Question

राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाची वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा.

Answer 1

राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाची वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे आहेत:

१. भारतीय इतिहासकार: एकोणिसाव्या, विसाव्या शतकांमध्ये इंग्रजी शिक्षण पद्धतीमध्ये शिकून तयार झालेल्या भारतीय इतिहासकारांचा समावेश होतो.

२. लेखनाचा हेतू: एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकांमध्ये भारतीय इतिहासकारांनी भारतीयांमध्ये देशाच्या प्राचीन वैभवाचा अभिमान आणि आत्मजाणीव जागृत करण्याच्या दृष्टीने लेखन केल्याचे दिसून येते.

३. वैशिष्ट्यपूर्ण लेखन: राष्ट्रवादी इतिहासलेखन करणाऱ्या लेखकांनी ब्रिटिश अधिकार्यांनी लिहिलेल्या प्राचीन भारताबाबतच्या पूर्वग्रहदूषित इतिहासाला विरोध केला आणि भारताच्या इतिहासातील सुवर्णकाळ शोधण्याचा प्रयत्न केला. भारतीयांनी ब्रिटिशांविरुद्ध दिलेल्या स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा देण्यासाठी राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाचा उपयोग झाला. उदा. स्वातंत्र्यवीर वि. दा. सावरकर यांनी लिहिलेले '१९५७ चे स्वातंत्र्य समर' हे पुस्तक.

४. प्रादेशिक इतिहासलेखनास चालना: राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाच्या प्रभावामुळे प्रादेशिक इतिहास लिहिण्यास चालना मिळाली. दक्षिण भारताच्या भौगोलिक वैशिष्ट्यांकडे व इतिहासाकडे इतिहासकारांचे स्वतंत्रपणे लक्ष वेधले गेले. 

५. विष्णुशास्त्री चिपळूणकर यांचे कार्य: विष्णुशास्त्री चिपळूणकर यांच्याकडून महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाला प्रेरणा मिळाली.