Definitions [6]
व्याख्या लिहा.
खंडीभवन
खंडीभवन हा अलैंगिक प्रजननाचा प्रकार असून यात जनक सजीवाच्या शरीराचे अनेक तुकडे किंवा खंड होऊन प्रत्येक तुकडा/खंड नवजात सजीव म्हणून जीवन जगू लागतो.
व्याख्या लिहा.
शाकीय प्रजनन
शाकीय प्रजनन हा वनस्पतींमधील अलैंगिक प्रजननाचा प्रकार असून त्यात मूळ, खोड, पाने आणि मुकूल यांसारख्या शाकीय भागांपासून नवजात वनस्पतींची निर्मिती होते.
व्याख्या लिहा.
पुनर्जनन
अलैंगिक प्रजननाच्या या प्रकारात, सजीवाच्या शरीराचे तुकडे होतात आणि त्यानंतर प्रत्येक तुकड्यापासून शरीराचा उर्वरित भाग तयार होऊन पूर्ण नवजात सजीव/प्राणी निर्माण होतात.
व्याख्या लिहा.
फलन
एकगुणी पुंयुग्मकाचा (n) एकगुणी स्त्रीयुग्मकांशी (n) संयोग होऊन एका द्विगुणी युग्मनजाची (2n) निर्मिती होते, यालाच फलन असे म्हणतात.
परागणाची व्याख्या लिहा.
परागकोशातील परागकण स्त्रीकेसराच्या कुक्षीवर स्थानांतरित होतात, यालाच परागण म्हणतात.
व्याख्या लिहा.
पुष्पवृंत
फुलांना आधारासाठी जो देठ असतो त्याला 'पुष्पवृंत' म्हणतात.
Important Questions [20]
- एकपेशीय सजीवांतील अलैंगिक प्रजननाचे प्रकार सोदाहरण स्पष्ट करा.
- पुनर्जनन पद्धती ______ या प्राण्यात आढळते.
- झुरळ, बेडूक, चिमणी, तारामासा यापैकी कोणता प्राणी शरीराच्या तुटलेल्या भागाची पुनर्निर्मिती करू शकतो? स्पष्टीकरण देवून स्पष्ट करा.
- ______ हा लैंगिक प्रजननाचा प्रकार आहे.
- फरकाचे दोन मुद्दे स्पष्ट करा. लैंगिक प्रजनन व अलैंगिक प्रजनन.
- फुलाच्या अंतरंगाची आकृती काढून त्यातील आवश्यक मंडले व अतिरिक्त मंडले दाखवा.
- परागणाची व्याख्या लिहा.
- परागण करणाऱ्या दोन घटकांची उदाहरणे दया.
- शास्त्रीय कारणे लिहा. वनस्पतींमध्ये फूल हे लैंगिक प्रजननाचे कार्यात्मक एकक आहे.
- योग्य जोडी जुळवा: गट 'अ' (1) पुरुष गट 'ब' (अ) 44 + XX (ब) 44 + XY (क) 44 + YY
- पुरुष प्रजनन संस्थेवर आधारित खालील प्रश्नाचे उत्तर द्या: पुरुष प्रजनन संस्थेतील जोडी नसणाऱ्या कोणत्याही दोन अवयवांची नावे लिहा.
- पुरुष प्रजनन संस्थेवर आधारित खालील प्रश्नाचे उत्तर द्या: एका शुक्राणूची लांबी किती असते?
- मानवी शुक्रपेशींची निर्मिती ______ या अवयवात होते.
- पुरुष प्रजनन संस्थेवर आधारित खालील प्रश्नाचे उत्तर द्या: शुक्रपेशी कोणत्या पेशीविभाजन पद्धतीद्वारे तयार होतात?
- पुरुष प्रजनन संस्थेवर आधारित खालील प्रश्नाचे उत्तर द्या: शुक्रवाहिनीचे कार्य लिहा.
- पुरुष प्रजनन संस्थेवर आधारित खालील प्रश्नाचे उत्तर द्या: पुरुषांमध्ये कोणत्या अवयवात शुक्राणूंची निर्मिती होते?
- नावे द्या. स्त्री प्रजनन संस्थेतील अंडाशयातून स्रवली जाणारी संप्रेरके.
- आर्तवचक्र/ऋतुचक्र या आकृतीचे निरीक्षण करून पुढील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. आर्तवचक्रात रजोस्रावाचा काळ कधी असतो? अंडमोचन साधारण आर्तवचक्राच्या कोणत्या दिवसी होते?
- नामनिर्देशित आकृती काढा. मानवी स्त्री प्रजनन संस्था
- नावे द्या. कोणतेही दोन लैंगिक रोग
Concepts [9]
- प्रजनन (Reproduction)
- अलैंगिक प्रजनन (Asexual reproduction)
- लैंगिक प्रजनन (Sexual reproduction)
- वनस्पतींमधील लैंगिक प्रजनन (Sexual Reproduction in Plants)
- मानवातील लैंगिक प्रजनन (Sexual reproduction in human being)
- मानवी पुरुष प्रजनन संस्था
- मानवी स्त्री-प्रजनन संस्था (Female Reproductive System)
- प्रजनन आणि आधुनिक तंत्रज्ञान (Reproduction and advanced technology)
- लैंगिक आरोग्य (Reproductive health)
