हिंदी

∫ ( X 2 + 1 ) ( X 2 + 2 ) ( X 2 + 3 ) ( X 2 + 4 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

 

योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]
\[\text{Putting }x^2 = t\]
Then,
\[\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} = \frac{\left( t + 1 \right) \left( t + 2 \right)}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12}\]

Degree of numerator is equal to degree of denominator.

We divide numerator by denominator.

\[\therefore \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 - \left( \frac{4t + 10}{t^2 + 7t + 12} \right)\]
\[ \Rightarrow \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 - \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} ............. \left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{A}{t + 3} + \frac{B}{t + 4}\]
\[ \Rightarrow \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{A\left( t + 4 \right) + B\left( t + 3 \right)}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)}\]
\[ \Rightarrow 4t + 10 = A\left( t + 4 \right) + B\left( t + 3 \right)\]
\[\text{Putting t + 4 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 4\]
\[ \therefore - 16 + 10 = B\left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = 6\]
\[\text{Putting t + 3 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[ \therefore - 12 + 10 = A\left( - 3 + 4 \right)\]
\[ \Rightarrow A = - 2\]
\[ \therefore \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{- 2}{t + 3} + \frac{6}{t + 4} ................ \left( 2 \right)\]
From (1) and (2)
\[\frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 + \frac{2}{t + 3} - \frac{6}{t + 4}\]
\[ \therefore \int\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)dx}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} = \int dx + 2\int\frac{dx}{x^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - 6\int\frac{dx}{x^2 + 2^2}\]
\[ = x + \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{\sqrt{3}} \right) - \frac{6}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{2} \right) + C\]
\[ = x + \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{\sqrt{3}} \right) - 3 \tan^{- 1} \left( \frac{x}{2} \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७८]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 63 | पृष्ठ १७८

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 3} - \sqrt{x + 2}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x - 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int \tan^{3/2} x \sec^2 \text{x dx}\]

\[\int x^3 \cos x^4 dx\]

` ∫   e^{m   sin ^-1  x}/ \sqrt{1-x^2}  ` dx

 


\[\int\frac{e^{2x}}{1 + e^x} dx\]

\[\int\frac{x^5}{\sqrt{1 + x^3}} dx\]

` ∫   tan   x   sec^4  x   dx  `


\[\int\frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{e^x}{1 + e^{2x}} dx\]

\[\int\frac{e^x}{\left( 1 + e^x \right)\left( 2 + e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{16 - 6x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{x^2 + x + 3} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 5}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{3 + 2 \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \cot x} dx\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int\frac{e^x \left( x - 4 \right)}{\left( x - 2 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 - x + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{2x + 1}{\left( x + 1 \right) \left( x - 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]

\[\int\frac{3x + 5}{x^3 - x^2 - x + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int x^{\sin x} \left( \frac{\sin x}{x} + \cos x . \log x \right) dx\] is equal to

\[\int\sin x \sin 2x \text{ sin  3x  dx }\]


\[\int \cot^4 x\ dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3 - 2x - x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\cos x}{\frac{1}{4} - \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{3 x^2 + 4x + 1}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{\left( 1 + x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\cos^7 x}{\sin x} dx\]

Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×