मराठी

निम्नलिखित का मान निकालिए- ad∫sin-1xa+xdx (संकेत: x = a tan2θ रखिए)

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int sin^-1 sqrt(x/("a" + x)) "d"x`  (संकेत: x = a tan2θ रखिए)

बेरीज
Advertisements

उत्तर

मान लीजिए I = `int sin^-1 sqrt(x/("a" + x)) "d"x`

x = a tan2θ रखिए

dx = 2a tan θ . sec2θ . dθ

∴ I = `int sin^-1 sqrt(("a" tan^2theta)/("a" + "a" tan^2 theta)) * 2"a" tan theta * sec^2theta "d"theta`

= `int sin^-1  (sqrt("a") tan theta)/(sqrt("a") tan theta) * 2"a" tan theta * sec theta  "d"theta`

= `int sin^-1  ((sintheta/costheta)/(1/costheta)) * 2"a" tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `int sin^-1 (sin theta) * 2"a" tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `2"a" int theta tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `2"a"[theta int tan theta * sec^2 theta  "d"theta - int ["D"(theta) * int tan theta * sec^2 theta  "d"theta]]`

= `2"a" [theta * (tan^2theta)/2 - int (1*tan^2theta)/2  "d"theta]`

= `2"a"[theta * (tan^2theta)/2 - 1/2 int (sec^2theta - 1)"d"theta]`

= `2"a"[theta* (tan^2theta)/2 - 1/2 (tantheta - theta)]`

= `2"a"[theta * (tan^2theta)/2 - 1/2 tan theta + 1/2 theta]`

= `2"a"[tan^-1 sqrt(x/"a") * x/(2"a") - 1/2 sqrt(x/"a") + 1/2 tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

= `"a"[x/"a" tan^-1 sqrt(x/"a") - sqrt(x/"a") + tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

अत:, I =  `"a"[x/"a" tan^-1 sqrt(x/"a") - sqrt(x/"a") + tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

shaalaa.com
समाकलन
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 7: समाकल - प्रश्नावली [पृष्ठ १६१]

APPEARS IN

एनसीईआरटी एक्झांप्लर Ganit Exemplar [Hindi] Class 12
पाठ 7 समाकल
प्रश्नावली | Q 40 | पृष्ठ १६१

संबंधित प्रश्‍न

`int "dx"/sqrt((x - alpha)(beta - x)), beta > alpha` का मान निकालिए।


`int tan ^8 xsec^4 x"d"x` का मान निकालिए।


`int sqrt(10 - 4x + 4x^2)  "d"x` ज्ञात कीजिए।


`int (x^2  "d"x)/(x^4 + x^2 - 2)` का मान निकालिए।


दर्शाइए कि  `int_0^(pi/2) (sin^2x)/(sinx + cosx) = 1/sqrt(2) log (sqrt(2) + 1)`


`int_-1^2 f (x)  "d"x`, का मान निकालिए, जहाँ f (x) = |x + 1| + |x| +| x - 1| 


`int_(a+c)^(b+c) "f" (x)  "d"x` बराबर है


`int_0^(2"a") "f"(x) "d"x = 2int_0^"a" "f"(x) "d"x`, यदि f(2a – x) = ______.


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int ("e"^(6logx) - "e"^(5logx))/("e"^(4logx) - "e"^(3logx)) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int tan^2x sec^4 x"d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int sqrt(("a" + x)/("a" - x)) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int sqrt(5 - 2x + x^2) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int sqrt(2"a"x - x^2)  "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int (sin^-1 x)/((1 - x)^(3/2)) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int ((cos 5x + cos 4x))/(1 - 2cos 3x)"d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int (2x - 1)/((x - 1)(x + 2)(x - 3)) "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int "e"^(tan^-1x) ((1 + x + x^2)/(1 + x^2)) "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_(pi/3)^(pi/2) sqrt(1 + cosx)/(1 - cos x)^(5/2)  "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int "e"^(-3x) cos^3x  "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_0^pi x log sin x "d"x`


`int (cos2x - cos 2theta)/(cos x - costheta)"d"x` बराबर है


`int "e"^x ((1 - x)/(1 + x^2))^2  "d"x` बराबर है


`int (x + sinx)/(1 + cosx) "d"x` बराबर है


यदि `intx^3/sqrt(1 + x^2) "d"x = "a"(1 + x^2)^(3/2) + "b"sqrt(1 + x^2) + "C"` है, तो ______


`int_0^(pi/2) sqrt(1 - sin2x)  "d"x` बराबर है


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×