मराठी

∫ 3 ( 1 − X ) ( 1 + X 2 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[ = 3\int\frac{dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} = \frac{A}{1 - x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( 1 - x \right)}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A x^2 + A + Bx - B x^2 + C - Cx\]
\[ \Rightarrow 1 = \left( A - B \right) x^2 + \left( B - C \right)x + A + C\]
\[\text{Equating coefficients of like terms} . \]
\[A - B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[B - C = 0 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A + C = 1 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving (1), (2) and (3), we get}\]
\[A = \frac{1}{2}, B = \frac{1}{2}, C = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( 1 - x \right)} + \frac{\frac{x}{2} + \frac{1}{2}}{x^2 + 1}\]
\[\int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{2}\int\frac{x dx}{x^2 + 1} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{4}\int\frac{dt}{t} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = \frac{3}{2}\frac{\log \left| 1 - x \right|}{- 1} + \frac{3}{4}\log \left| t \right| + \frac{3}{2} \times \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{2}\log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{2} \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{4} \times 2 \log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| 1 + x^2 \right| - \log \left| \left( 1 - x \right)^2 \right| \right] + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| \frac{1 + x^2}{\left( 1 - x \right)^2} \right| + 2 \tan^{- 1} \left( x \right) \right] + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 48 | पृष्ठ १७७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\sin^2 x}{1 + \cos x}   \text{dx} \]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x} dx\]

If f' (x) = 8x3 − 2xf(2) = 8, find f(x)


\[\int\frac{1}{\sqrt{2x + 3} + \sqrt{2x - 3}} dx\]

\[\int\frac{2x + 3}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}\left( 2 + 3 \sin^{- 1} x \right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin 5x \sin 3x} dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\int x^2 \sqrt{x + 2} \text{  dx  }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt[4]{x}}dx\]

` ∫  sec^6   x  tan    x   dx `

\[\int \cos^5 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{3 x^5}{1 + x^{12}} dx\]

` ∫  { x^2 dx}/{x^6 - a^6} dx `

\[\int\frac{1}{\sqrt{8 + 3x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

`int"x"^"n"."log"  "x"  "dx"`

\[\int \sin^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int\frac{x^3 \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( 2x + 1 \right) \left( x^2 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{2 x^2 + 7x - 3}{x^2 \left( 2x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int e^x \left( \frac{1 - \sin x}{1 - \cos x} \right) dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt{x + 1}}  \text{ dx }\]


\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int \cot^5 x\ dx\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx}\]


\[\int\sqrt{1 + 2x - 3 x^2}\text{  dx } \]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]

\[\int e^{2x} \left( \frac{1 + \sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×