मराठी

∫ 1 ( 2 X 2 + 3 ) √ X 2 − 4 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x^2 - 4}} \text{ dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have,} \]
\[I = \int\frac{dx}{\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x^2 - 4}}\]
\[\text{ Putting  x }= \frac{1}{t}\]
\[ \Rightarrow dx = - \frac{1}{t^2}dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{- \frac{1}{t^2}dt}{\left( \frac{2}{t^2} + 3 \right) \sqrt{\frac{1}{t^2} - 4}}\]
\[ = \int\frac{- \frac{1}{t^2} dt}{\frac{\left( 2 + 3 t^2 \right)}{t^2} \times \frac{\sqrt{1 - 4 t^2}}{t}}\]
\[ = - \int\frac{t\text{ dt}}{\left( 2 + 3 t^2 \right) \sqrt{1 - 4 t^2}}\]
\[\text{ Again  Putting 1 }- 4 t^2 = u^2 \]
\[ \Rightarrow - 8t \text{ dt } = 2u\text{  du}\]
\[ \Rightarrow t \text{ dt} = - \frac{u}{4} \text{ du }\]
\[ \therefore I = \frac{1}{4}\int\frac{u\text{  du}}{\left[ 2 + 3 \left( \frac{1 - u^2}{4} \right) \right] u}\]
\[ = \frac{1}{4}\int\frac{4 \text{ du}}{\left[ 8 + 3 - 3 u^2 \right]}\]
\[ = \int\frac{du}{11 - 3 u^2}\]
\[ = \frac{1}{3}\int\frac{du}{\frac{11}{3} - u^2}\]
\[ = \frac{1}{3}\int\frac{du}{\left( \sqrt{\frac{11}{3}} \right)^2 - u^2}\]
\[ = \frac{1}{3} \times \frac{1}{2 \times \frac{\sqrt{11}}{\sqrt{3}}} \text{ log} \left| \frac{\frac{\sqrt{11}}{\sqrt{3}} + u}{\frac{\sqrt{11}}{\sqrt{3}} - \text{ u}}
\right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{33}} \text{ log} \left| \frac{\sqrt{11} + \sqrt{3} \text{ u}}{\sqrt{11} - \sqrt{3} \text{ u}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{33}} \text{ log }\left| \frac{\sqrt{11} + \sqrt{3} \sqrt{1 - 4 t^2}}{\sqrt{11} - \sqrt{3} \sqrt{1 - 4 t^2}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{33}} \text{ log} \left| \frac{\sqrt{11} + \sqrt{3 - 12 t^2}}{\sqrt{11} - \sqrt{3 - 12 t^2}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{33}} \text{ log} \left| \frac{\sqrt{11} + \sqrt{3 - \frac{12}{x^2}}}{\sqrt{11} - \sqrt{3 - \frac{12}{x^2}}} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2\sqrt{33}} \text{ log }\left| \frac{\sqrt{11}x + \sqrt{3 x^2 - 12}}{\sqrt{11}x - \sqrt{3 x^2 - 12}} \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.32 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.32 | Q 13 | पृष्ठ १७६

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( \frac{m}{x} + \frac{x}{m} + m^x + x^m + mx \right) dx\]

\[\int\frac{\sin^3 x - \cos^3 x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int \sin^{- 1} \left( \frac{2 \tan x}{1 + \tan^2 x} \right) dx\]

\[\int\sqrt{\frac{1 + \cos 2x}{1 - \cos 2x}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\cos \left( x - a \right)} dx\] 

\[\int\frac{\sec x \tan x}{3 \sec x + 5} dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\sqrt {e^x- 1}  \text{dx}\] 

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{3x + 4}} dx\]

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{e^{3x}}{4 e^{6x} - 9} dx\]

\[\int\frac{x}{x^4 - x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( x - \alpha \right)\left( \beta - x \right)}} dx, \left( \beta > \alpha \right)\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 6x + 12} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \cos x - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \cot x} dx\]

\[\int x \text{ sin 2x dx }\]

\[\int x\ {cosec}^2 \text{ x }\ \text{ dx }\]


\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{3 - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int x \sin^5 x^2 \cos x^2 dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} \text{ dx }\]

\[\int \sec^4 x\ dx\]


\[\int {cosec}^4 2x\ dx\]


\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos^7 x}{\sin x} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×