हिंदी
महाराष्ट्र स्टेट बोर्डएसएससी (हिंदी माध्यम) १० वीं कक्षा

सिद्ध कीजिए। sinθ-cosθ+1sinθ+cosθ-1=1secθ-tanθ - Mathematics 2 - Geometry [गणित २ - ज्यामिति]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

सिद्ध कीजिए। 

`(sintheta - costheta + 1)/(sintheta + costheta - 1) = 1/(sectheta - tantheta)`

योग
Advertisements

उत्तर

`sin^2theta + cos^2theta = 1` ..................(सर्वसमिका)

∴ `cos^2theta = 1 - sin^2theta`

∴ `costheta xx costheta = (1 - sintheta)(1 + sintheta)`

∴ `costheta/((1 - sintheta)) = ((1 + sintheta))/costheta`

`(1 + sintheta)/(costheta) = (costheta)/(1 - sintheta)`

तुल्य अनुपात के सिद्धांत से, 

`(1 + sintheta)/(costheta) = (costheta)/(1 - sintheta) = (1 + sintheta - costheta)/(costheta - (1 - sintheta))`

∴ `costheta/(1 - sintheta) = (1 + sintheta - costheta)/(costheta - 1 + sintheta)`

∴ `costheta/(1 - sintheta) = (sintheta - costheta + 1)/(sintheta + costheta - 1)`

बायाँ पक्ष के अंश तथा हर दोनों में cos θ से भाग देने पर,

∴ `(costheta"/"costheta)/((1/costheta - sintheta/costheta)) = (sintheta - costheta + 1)/(sintheta + costheta - 1)`

∴ `1/(sectheta - tantheta) = (sintheta - costheta + 1)/(sintheta + costheta - 1)` ..................`[∵ sectheta = 1/costheta, tantheta = sintheta/costheta]`

∴ `(sintheta - costheta + 1)/(sintheta + costheta - 1) = 1/(sectheta - tantheta)`.

shaalaa.com
त्रिकोणमितीय सर्वसमिकाएँ
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 6: त्रिकोणमिति - प्रकीर्ण प्रश्नसंग्रह 6 [पृष्ठ १३९]

APPEARS IN

बालभारती Ganit 2 [Hindi] Standard 10 Maharashtra State Board
अध्याय 6 त्रिकोणमिति
प्रकीर्ण प्रश्नसंग्रह 6 | Q 5. (10) | पृष्ठ १३९

संबंधित प्रश्न

यदि sinθ = `7/25`, तो cosθ तथा tanθ का मान ज्ञात कीजिए।


सिद्ध कीजिए। 

(secθ - cosθ)(cotθ + tanθ) = tanθ secθ 


सिद्ध कीजिए।

secθ + tanθ = `cosθ/(1 - sinθ)` 


सिद्ध कीजिए। 

sec4A (1 - sin4A) - 2tan2A = 1 


सिद्ध कीजिए। 

tan4θ + tan2θ = sec4θ - sec2θ 


सिद्ध कीजिए। 

`1/(1 - sintheta) + 1/(1 + sintheta) = 2sec^2theta`


cot θ + tan θ = cosec θ × sec θ सिद्ध करने के लिए निम्न कृति पूर्ण करो:

कृति: बायाँ पक्ष = cot θ + tan θ

= `cosθ/sinθ + square/cosθ`

= `(square + sin^2θ)/(sinθ xx cosθ)`

= `1/(sinθ xx cosθ)`  ...........(∵ `square`)

= `1/sinθ xx 1/cosθ`

= `square` × sec θ

∴ बायाँ पक्ष = दायाँ पक्ष।


यदि sin θ = `11/61` हो, तो त्रिकोणमितीय सर्वसमिका का उपयोग करके cos θ का मान ज्ञात करो।


यदि `1/sin^2θ-1/cos^2θ-1/tan^2θ-1/cot^2θ-1/sec^2θ-1/("cosec"^2θ) = -3`, तो θ का मान ज्ञात कीजिए।


sin2θ  + cos2θ का मान ज्ञात कीजिए।

हल:

Δ ABC में, ∠ABC = 90°, ∠C = θ°

AB2 + BC2 = `square`   .....(पायथागोरस प्रमेय)

दोनों पक्षों में AC2 से भाग देने पर,

`"AB"^2/"AC"^2 + "BC"^2/"AC"^2 = "AC"^2/"AC"^2`

∴ `("AB"^2/"AC"^2) + ("BC"^2/"AC"^2) = 1`

परन्तु `"AB"/"AC" = square  और "BC"/"AC" = square`

∴ `sin^2 theta  + cos^2 theta = square` 


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×