हिंदी

∫ ( 1 − X 2 ) X ( 1 − 2 X ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)} \text
{dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)}\text{ dx }\]
\[ = \int\left( \frac{- x^2 + 1}{- 2 x^2 + x} \right)dx\]
\[ = ∫\frac{1}{2}dx + \int\left( \frac{1 - \frac{x}{2}}{- 2 x^2 + x} \right) d x\]
\[ = \frac{1}{2}\int dx + \frac{1}{2}\int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ \int dx + \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx \right]\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ I_1 + I_2 \right] \left( \text{ say }\right)\]
\[\text{ where }I_1 = \int\ dx\ \text{and}\ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[Now, I_1 = \int dx\]
\[ = x + C_1 \]
\[ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[\text{ Let 2 }- x = \text{ A }\frac{d}{dx} \left( - 2 x^2 + x \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = A \left( - 4x + 1 \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = - 4Ax + A + B\]

Comparing coefficients of like terms

\[- 1 = - 4 A\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{4}\]
\[\text{ and } A + B = 2\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{4} + B = 2\]
\[ \Rightarrow B = 2 - \frac{1}{4}\]
\[ = \frac{8 - 1}{4}\]
\[ = \frac{7}{4}\]

\[\therefore \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right) + \frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right)}{- 2 x^2 + x}dx + \int\frac{\frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| + \frac{7}{4}\int\frac{1}{- 2\left( x^2 - \frac{x}{2} + \frac{1}{16} - \frac{1}{16} \right)}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| - \frac{7}{8}\int\frac{1}{\left\{ \left( x - \frac{1}{4} \right)^2 - \left( \frac{1}{4} \right)^2 \right\}}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x\left( - 2x + 1 \right) \right| - \frac{7}{8} \times \frac{1}{2 \times \frac{1}{4}}\text{ log }\left| \frac{x - \frac{1}{4} - \frac{1}{4}}{x - \frac{1}{4} + \frac{1}{4}} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\log\left| \frac{x - \frac{1}{2}}{x} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| x - \frac{1}{2} \right| + \frac{7}{4}\text{ log } \left| x \right| + C_2 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 2x - 1 \right| + C_3 , \text{ where }C_3 = C_2 + \frac{7}{4}\text{ log } 2\]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text { log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[\text{ Thus }, I = \frac{1}{2}\left[ x + C_1 + 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \right]\]
\[ = \frac{1}{2}x + \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C, \text{ where  C } = \frac{1}{2}\left[ C_1 + C_3 \right]\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.2 [पृष्ठ १०६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.2 | Q 3 | पृष्ठ १०६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]

\[\int\left\{ x^2 + e^{\log  x}+ \left( \frac{e}{2} \right)^x \right\} dx\]


\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

If f' (x) = 8x3 − 2xf(2) = 8, find f(x)


\[\int\frac{x^2 + 5x + 2}{x + 2} dx\]


\[\int\frac{2 - 3x}{\sqrt{1 + 3x}} dx\]

\[\int\left( 5x + 3 \right) \sqrt{2x - 1} dx\]

` ∫    cos  mx  cos  nx  dx `

 


\[\int\frac{\text{sin} \left( x - a \right)}{\text{sin}\left( x - b \right)} dx\]

\[\int\frac{a}{b + c e^x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int x^2 e^{x^3} \cos \left( e^{x^3} \right) dx\]

\[\int\left( \frac{x + 1}{x} \right) \left( x + \log x \right)^2 dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right)\left( x^2 + 2x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{a^2 - b^2 x^2} dx\]

\[\int\frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{2x + 5}{x^2 - x - 2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

\[\int\frac{1}{5 + 7 \cos x + \sin x} dx\]

\[\int\frac{5 \cos x + 6}{2 \cos x + \sin x + 3} \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int e^x \left( \cot x - {cosec}^2 x \right) dx\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{x^2 - 3x + 1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^4 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^4 x} dx =\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt{x + 1}}  \text{ dx }\]


\[\int\frac{x^4 + x^2 - 1}{x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{\sin x \left( 2 + 3 \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int \sec^4 x\ dx\]


\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^5}{\sqrt{1 + x^3}} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×