Advertisements
Advertisements
प्रश्न
\[\int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]
योग
Advertisements
उत्तर
\[\text{ Let I} = \int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]
\[ = 2 \int 1_{II} . \tan^{- 1}_I \text{ x dx } \left[ \because \cos {}^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) = 2 \tan^{- 1} x \right] \]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x\int1\text{ dx } - \int\left\{ \frac{d}{dx}\left( \tan^{- 1} x \right)\int1 \text{ dx }\right\}dx \right]\]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x . x - \int\frac{1}{1 + x^2} \times\text{ x dx } \right]\]
\[ = 2 x \tan^{- 1} x - \int\frac{2x}{1 + x^2} \text{ dx }\]
\[\text{ Putting 1 }+ x^2 = t\]
\[ \Rightarrow \text{ 2x dx } = dt\]
\[ \therefore I = 2x \tan^{- 1} x - \int \frac{dt}{t}\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| t \right| + C\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| 1 + x^2 \right| + C \left[ \because t = 1 + x^2 \right]\]
\[ = 2 \int 1_{II} . \tan^{- 1}_I \text{ x dx } \left[ \because \cos {}^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) = 2 \tan^{- 1} x \right] \]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x\int1\text{ dx } - \int\left\{ \frac{d}{dx}\left( \tan^{- 1} x \right)\int1 \text{ dx }\right\}dx \right]\]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x . x - \int\frac{1}{1 + x^2} \times\text{ x dx } \right]\]
\[ = 2 x \tan^{- 1} x - \int\frac{2x}{1 + x^2} \text{ dx }\]
\[\text{ Putting 1 }+ x^2 = t\]
\[ \Rightarrow \text{ 2x dx } = dt\]
\[ \therefore I = 2x \tan^{- 1} x - \int \frac{dt}{t}\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| t \right| + C\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| 1 + x^2 \right| + C \left[ \because t = 1 + x^2 \right]\]
shaalaa.com
क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
\[\int \left( \sqrt{x} - \frac{1}{\sqrt{x}} \right)^2 dx\]
\[\int\frac{x^{- 1/3} + \sqrt{x} + 2}{\sqrt[3]{x}} dx\]
\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]
\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]
If f' (x) = x − \[\frac{1}{x^2}\] and f (1) \[\frac{1}{2}, find f(x)\]
\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]
\[\int\frac{2 \cos 2x + \sec^2 x}{\sin 2x + \tan x - 5} dx\]
\[\int\frac{\tan x}{\sqrt{\cos x}} dx\]
\[\int 5^{x + \tan^{- 1} x} . \left( \frac{x^2 + 2}{x^2 + 1} \right) dx\]
\[\int x^2 \sqrt{x + 2} \text{ dx }\]
` ∫ tan^3 x sec^2 x dx `
\[\int\frac{x}{3 x^4 - 18 x^2 + 11} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]
\[\int\frac{x - 1}{3 x^2 - 4x + 3} dx\]
\[\int\frac{x^2 \left( x^4 + 4 \right)}{x^2 + 4} \text{ dx }\]
\[\int\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{3 + 2 \cos^2 x} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{3 + 4 \cot x} dx\]
\[\int x \cos^2 x\ dx\]
\[\int \cos^{- 1} \left( 4 x^3 - 3x \right) \text{ dx }\]
\[\int e^x \left( \tan x - \log \cos x \right) dx\]
\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x^2} \right) dx\]
\[\int\frac{2x + 1}{\left( x + 1 \right) \left( x - 2 \right)} dx\]
\[\int\frac{x^2 + 6x - 8}{x^3 - 4x} dx\]
\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]
\[\int\frac{18}{\left( x + 2 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]
\[\int\frac{x^2 - 1}{x^4 + 1} \text{ dx }\]
\[\int e^x \left( 1 - \cot x + \cot^2 x \right) dx =\]
\[\int\frac{e^x \left( 1 + x \right)}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx =\]
\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]
\[\int\sqrt{\frac{1 - x}{x}} \text{ dx}\]
\[\int {cosec}^4 2x\ dx\]
\[\int\sqrt{a^2 + x^2} \text{ dx }\]
\[\int\sqrt{x^2 - a^2} \text{ dx}\]
\[\int\frac{1}{x \sqrt{1 + x^n}} \text{ dx}\]
\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right)^3 \left( x + 1 \right)} \text{ dx}\]
Find : \[\int\frac{dx}{\sqrt{3 - 2x - x^2}}\] .
\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 5x + 6} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10} dx\]
