हिंदी

∫ 3 ( 1 − X ) ( 1 + X 2 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[ = 3\int\frac{dx}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} = \frac{A}{1 - x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( 1 - x \right)}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A x^2 + A + Bx - B x^2 + C - Cx\]
\[ \Rightarrow 1 = \left( A - B \right) x^2 + \left( B - C \right)x + A + C\]
\[\text{Equating coefficients of like terms} . \]
\[A - B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[B - C = 0 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A + C = 1 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving (1), (2) and (3), we get}\]
\[A = \frac{1}{2}, B = \frac{1}{2}, C = \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( 1 - x \right)} + \frac{\frac{x}{2} + \frac{1}{2}}{x^2 + 1}\]
\[\int \frac{3 dx}{\left( 1 - x \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{2}\int\frac{x dx}{x^2 + 1} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \frac{3}{2}\int\frac{dx}{1 - x} + \frac{3}{4}\int\frac{dt}{t} + \frac{3}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = \frac{3}{2}\frac{\log \left| 1 - x \right|}{- 1} + \frac{3}{4}\log \left| t \right| + \frac{3}{2} \times \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{2}\log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{2} \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{- 3}{4} \times 2 \log \left| 1 - x \right| + \frac{3}{4}\log \left| 1 + x^2 \right| + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| 1 + x^2 \right| - \log \left| \left( 1 - x \right)^2 \right| \right] + \frac{3}{4}\left( 2 \tan^{- 1} x \right) + C\]
\[ = \frac{3}{4}\left[ \log \left| \frac{1 + x^2}{\left( 1 - x \right)^2} \right| + 2 \tan^{- 1} \left( x \right) \right] + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 48 | पृष्ठ १७७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

`int{sqrtx(ax^2+bx+c)}dx`

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x + 3} + \sqrt{2x - 3}} dx\]

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text { sin  x  cos  2x     sin 3x   dx}\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - \cos 2x}} dx\]

\[\int\frac{1}{x (3 + \log x)} dx\]

\[\int\frac{1}{      x      \text{log x } \text{log }\left( \text{log x }\right)} dx\]

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int \sin^3 x \cos^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^2 + 4} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{7 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x + 2}{2 x^2 + 6x + 5}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x^3 + x^2 + 2x + 1}{x^2 - x + 1}\text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 + 3 \tan x} dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ e}^x \text{ log } \left( x e^x \right) dx\]

\[\int x^3 \tan^{- 1}\text{  x dx }\]

\[\int\left( 2x - 5 \right) \sqrt{2 + 3x - x^2} \text{  dx }\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{x^2 + 4x + 3} \text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{2x + 3}} \text{ dx }\]

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int\frac{1}{e^x + e^{- x}} dx\]

\[\int \tan^5 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 4x + 5} dx\]

\[\int\frac{x^3}{\sqrt{x^8 + 4}} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1 + \sin x}{\sin x \left( 1 + \cos x \right)} \text{ dx }\]


\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×