हिंदी

∫ 1 Sin X + √ 3 Cos X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I }= \int \frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x}dx\]
\[\text{ Putting  sin x} = \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \text{ and }\cos x = \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}\]
\[ \Rightarrow I = \int \frac{1}{\frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} + \sqrt{3}\frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}}dx\]
\[ = \int \frac{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}{2 \tan \frac{x}{2} + \sqrt{3} - \sqrt{3} \tan^2 \frac{x}{2}}dx\]
\[ = \int\frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{- \sqrt{3} \tan^2 \frac{x}{2} + 2 \tan \frac{x}{2} + \sqrt{3}}dx\]

\[\text{ Let }\tan \frac{x}{2} = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \text{ sec}^2 \frac{x}{2}dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \frac{x}{2}dx = 2dt\]
\[ \therefore I = 2\int \frac{dt}{- \sqrt{3} t^2 + 2t + \sqrt{3}}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int \frac{dt}{t^2 - \frac{2}{\sqrt{3}}t - 1}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int\frac{dt}{t^2 - \frac{2}{\sqrt{3}}t + \left( \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - \left( \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - 1}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int \frac{dt}{\left( t - \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - \left( \frac{2}{\sqrt{3}} \right)^2}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}} \times \frac{1}{2\frac{2}{\sqrt{3}}}\text{ log      }\left| \frac{t - \frac{1}{\sqrt{3}} - \frac{2}{\sqrt{3}}}{t - \frac{1}{\sqrt{3}} + \frac{2}{\sqrt{3}}} \right| + C\]

\[= - \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{t - \frac{3}{\sqrt{3}}}{t + \frac{1}{\sqrt{3}}} \right| + C\]
\[ = - \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}t - 3}{\sqrt{3}t + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}t + 1}{\sqrt{3}t - 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}\tan\frac{x}{2} + 1}{\sqrt{3}\tan\frac{x}{2} - 3} \right| + C\]
\[or, \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{1 + \sqrt{3}\tan\frac{x}{2}}{3 - \sqrt{3}\tan\frac{x}{2}} \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.23 [पृष्ठ ११७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.23 | Q 12 | पृष्ठ ११७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{1}{1 - \sin x} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \cos 2x} dx\]

\[\int\frac{3x + 5}{\sqrt{7x + 9}} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\sin^2 \left( \text{x e}^x \right)} dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x + 2} \text{ dx  }\]

\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]

Evaluate the following integrals:
\[\int\frac{x^2}{\left( a^2 - x^2 \right)^{3/2}}dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x - x^2}  \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{4 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{1}{x^{2/3} \sqrt{x^{2/3} - 4}} dx\]

`  ∫ \sqrt{"cosec x"- 1}  dx `

\[\int\frac{x^3 + x^2 + 2x + 1}{x^2 - x + 1}\text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 + 3 \tan x} dx\]

\[\int x^3 \text{ log x dx }\]

\[\int x e^{2x} \text{ dx }\]

\[\int {cosec}^3 x\ dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ e}^x \text{ log } \left( x e^x \right) dx\]

\[\int \cos^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int\frac{\sqrt{16 + \left( \log x \right)^2}}{x} \text{ dx}\]

\[\int\left( x - 2 \right) \sqrt{2 x^2 - 6x + 5} \text{  dx }\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x + 1 \right) \left( x - 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 - a^2 \right) \left( x^2 - b^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

Evaluate the following integral:

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + a^2 \right)\left( x^2 + b^2 \right)}dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x + 2}}\text{  dx}\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{1}{1 + \tan x} dx =\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×