मराठी

∫ X X 3 − 1 Dx - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{We have}, \]
\[I = \int\frac{\text{ x dx}}{x^3 - 1}\]
\[ = \int\frac{\text{ x dx}}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)}\]
\[\text{ Let} \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{A \left( x^2 + x + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( x - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x = A \left( x^2 + x + 1 \right) + B x^2 - Bx + Cx - C\]
\[ \Rightarrow x = \left( A + B \right) x^2 + \left( A - B + C \right) x + A - C\]
\[\text{Equating Coefficient of like terms}\]
\[A + B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[A - B + C = 1 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A - C = 0 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving} \left( 1 \right), \left( 2 \right) \text{ and }\left( 3 \right), \text{we get}\]
\[A = \frac{1}{3}\]
\[B = - \frac{1}{3}\]
\[C = \frac{1}{3}\]
\[ \therefore \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} + \frac{- \frac{1}{3}x + \frac{1}{3}}{x^2 + x + 1}\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} + \frac{1}{3} \left[ \frac{- x + 1}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{3} \left[ \frac{x - 1}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x - 2}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x + 1}{x^2 + x + 1} \right] - \frac{1}{6} \times \frac{- 3}{x^2 + x + 1}\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x + 1}{x^2 + x + 1} \right] + \frac{1}{2} \times \frac{1}{x^2 + x + 1}\]
\[ \therefore I = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{x - 1} - \frac{1}{6}\int\frac{\left( 2x + 1 \right) dx}{x^2 + x + 1} + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x^2 + x + \frac{1}{4} - \frac{1}{4} + 1}\]
\[\text{ Putting x}^2 + x + 1 = t\]
\[ \Rightarrow \left( 2x + 1 \right) dx = dt\]
\[ \therefore I = \frac{1}{3} \text{ log }\left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| t \right| + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{\left( x + \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{3} \text{ log} \left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| x^2 + x + 1 \right| + \frac{1}{2}\left[ \frac{2}{\sqrt{3}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{x + \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \right) \right] + C\]
\[ = \frac{1}{3} \text{ log } \left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| x^2 + x + 1 \right| + \frac{1}{\sqrt{3}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{2x + 1}{\sqrt{3}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Revision Excercise [पृष्ठ २०५]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Revision Excercise | Q 123 | पृष्ठ २०५

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{x^2 + 3x - 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\text{sin mx }\text{cos nx dx m }\neq n\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text { sin  x  cos  2x     sin 3x   dx}\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}\left( 2 + 3 \sin^{- 1} x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\cos^5 x}{\sin x} dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int \cos^5 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{dx}{e^x + e^{- x}}\]

\[\int\frac{2x - 3}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{1}{2 + \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int e^x \left( \cos x - \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{1 + x}{\left( 2 + x \right)^2} \text{ dx }\]

∴\[\int e^{2x} \left( - \sin x + 2 \cos x \right) dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin x \cos x - 1}{\sin^2 x} \right) dx\]

\[\int\sqrt{x^2 - 2x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 - a^2 \right) \left( x^2 - b^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{2 x^2 + 7x - 3}{x^2 \left( 2x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{4 x^4 + 3}{\left( x^2 + 2 \right) \left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{7 + 5 \cos x} dx =\]

\[\int\frac{x^9}{\left( 4 x^2 + 1 \right)^6}dx\]  is equal to 

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt{x + 1}}  \text{ dx }\]


\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int\sqrt{\frac{1 + x}{x}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{a + b \tan x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{4 x^2 + 5x + 6} \text{ dx}\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right)^3 \left( x + 1 \right)} \text{ dx}\]

Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×