हिंदी

∫ ( 1 − X 2 ) X ( 1 − 2 X ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)} \text
{dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)}\text{ dx }\]
\[ = \int\left( \frac{- x^2 + 1}{- 2 x^2 + x} \right)dx\]
\[ = ∫\frac{1}{2}dx + \int\left( \frac{1 - \frac{x}{2}}{- 2 x^2 + x} \right) d x\]
\[ = \frac{1}{2}\int dx + \frac{1}{2}\int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ \int dx + \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx \right]\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ I_1 + I_2 \right] \left( \text{ say }\right)\]
\[\text{ where }I_1 = \int\ dx\ \text{and}\ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[Now, I_1 = \int dx\]
\[ = x + C_1 \]
\[ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[\text{ Let 2 }- x = \text{ A }\frac{d}{dx} \left( - 2 x^2 + x \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = A \left( - 4x + 1 \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = - 4Ax + A + B\]

Comparing coefficients of like terms

\[- 1 = - 4 A\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{4}\]
\[\text{ and } A + B = 2\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{4} + B = 2\]
\[ \Rightarrow B = 2 - \frac{1}{4}\]
\[ = \frac{8 - 1}{4}\]
\[ = \frac{7}{4}\]

\[\therefore \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right) + \frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right)}{- 2 x^2 + x}dx + \int\frac{\frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| + \frac{7}{4}\int\frac{1}{- 2\left( x^2 - \frac{x}{2} + \frac{1}{16} - \frac{1}{16} \right)}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| - \frac{7}{8}\int\frac{1}{\left\{ \left( x - \frac{1}{4} \right)^2 - \left( \frac{1}{4} \right)^2 \right\}}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x\left( - 2x + 1 \right) \right| - \frac{7}{8} \times \frac{1}{2 \times \frac{1}{4}}\text{ log }\left| \frac{x - \frac{1}{4} - \frac{1}{4}}{x - \frac{1}{4} + \frac{1}{4}} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\log\left| \frac{x - \frac{1}{2}}{x} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| x - \frac{1}{2} \right| + \frac{7}{4}\text{ log } \left| x \right| + C_2 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 2x - 1 \right| + C_3 , \text{ where }C_3 = C_2 + \frac{7}{4}\text{ log } 2\]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text { log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[\text{ Thus }, I = \frac{1}{2}\left[ x + C_1 + 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \right]\]
\[ = \frac{1}{2}x + \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C, \text{ where  C } = \frac{1}{2}\left[ C_1 + C_3 \right]\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.2 [पृष्ठ १०६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.2 | Q 3 | पृष्ठ १०६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\sqrt{x}\left( 3 - 5x \right) dx\]

 


\[\int\left( \sec^2  x + {cosec}^2  x \right)  dx\]

\[\int\frac{1 + \cos 4x}{\cot x - \tan x} dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


` ∫ {"cosec"   x }/ { log  tan   x/2 ` dx 

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\tan x + 2} dx\]

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

` ∫  tan^3    x   sec^2  x   dx  `

` ∫  sec^6   x  tan    x   dx `

\[\int\frac{1}{a^2 x^2 + b^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^{2/3} \sqrt{x^{2/3} - 4}} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

`int 1/(cos x - sin x)dx`

\[\int\frac{8 \cot x + 1}{3 \cot x + 2} \text{  dx }\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int \cos^3 \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin x \cos x - 1}{\sin^2 x} \right) dx\]

\[\int\sqrt{2x - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\left( 2x - 5 \right) \sqrt{2 + 3x - x^2} \text{  dx }\]

\[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{4 x^4 + 3}{\left( x^2 + 2 \right) \left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

Write a value of

\[\int e^{3 \text{ log x}} x^4\text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^4 x} dx =\]

\[\int \cot^5 x\ dx\]

\[\int \sin^3 x \cos^4 x\ \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^6 x} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{a^2 - x^2}\text{  dx }\]

\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log x}{x^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int e^{2x} \left( \frac{1 + \sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×