Question

ब्राझीलच्या हवामानावर परिणाम करणारे घटक लिहा.

Answer 1

1. ब्राझीलच्या हवामानावर विषुववृत्तीय सान्निध्य, ब्राझीलची उच्चभूमी, अजस्र कडा इत्यादी घटक परिणाम करतात.
2. विषुववृत्ताच्या सान्निध्यामुळे ब्राझीलच्या उत्तरेकडील भागात तुलनेने अधिक तापमान आढळते. याउलट, ब्राझीलच्या दक्षिणेकडील भागात तुलनेने कमी तापमान आढळते.
3. ब्राझीलमधील उत्तरेकडील ॲमेझॉनच्या खोऱ्यात सरासरी तापमान सुमारे २५°से ते २८°से आढळते. या भागात उष्ण, दमट व रोगट स्वरूपाचे हवामान आढळते.
4. ब्राझीलमधील ॲमेझॉनच्या खोऱ्यात सुमारे वार्षिक सरासरी २००० मिमी, तर पूर्व किनारपट्टीवर वार्षिक सरासरी १००० ते १२०० मिमी पर्जन्य पडते.
5. ब्राझीलच्या उच्चभूमीच्या भागात तुलनेने कमी तापमान आढळते.
   उच्चभूमीच्या भागात पर्जन्याचे प्रमाणही मध्यम स्वरूपाचे असते.
6. अटलांटिक महासागरावरून आग्नेय व ईशान्य दिशेने येणारे व्यापारी वारे अजस्र कड्यामुळे अडवले जातात. त्यामुळे ब्राझीलच्या अजस्र कड्याजवळील किनारी भागात प्रतिरोध प्रकारचा पाऊस पडतो.
7. ब्राझील उच्चभूमीच्या पलीकडे या वाऱ्यांचा प्रभाव कमी होतो.
8. ब्राझीलच्या ईशान्य भागात अत्यल्प पाऊस पडतो व तेथे तापमान तुलनेने अधिक असते. हा प्रदेश 'पर्जन्यछायेचा प्रदेश ' किंवा 'अवर्षण चतुष्कोन' म्हणून ओळखला जातो.

Answer 2

1. अक्षवृत्तीय विस्तार: ब्राझीलच्या हवामानात विविधता आढळून येते. याचे मुख्य कारण म्हणजे ब्राझीलचा अक्षवृत्तीय विस्तार जास्त आहे. ब्राझीलच्या दक्षिणेस उत्तरेच्या तुलनेत कमी तापमान असते. तसेच, काही वेळा आकस्मित परिस्थितीत दक्षिण ध्रुवीय वाऱ्यांमुळे या भागात बर्फवृष्टीदेखील होते.
2. विषुववृत्त: ब्राझीलचा उत्तर भाग विषुववृत्तीय प्रदेशात मोडतो. येथे वर्षभर सूर्यकिरणे लंबरूप पडतात. त्यामुळे, वर्षभर तापमान अधिक असते. तसेच, येथे वर्षभर अभिसरण प्रकारचा पाऊस पडतो. त्यामुळे, या भागातील हवामान उष्ण दमट असते.
3. अजस्र कडा: ब्राझीलमध्ये आग्नेय, तसेच ईशान्य दिशेकडून येणाऱ्या पूर्वीय (व्यापारी) वाऱ्यांपासून पाऊस मिळतो; अजस्र कड्यामुळे किनारीभागात प्रतिरोध प्रकारचा पाऊस पडतो. ईशान्येस या वार्यांचा प्रभाव कमी झाल्याने तेथे पर्जन्यछायेचा प्रदेश दिसून येतो.
4. व्यापारी वाऱ्यांचा एकत्रीकरणाचा क्षीण पट्टा: विषुववृत्तीय प्रदेशात वाऱ्यांचे ऊर्ध्व दिशेने वहन होते. तसेच, या भागात व्यापारी वाऱ्यांचा एकत्रीकरणाचा पट्टा क्षीण असल्याने वादळे फार क्वचित होतात.
5. उच्चभूमी व सागरी किनारा: उच्चभूमीच्या प्रदेशात हवामान थंड आहे आणि पूर्वेस अटलांटिक महासागर असल्याने किनारपट्टीच्या प्रदेशातील हवामान सौम्य व आर्द्र आहे.
   अशारीतीने, ब्राझीलचा अक्षवृत्तीय विस्तार व याबरोबरच प्राकृतिक रचना हे घटक हवामानावर परिणाम करताना दिसतात.