मराठी

∫ 1 X 4 + X 2 + 1 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We  have,} \]
\[I = \int \frac{dx}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int \frac{2 \text{ dx }}{x^4 + x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2}\int\left( \frac{\left( x^2 + 1 \right) - \left( x^2 - 1 \right)}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx - \frac{1}{2}\int\left( \frac{x^2 - 1}{x^4 + x^2 + 1} \right)dx\]
\[\text{Dividing numerator and denominator by} \text{ x}^2 \]
\[I = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + 1 + \frac{1}{x^2}} \right)dx - \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 - \frac{1}{x^2}}{x^2 + 1 + \frac{1}{x^2}} \right)dx\]
\[ = \frac{1}{2}\int\left( \frac{1 + \frac{1}{x^2}}{x^2 + \frac{1}{x^2} - 2 + 3} \right)dx - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{x^2 + \frac{1}{x^2} + 2 - 1}\]
\[ = \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x - \frac{1}{x} \right)^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{\left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx}{\left( x + \frac{1}{x} \right)^2 - 1^2}\]
\[\text{ Putting x } - \frac{1}{x} = t\]
\[ \Rightarrow \left( 1 + \frac{1}{x^2} \right)dx = dt\]
\[\text{ Putting x} + \frac{1}{x} = p\]
\[ \Rightarrow \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right)dx = dp\]
\[ \therefore I = \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - \frac{1}{2}\int\frac{dp}{p^2 - 1^2}\]
\[ = \frac{1}{2} \times \frac{1}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{t}{\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{2} \times \frac{1}{2 \times 1}\text{ log }\left| \frac{p - 1}{p + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{x}}{\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{4}\text{ log } \left| \frac{x + \frac{1}{x} - 1}{x + \frac{1}{x} + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x^2 - 1}{x\sqrt{3}} \right) - \frac{1}{4}\text{ log }\left| \frac{x^2 - x + 1}{x^2 + x + 1} \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.31 [पृष्ठ १९०]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.31 | Q 4 | पृष्ठ १९०

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]

\[\int\frac{\left( 1 + x \right)^3}{\sqrt{x}} dx\] 

\[\int\frac{1}{1 + \cos 2x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cos x}{1 - \cos x} dx\]

\[\int\frac{x^3}{x - 2} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{3x + 2}} dx\]

\[\int\frac{1}{x (3 + \log x)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{e^{2x}}{1 + e^x} dx\]

\[\int\frac{\sin^5 x}{\cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{1 - x}} dx\]

\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 + 6x + 13} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{8 + 3x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{8 + x - x^2}} dx\]


\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \tan x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\text{ dx }\]

\[\int \sin^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} dx\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{x^2 + 4x + 3} \text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + 1 \right) \left( 3 x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x^2 - 4}} \text{ dx }\]

Write the anti-derivative of  \[\left( 3\sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} \right) .\]


If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{\sin x}{\cos 2x} \text{ dx }\]

\[\int \cot^5 x\ dx\]

\[\int\sqrt{\frac{a + x}{x}}dx\]
 

\[\int\sqrt{a^2 - x^2}\text{  dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×