मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएस.एस.सी (इंग्रजी माध्यम) इयत्ता १० वी

माध्यमभाषया उत्तरत। ‘विद्या नाम नरस्य’ .... इति श्लोकाधारेण विद्यायाः महत्त्वं लिखत।

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

माध्यमभाषया उत्तरत।

‘विद्या नाम नरस्य’ .... इति श्लोकाधारेण विद्यायाः महत्त्वं लिखत।

सविस्तर उत्तर
Advertisements

उत्तर १

English: 

The sukta ‘विद्याविहीनः पशुः’ highlights the significance of knowledge. A person can achieve renown, happiness, and enjoyment through knowledge alone. It is the strongest preceptor. Knowledge is therefore a great benefit. It has a secret treasure and is closely guarded. It enhances one's attractiveness. Knowledge is viewed as relative when travelling to a foreign nation. It is considered the ultimate deity. Knowledgeable people are valued even in royal courts. Since knowledge is essential to achieving any objectives, a man who lacks information or learning is referred to as an animal.

shaalaa.com

उत्तर २

हिंदी:

‘विद्याविहीनः पशुः’ सूक्त ज्ञान के महत्व पर प्रकाश डालता है। ज्ञान ही व्यक्ति को आनंद, खुशी और प्रसिद्धि प्रदान कर सकता है। यह सबसे शक्तिशाली उपदेशक है. परिणामस्वरूप, ज्ञान एक मूल्यवान संपत्ति है। यह अच्छी तरह से संरक्षित है और इसमें छिपा हुआ धन है। इससे व्यक्ति की सुंदरता में निखार आता है। किसी विदेशी देश का दौरा करते समय ज्ञान को सापेक्ष माना जाता है। इसे सर्वोच्च देवता माना जाता है। यहां तक कि शाही अदालतें भी जानकार व्यक्तियों को महत्व देती हैं। जिस मनुष्य में ज्ञान या विद्या का अभाव होता है वह पशु कहा जाता है क्योंकि ज्ञान सभी लक्ष्यों को प्राप्त करने में सहायक होता है।

shaalaa.com

उत्तर ३

मराठी:

सूक्त ‘विद्याविहीनः पशुः’ हे ज्ञानाचे महत्त्व अधोरेखित करते. केवळ ज्ञानच माणसाला आनंद आणि प्रसिद्धी देऊ शकते. तो सर्वात शक्तिशाली उपदेशक आहे. परिणामी, ज्ञान ही एक मौल्यवान संपत्ती आहे. हे चांगले संरक्षित आहे आणि त्यात लपवलेली संपत्ती आहे. हे माणसाचे सौंदर्य सुधारते. परदेशात गेल्यावर ज्ञान सापेक्ष मानले जाते. ती सर्वोच्च देवता मानली जाते. शाही दरबारही ज्ञानी व्यक्तींना महत्त्व देतात. ज्या माणसाला ज्ञान किंवा शिकण्याची कमतरता आहे त्याला प्राणी म्हटले जाते कारण ज्ञान सर्व उद्दिष्टे साध्य करण्यात मदत करते. 

shaalaa.com
सूक्तिसुधा।
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 3: सूक्तिसुधा। (पद्यम्‌) - भाषाभ्यासः [पृष्ठ १३]

APPEARS IN

बालभारती Sanskrit Composite Anand Standard 10 Maharshtra State Board
पाठ 3 सूक्तिसुधा। (पद्यम्‌)
भाषाभ्यासः | Q २. (अ) | पृष्ठ १३
बालभारती Sanskrit Amod Standard 10 Maharashtra State Board
पाठ 3 सूक्तिसुधा। (पद्यम्)
भाषाभ्यासः | Q २. (अ) | पृष्ठ १५

संबंधित प्रश्‍न

पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत । (5 तः 4)

विद्या नाम नरस्य रूपमधिकं प्रच्छनुप्तं धनम्‌
विद्या भोगकरी यशः सुखकरी विद्या गुरूणां गुरः।
विद्या बन्धुजनो विदेशगमने विद्या परं दैवतम्‌
विद्या राजसु पूज्यते न तु धनं विद्याविहीनः पशुः । 

घटं भिन्द्यात् पटं छिन्द्यात्‌ कुर्याद्रासभरोहणम्‌।
येन केन प्रकरेण प्रसिद्धः पुरुषो भवेत्‌। 

यथैव सकला नद्यः प्रविशन्ति महोदधिम्‌
तथा मानवताधर्मं सर्वे धर्माः समाश्रिताः।

(1) पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टे कृती कुरुत। (3 तः 2)

(क) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत ।  (1)

नरः किं छिन्द्यात्‌?

