मराठी

∫ 1 X 4 + X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We  have,} \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2}\int\left( \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 - 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[I = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + 1 + \frac{1}{x^2}} \right)dx - \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 - \frac{1}{x^2}}{x^2 + 1 + \frac{1}{x^2}} \right)dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 - 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 - 1^2}\]
\[\text{ Putting x } - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 - 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2} \times \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{2} \times \frac{1}{2 \times 1}\text{ log }\left| \frac{p - 1}{p + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{4}\text{ log } \left| \frac{x + \frac{1}{x} - 1}{x + \frac{1}{x} + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{x\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{4}\text{ log }\left| \frac{x^2 - x + 1}{x^2 + x + 1} \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 4 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{x^{- 1/3} + \sqrt{x} + 2}{\sqrt[3]{x}} dx\]

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

If f' (x) = x + bf(1) = 5, f(2) = 13, find f(x)


\[\int\frac{1}{\sqrt{x + a} + \sqrt{x + b}} dx\]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]

 


`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{3 x^5}{1 + x^{12}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 3x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 + \sin^2 x}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 - \sin^2 x}} dx\]

\[\int\frac{x^2 \left( x^4 + 4 \right)}{x^2 + 4} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{3 + 2 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x e^{2x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \sqrt{x} \right) \text{dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \tan x - \log \cos x \right) dx\]

\[\int\sqrt{3 - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{3 + 4x - x^2}{\left( x + 2 \right) \left( x - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

 


\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} dx\]

If \[\int\frac{1}{5 + 4 \sin x} dx = A \tan^{- 1} \left( B \tan\frac{x}{2} + \frac{4}{3} \right) + C,\] then


\[\int\frac{x^9}{\left( 4 x^2 + 1 \right)^6}dx\]  is equal to 

\[\int\frac{e^x - 1}{e^x + 1} \text{ dx}\]

\[\int \cot^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3 - 2x - x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5x + 7}{\sqrt{\left( x - 5 \right) \left( x - 4 \right)}} \text{ dx }\]

\[\int e^{2x} \left( \frac{1 + \sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

\[\int\frac{\sin 4x - 2}{1 - \cos 4x} e^{2x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\cot x + \cot^3 x}{1 + \cot^3 x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×