हिंदी

निम्नलिखित का मान निकालिए- ad∫sin-1xa+xdx (संकेत: x = a tan2θ रखिए)

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int sin^-1 sqrt(x/("a" + x)) "d"x`  (संकेत: x = a tan2θ रखिए)

योग
Advertisements

उत्तर

मान लीजिए I = `int sin^-1 sqrt(x/("a" + x)) "d"x`

x = a tan2θ रखिए

dx = 2a tan θ . sec2θ . dθ

∴ I = `int sin^-1 sqrt(("a" tan^2theta)/("a" + "a" tan^2 theta)) * 2"a" tan theta * sec^2theta "d"theta`

= `int sin^-1  (sqrt("a") tan theta)/(sqrt("a") tan theta) * 2"a" tan theta * sec theta  "d"theta`

= `int sin^-1  ((sintheta/costheta)/(1/costheta)) * 2"a" tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `int sin^-1 (sin theta) * 2"a" tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `2"a" int theta tan theta * sec^2theta  "d"theta`

= `2"a"[theta int tan theta * sec^2 theta  "d"theta - int ["D"(theta) * int tan theta * sec^2 theta  "d"theta]]`

= `2"a" [theta * (tan^2theta)/2 - int (1*tan^2theta)/2  "d"theta]`

= `2"a"[theta * (tan^2theta)/2 - 1/2 int (sec^2theta - 1)"d"theta]`

= `2"a"[theta* (tan^2theta)/2 - 1/2 (tantheta - theta)]`

= `2"a"[theta * (tan^2theta)/2 - 1/2 tan theta + 1/2 theta]`

= `2"a"[tan^-1 sqrt(x/"a") * x/(2"a") - 1/2 sqrt(x/"a") + 1/2 tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

= `"a"[x/"a" tan^-1 sqrt(x/"a") - sqrt(x/"a") + tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

अत:, I =  `"a"[x/"a" tan^-1 sqrt(x/"a") - sqrt(x/"a") + tan^-1 sqrt(x/"a")] + "C"`

shaalaa.com
समाकलन
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 7: समाकल - प्रश्नावली [पृष्ठ १६१]

APPEARS IN

एनसीईआरटी एक्झांप्लर Ganit Exemplar [Hindi] Class 12
अध्याय 7 समाकल
प्रश्नावली | Q 40 | पृष्ठ १६१

संबंधित प्रश्न

`int sqrt((1 + x)/(1 - x)) "d"x`, का मान निकालिए।


`int (x^2  "d"x)/(x^4 + x^2 - 2)` का मान निकालिए।


 `(x^3 + x)/(x^4 - 9)"d"x` का मान निकालिए।


`int_-1^2 f (x)  "d"x`, का मान निकालिए, जहाँ f (x) = |x + 1| + |x| +| x - 1| 


`int ("d"x)/(sin^2 x cos^2 x)`  बराबर है


 यदि [0, 1] में f और g ऐसे सतत फलन हैं, जो f (x) = f (a – x) और g (x) + g (a – x) = a, को संतुष्ट करते हैं, तो `int_0^a "f" (x) * "g"(x)"d"x` बराबर है


`int_(-1)^1 (x^3 + |x| + 1)/(x^2 + 2|x| + 1) "d"x` बराबर है


`int_(-2)^2 |x cos pix| "d"x`  बराबर है


`int_(-"a")^"a" "f"(x) "d"x` = 0 है, यदि f एक ______ फलन है।


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int ((1 + cosx))/(x + sinx) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int ("d"x)/(1 + cos x)`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int sqrt(1 + sinx)"d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int sqrt(("a" + x)/("a" - x)) "d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int x^(1/2)/(1 + x^(3/4)) "d"x`   (संकेत: `sqrt(x)` = z4 रखिए)


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int (sin^6 x + cos^6 x)/(sin^2 x cos^2 x)"d"x`


निम्नलिखित के मान निकालिए-

`int ("d"x)/(xsqrt(x^4 - 1))`  (संकेत: x2 = sec `theta` रखिए)


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_0^x xsin x cos^2 x"d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int _0^(1/2) ("d"x)/((1 + x^2) sqrt(1 - x^2))`  (संकेत: x sinθ रखिए)


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int (x^2"d"x)/(x^4 - x^2 - 12)`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int (x^2 "d"x)/((x^2 + "a"^2)(x^2 + "b"^2)) `


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int "e"^(tan^-1x) ((1 + x + x^2)/(1 + x^2)) "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_(pi/3)^(pi/2) sqrt(1 + cosx)/(1 - cos x)^(5/2)  "d"x`


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int sqrt(tanx)  "d"x`  (संकेत: tanx = t2 रखिए)


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_0^(pi/2)  "dx"/(("a"^2 cos^2x + "b"^2 sin^2 x)^2` (संकेत: अंश और हर को  cos4x से भाग दीजिए)


निम्नलिखित का मान निकालिए-

`int_0^pi x log sin x "d"x`


`int (cos2x - cos 2theta)/(cos x - costheta)"d"x` बराबर है


`int_-pi^pi sin^3x cos^2x  "d"x` का मान ______.


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×