मराठी

∫ 1 Sin X + √ 3 Cos X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I }= \int \frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x}dx\]
\[\text{ Putting  sin x} = \frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \text{ and }\cos x = \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}\]
\[ \Rightarrow I = \int \frac{1}{\frac{2 \tan \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} + \sqrt{3}\frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}}dx\]
\[ = \int \frac{1 + \tan^2 \frac{x}{2}}{2 \tan \frac{x}{2} + \sqrt{3} - \sqrt{3} \tan^2 \frac{x}{2}}dx\]
\[ = \int\frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{- \sqrt{3} \tan^2 \frac{x}{2} + 2 \tan \frac{x}{2} + \sqrt{3}}dx\]

\[\text{ Let }\tan \frac{x}{2} = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \text{ sec}^2 \frac{x}{2}dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sec^2 \frac{x}{2}dx = 2dt\]
\[ \therefore I = 2\int \frac{dt}{- \sqrt{3} t^2 + 2t + \sqrt{3}}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int \frac{dt}{t^2 - \frac{2}{\sqrt{3}}t - 1}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int\frac{dt}{t^2 - \frac{2}{\sqrt{3}}t + \left( \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - \left( \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - 1}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}}\int \frac{dt}{\left( t - \frac{1}{\sqrt{3}} \right)^2 - \left( \frac{2}{\sqrt{3}} \right)^2}\]
\[ = - \frac{2}{\sqrt{3}} \times \frac{1}{2\frac{2}{\sqrt{3}}}\text{ log      }\left| \frac{t - \frac{1}{\sqrt{3}} - \frac{2}{\sqrt{3}}}{t - \frac{1}{\sqrt{3}} + \frac{2}{\sqrt{3}}} \right| + C\]

\[= - \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{t - \frac{3}{\sqrt{3}}}{t + \frac{1}{\sqrt{3}}} \right| + C\]
\[ = - \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}t - 3}{\sqrt{3}t + 1} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}t + 1}{\sqrt{3}t - 3} \right| + C\]
\[ = \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{\sqrt{3}\tan\frac{x}{2} + 1}{\sqrt{3}\tan\frac{x}{2} - 3} \right| + C\]
\[or, \frac{1}{2}\text{ log }\left| \frac{1 + \sqrt{3}\tan\frac{x}{2}}{3 - \sqrt{3}\tan\frac{x}{2}} \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.23 [पृष्ठ ११७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.23 | Q 12 | पृष्ठ ११७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( \sec^2  x + {cosec}^2  x \right)  dx\]

\[\int\frac{\sin^3 x - \cos^3 x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\tan x}{\sec x + \tan x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 1} + \sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \sin\frac{x}{2}} dx\]

\[\int\frac{2x + 3}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int     \text{sin}^2  \left( 2x + 5 \right)    \text{dx}\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin \left( x - \frac{\pi}{6} \right) \sin \left( x + \frac{\pi}{6} \right)} dx\]

` ∫   e^{m   sin ^-1  x}/ \sqrt{1-x^2}  ` dx

 


\[\  ∫    x   \text{ e}^{x^2} dx\]

\[\ \int\ x \left( 1 - x \right)^{23} dx\]

 


\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]

\[\int {cosec}^4  \text{ 3x } \text{ dx } \]

\[\int \sin^3 x \cos^5 x \text{ dx  }\]

\[\int\frac{1}{\sin x \cos^3 x} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 - \sin^2 x}} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{x^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + 3 \sin^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - 2 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log x}{x^n}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2}  \text{ dx }\]

∴\[\int e^{2x} \left( - \sin x + 2 \cos x \right) dx\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

Find \[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)^2}dx\]

\[\int\frac{x^2 - 3x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos^8 x} dx =\]

\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then 


\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1}{e^x + e^{- x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\text{ cos }\left( x - a \right) \text{ cos }\left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×