(ख) विशेषण-विशेष्ययोः मेलनं कुरुत ।   (1)

  अ 
(1)  सर्वे  नद्यः
(2)  सकलाः  पुरुषः
    धर्माः

(ग) पूर्वपदं उत्तरपदं लिखत ।   (1)

  1. पुरुषो भवेत्‌ = ______ + भवेत्‌ ।
  2. कुर्याद्रासभरोहणम्‌ = कूर्यात्‌ + ______ ।

(2) जालरेखायिन्रं पूरयत ।    (2)


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कः पशुः एव?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

के न बध्यन्ते?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

रवेः सारथिः कीदृशः अस्ति?


जालरेखाचित्रं पूरयत।


माध्यमभाषया उत्तरत। 

‘क्रियासिद्धिः सत्त्वे भवति’ इति सूर्यस्य उदाहरणेन स्पष्टीकुरुत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

साधवः किं न विस्मरन्ति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

नारिकेलाः भारं कुत्र वहन्ति?


एकवाक्येन उत्तरत।

नरः किं छिन्द्यात्?


श्लोकात् लिङ्लकारस्य रूपाणि चित्वा लिखत।


समानार्थकशब्दान् लिखत।

विद्या 


समानार्थकशब्दान् लिखत।

पशुः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

लक्ष्मीः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

शुकः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

संहतिः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

नभः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

दन्ती


समानार्थकशब्दान् लिखत।

रविः


समानार्थकशब्दान् लिखत।

पटम्


समानार्थकशब्दान् लिखत।

तोयम्


समानार्थकशब्दान् लिखत।

साधवः


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

विदेशः × ......


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

प्रच्छन्नम्


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

निन्दन्तु


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

उपकार


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

रोहणम्


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

साधवः × .......।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कैः मत्तदन्तिन: बध्यन्ते?


माध्यमभाषया उत्तरत।

‘संहतिः कार्यसाधिका’ इति सूक्तिं स्पष्टीकुरुत।


समानार्थकशब्दान् लिखत ।
तोयम्‌ - ______


समानार्थकशब्दान् लिखत। 

तुरगः


पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत।

निन्दन्तु नीतिनिपुणा यदि वा स्तुवन्तु
लक्ष्मीः समाविशतु गच्छतु वा यथेष्टम्‌
अदैव वा मरणमस्तु युगान्तरे वा
न्याय्यात्पथः प्रविचलन्ति पदं न धीराः।।

अयं न भक्तो न च पूजको वा
घण्टां स्वयं नादयते तथापि।

धनं जनेभ्यः किल याचतेऽयम्‌
न याचको वा न च निर्धनो वा।।

यत्र विद्वज्जनो नास्ति श्लाघ्यस्तत्राल्पधीरपि।
निरस्तपादमे देशे एरण्डोऽपि द्रुमायते।।

(क) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत।     (1)

न्याय्यात्पथः के न विचलन्ति?

(ख) विशोषण-विशेष्ययोः मेलनं कुरुत।      (1)

  'अ' 'आ'
(1) निरस्तपादपे विद्वज्जनः
(2) श्लाघ्यः देशे
    अल्पधीः

(ग) जालरेखाचित्र पूरयत।       (1)

(घ) पद्यांशात्‌ २ द्वितीया-विभक्त्यन्तपदे चित्वा लिखत।      (1)

(च) पूर्वपदं लिखत।     (1)

(1) अद्यैव = ______ + एव।

(2) याचतेऽयम्‌ =  ______ + अयम्‌।


एकवाक्येन उत्तरत।

केषु धनं न विभज्यते?


एकवाक्येन उत्तरत।

अयं निजः, अयं परः इति केषां गणना?


एकवाक्येन उत्तरत।

केषां कृते वसुधा एव कुटुम्बकम्‌ भवति?


एकवाक्येन उत्तरत।

परोपकाराय वृक्षाः किं कुर्वन्ति?


एकवाक्येन उत्तरत।

काः परोपकाराय दुहन्ति?


एकवाक्येन उत्तरत।

शरीरं किमर्थम्‌?


सत्सङ्गतिः धियः जाड्यं ______।


सत्सङ्गतिः दिश्च ______ तनोति।


एकवाक्येन उत्तरत।

देवताः कुत्र रमन्ते?


एकवाक्येन उत्तरत।

क्रियाः कुत्र अफलाः भवन्ति?


'नारी' इत्यर्थम्‌ अमरकोषपङ्क्तिं लिखत।


एकवाक्येन उत्तरत।

चातकः पयःकणान्‌ कं याचते?


एकवाक्येन उत्तरत।

जलधरः केवलं चातकस्य तृष्णां शाम्यति उत सम्पूर्णविश्वस्य?


एकवाक्येन उत्तरत।

के व्यसनिनः उक्ताः?


कः पण्डितः उच्यते?


पद्ये शुद्धे पूर्णे च लिखत।

विद्या नाम ______ दैवतम्‌।।


पद्ये शुद्धे पूर्णे च लिखत।

अल्पानाम्‌ ______ मत्तदन्तिन:॥


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×