मराठी

∫ X X 3 − 1 Dx - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{We have}, \]
\[I = \int\frac{\text{ x dx}}{x^3 - 1}\]
\[ = \int\frac{\text{ x dx}}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)}\]
\[\text{ Let} \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + x + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{A \left( x^2 + x + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( x - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x = A \left( x^2 + x + 1 \right) + B x^2 - Bx + Cx - C\]
\[ \Rightarrow x = \left( A + B \right) x^2 + \left( A - B + C \right) x + A - C\]
\[\text{Equating Coefficient of like terms}\]
\[A + B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[A - B + C = 1 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A - C = 0 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving} \left( 1 \right), \left( 2 \right) \text{ and }\left( 3 \right), \text{we get}\]
\[A = \frac{1}{3}\]
\[B = - \frac{1}{3}\]
\[C = \frac{1}{3}\]
\[ \therefore \frac{x}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + x + 1 \right)} = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} + \frac{- \frac{1}{3}x + \frac{1}{3}}{x^2 + x + 1}\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} + \frac{1}{3} \left[ \frac{- x + 1}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{3} \left[ \frac{x - 1}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x - 2}{x^2 + x + 1} \right]\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x + 1}{x^2 + x + 1} \right] - \frac{1}{6} \times \frac{- 3}{x^2 + x + 1}\]
\[ = \frac{1}{3 \left( x - 1 \right)} - \frac{1}{6} \left[ \frac{2x + 1}{x^2 + x + 1} \right] + \frac{1}{2} \times \frac{1}{x^2 + x + 1}\]
\[ \therefore I = \frac{1}{3}\int\frac{dx}{x - 1} - \frac{1}{6}\int\frac{\left( 2x + 1 \right) dx}{x^2 + x + 1} + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x^2 + x + \frac{1}{4} - \frac{1}{4} + 1}\]
\[\text{ Putting x}^2 + x + 1 = t\]
\[ \Rightarrow \left( 2x + 1 \right) dx = dt\]
\[ \therefore I = \frac{1}{3} \text{ log }\left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| t \right| + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{\left( x + \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{3} \text{ log} \left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| x^2 + x + 1 \right| + \frac{1}{2}\left[ \frac{2}{\sqrt{3}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{x + \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} \right) \right] + C\]
\[ = \frac{1}{3} \text{ log } \left| x - 1 \right| - \frac{1}{6} \text{ log} \left| x^2 + x + 1 \right| + \frac{1}{\sqrt{3}} \text{ tan}^{- 1} \left( \frac{2x + 1}{\sqrt{3}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Revision Excercise [पृष्ठ २०५]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Revision Excercise | Q 123 | पृष्ठ २०५

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{x^6 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1 - \cos 2x}{1 + \cos 2x} dx\]

\[\int\frac{1}{2 - 3x} + \frac{1}{\sqrt{3x - 2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x + 3} + \sqrt{2x - 3}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + a} + \sqrt{x + b}} dx\]

\[\int     \text{sin}^2  \left( 2x + 5 \right)    \text{dx}\]

\[\int\frac{a}{b + c e^x} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int x^2 e^{x^3} \cos \left( e^{x^3} \right) dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\  ∫    x   \text{ e}^{x^2} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\ \int\ x \left( 1 - x \right)^{23} dx\]

 


\[\int \sin^5 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{e^{3x}}{4 e^{6x} - 9} dx\]

\[\int\frac{dx}{e^x + e^{- x}}\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 3x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{4 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x} dx\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 6x + 12} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 4x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int\frac{2 \tan x + 3}{3 \tan x + 4} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int\frac{\log x}{x^n}\text{  dx }\]

\[\int\left( \frac{1}{\log x} - \frac{1}{\left( \log x \right)^2} \right) dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos x + \sqrt{3} \sin x} \text{ dx } \] is equal to

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then 


\[\int \cot^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{x\sqrt{1 + x^3}} \text{ dx}\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{  dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×