मराठी

∫ ( X 2 + 1 ) ( X 2 + 2 ) ( X 2 + 3 ) ( X 2 + 4 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

 

बेरीज
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]
\[\text{Putting }x^2 = t\]
Then,
\[\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} = \frac{\left( t + 1 \right) \left( t + 2 \right)}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12}\]

Degree of numerator is equal to degree of denominator.

We divide numerator by denominator.

\[\therefore \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 - \left( \frac{4t + 10}{t^2 + 7t + 12} \right)\]
\[ \Rightarrow \frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 - \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} ............. \left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{A}{t + 3} + \frac{B}{t + 4}\]
\[ \Rightarrow \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{A\left( t + 4 \right) + B\left( t + 3 \right)}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)}\]
\[ \Rightarrow 4t + 10 = A\left( t + 4 \right) + B\left( t + 3 \right)\]
\[\text{Putting t + 4 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 4\]
\[ \therefore - 16 + 10 = B\left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = 6\]
\[\text{Putting t + 3 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 3\]
\[ \therefore - 12 + 10 = A\left( - 3 + 4 \right)\]
\[ \Rightarrow A = - 2\]
\[ \therefore \frac{4t + 10}{\left( t + 3 \right) \left( t + 4 \right)} = \frac{- 2}{t + 3} + \frac{6}{t + 4} ................ \left( 2 \right)\]
From (1) and (2)
\[\frac{t^2 + 3t + 2}{t^2 + 7t + 12} = 1 + \frac{2}{t + 3} - \frac{6}{t + 4}\]
\[ \therefore \int\frac{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)dx}{\left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} = \int dx + 2\int\frac{dx}{x^2 + \left( \sqrt{3} \right)^2} - 6\int\frac{dx}{x^2 + 2^2}\]
\[ = x + \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{\sqrt{3}} \right) - \frac{6}{2} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{2} \right) + C\]
\[ = x + \frac{2}{\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{\sqrt{3}} \right) - 3 \tan^{- 1} \left( \frac{x}{2} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७८]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 63 | पृष्ठ १७८

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\left( x + 1 \right)\left( x - 2 \right)}{\sqrt{x}} dx\]

If f' (x) = a sin x + b cos x and f' (0) = 4, f(0) = 3, f

\[\left( \frac{\pi}{2} \right)\] = 5, find f(x)
 

\[\int\frac{1}{2 - 3x} + \frac{1}{\sqrt{3x - 2}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 5x + 2}{x + 2} dx\]


\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - \cos 2x}} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\tan x + 2} dx\]

\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]

` ∫   e^{m   sin ^-1  x}/ \sqrt{1-x^2}  ` dx

 


\[\int 5^{5^{5^x}} 5^{5^x} 5^x dx\]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{8 + 3x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{4 + \sin^2 x}} dx\]

` ∫  {x-3} /{ x^2 + 2x - 4 } dx `


\[\int\frac{x + 2}{2 x^2 + 6x + 5}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos x \left( \sin x + 2 \cos x \right)} dx\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x \cos x\ dx\]

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ e}^x \text{ log } \left( x e^x \right) dx\]

\[\int x^3 \tan^{- 1}\text{  x dx }\]

\[\int e^x \left( \frac{1 + \sin x}{1 + \cos x} \right) dx\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int e^x \left[ \sec x + \log \left( \sec x + \tan x \right) \right] dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin 4x - 4}{1 - \cos 4x} \right) dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( 2x + 1 \right) \left( x^2 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x\left( x^n + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 + 4x - 5} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\text{ cosec  x} - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{6x + 5}{\sqrt{6 + x - 2 x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5 x^4 + 12 x^3 + 7 x^2}{x^2 + x} dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×