तयति स्म। मनसा स्मरामः तं महान्तं देशभक्तम्। |
१. पूर्णवाक्येन उत्तरत। (१)
चितौडस्य नृपः कः?
२. प्रतिपदिकं लिखत। (१)
(क) सुखानि
(ख) तस्य
३. वाक्यं पुनर्लिखित्वा सत्यम्/असत्यम् इति लिखत। (१)
परेषाम् ऐश्वर्येण सुखसाधनैः स संमोहितः।
४. माध्यमभाषया सरलार्थं लिखत। (१)
युद्धभूमौ मृत्युसमयेऽपि स देशस्य स्वतन्त्रताविषये चिन्तयति स्म।
५. गद्यांशात् प्रथमा विभक्त्यन्तपदं चिनुत लिखत च। (१)
६. कारकपरिचयं कुरुत। (१)
मनसा स्मरामः तं महान्तं देशभक्तम्।
Chapter:
पद्यांश पठित्वा निर्दिष्टे कृतीः कुरुत। (२)
| नमामि शारदां देवीं विद्यारम्भे सुमङ्गलाम्। नरः तस्या; प्रसादेन पाण्डित्यं लभते सदा॥ |
(क) पूर्णवाक्येन उत्तरत। (२ तः १) (१)
(१) नरः शारदायाः प्रसादेन किं लभते?
(२) कविः का नमति?
(ख) समानार्थकः शब्दं लिखत। (१)
शारदा = ......।
Chapter:
पद्यांशं पठित्वा जालरेखाचित्रं पूरयत।
|
शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा। ऊहापोहः अर्थविज्ञानं तत्वज्ञानं च धीगुणाः॥ |

Chapter:
Other Solutions
Submit Question Paper
Help us maintain new question papers on Shaalaa.com, so we can continue to help studentsonly jpg, png and pdf files
Maharashtra State Board previous year question papers 10th Standard Sanskrit (Second Language) [संस्कृत (द्वितीय भाषा)] with solutions 2019 - 2020
Previous year Question paper for Maharashtra State Board 10th Standard -2020 is solved by experts. Solved question papers gives you the chance to check yourself after your mock test.
By referring the question paper Solutions for Sanskrit (Second Language) [संस्कृत (द्वितीय भाषा)], you can scale your preparation level and work on your weak areas. It will also help the candidates in developing the time-management skills. Practice makes perfect, and there is no better way to practice than to attempt previous year question paper solutions of Maharashtra State Board 10th Standard.
How Maharashtra State Board 10th Standard Question Paper solutions Help Students ?
• Question paper solutions for Sanskrit (Second Language) [संस्कृत (द्वितीय भाषा)] will helps students to prepare for exam.
• Question paper with answer will boost students confidence in exam time and also give you an idea About the important questions and topics to be prepared for the board exam.
• For finding solution of question papers no need to refer so multiple sources like textbook or guides.




