हिंदी

∫ 3 ( 1 − X ) ( 1 + X 2 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[ = 3\int\frac{dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} = \frac{A}{1 - x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( 1 - x \right)}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A x^2 + A + Bx - B x^2 + C - Cx\]
\[ \Rightarrow 1 = \left( A - B \right) x^2 + \left( B - C \right)x + A + C\]
\[\text{Equating coefficients of like terms} . \]
\[A - B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[B - C = 0 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A + C = 1 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving (1), (2) and (3), we get}\]
\[A = \frac{1}{2}, B = \frac{1}{2}, C = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( 1 - x \right)} + \frac{\frac{x}{2} + \frac{1}{2}}{x^2 + 1}\]
\[\int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{2}\int\frac{x dx}{x^2 + 1} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{4}\int\frac{dt}{t} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = \frac{3}{2}\frac{\log \left| 1 - x \right|}{- 1} + \frac{3}{4}\log \left| t \right| + \frac{3}{2} \times \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{2}\log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{2} \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{4} \times 2 \log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| 1 + x^2 \right| - \log \left| \left( 1 - x \right)^2 \right| \right] + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| \frac{1 + x^2}{\left( 1 - x \right)^2} \right| + 2 \tan^{- 1} \left( x \right) \right] + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 48 | पृष्ठ १७७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left\{ x^2 + e^{\log  x}+ \left( \frac{e}{2} \right)^x \right\} dx\]


\[\int\frac{x^{- 1/3} + \sqrt{x} + 2}{\sqrt[3]{x}} dx\]

\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]

 


`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

` ∫  tan 2x tan 3x  tan 5x    dx  `

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

\[\int\frac{\tan x}{\sqrt{\cos x}} dx\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{1 + x^2} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

` ∫   tan   x   sec^4  x   dx  `


\[\int \sin^5 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{3 x^4 - 18 x^2 + 11} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{16 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 1 - x^2 \right)\left\{ 9 + \left( \sin^{- 1} x \right)^2 \right\}}} dx\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{3 + 2 \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 + \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

`int 1/(sin x - sqrt3 cos x) dx`

\[\int\text{ log }\left( x + 1 \right) \text{ dx }\]

\[\int e^\sqrt{x} \text{ dx }\]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

 
` ∫  x tan ^2 x dx 

\[\int e^x \left( \frac{1 + \sin x}{1 + \cos x} \right) dx\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{x^2 + 4x + 3} \text{  dx }\]

\[\int(2x + 5)\sqrt{10 - 4x - 3 x^2}dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 9}} \text{ dx}\]

Write the anti-derivative of  \[\left( 3\sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} \right) .\]


If \[\int\frac{\sin^8 x - \cos^8 x}{1 - 2 \sin^2 x \cos^2 x} dx\]


\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^3}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int \sin^3  \left( 2x + 1 \right)  \text{dx}\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×