Advertisements
Advertisements
प्रश्न
\[\int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]
योग
Advertisements
उत्तर
\[\text{ Let I} = \int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]
\[ = 2 \int 1_{II} . \tan^{- 1}_I \text{ x dx } \left[ \because \cos {}^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) = 2 \tan^{- 1} x \right] \]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x\int1\text{ dx } - \int\left\{ \frac{d}{dx}\left( \tan^{- 1} x \right)\int1 \text{ dx }\right\}dx \right]\]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x . x - \int\frac{1}{1 + x^2} \times\text{ x dx } \right]\]
\[ = 2 x \tan^{- 1} x - \int\frac{2x}{1 + x^2} \text{ dx }\]
\[\text{ Putting 1 }+ x^2 = t\]
\[ \Rightarrow \text{ 2x dx } = dt\]
\[ \therefore I = 2x \tan^{- 1} x - \int \frac{dt}{t}\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| t \right| + C\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| 1 + x^2 \right| + C \left[ \because t = 1 + x^2 \right]\]
\[ = 2 \int 1_{II} . \tan^{- 1}_I \text{ x dx } \left[ \because \cos {}^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) = 2 \tan^{- 1} x \right] \]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x\int1\text{ dx } - \int\left\{ \frac{d}{dx}\left( \tan^{- 1} x \right)\int1 \text{ dx }\right\}dx \right]\]
\[ = 2\left[ \tan^{- 1} x . x - \int\frac{1}{1 + x^2} \times\text{ x dx } \right]\]
\[ = 2 x \tan^{- 1} x - \int\frac{2x}{1 + x^2} \text{ dx }\]
\[\text{ Putting 1 }+ x^2 = t\]
\[ \Rightarrow \text{ 2x dx } = dt\]
\[ \therefore I = 2x \tan^{- 1} x - \int \frac{dt}{t}\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| t \right| + C\]
\[ = 2x \tan^{- 1} x - \text{ ln }\left| 1 + x^2 \right| + C \left[ \because t = 1 + x^2 \right]\]
shaalaa.com
क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
\[\int\sqrt{x}\left( x^3 - \frac{2}{x} \right) dx\]
\[\int\frac{5 \cos^3 x + 6 \sin^3 x}{2 \sin^2 x \cos^2 x} dx\]
\[\int \left( a \tan x + b \cot x \right)^2 dx\]
\[\int\frac{x^2 + 3x - 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]
\[\int \sin^2\text{ b x dx}\]
\[\int\frac{e^x + 1}{e^x + x} dx\]
\[\int\frac{\cos 4x - \cos 2x}{\sin 4x - \sin 2x} dx\]
\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + x} \text{ dx }\]
` ∫ tan^5 x sec ^4 x dx `
\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]
\[\int x \cos^3 x^2 \sin x^2 \text{ dx }\]
\[\int\frac{x}{\sqrt{x^4 + a^4}} dx\]
\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]
\[\int\frac{x^2}{x^2 + 6x + 12} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right)\left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]
\[\int x \cos x\ dx\]
\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} dx\]
\[\int x \cos^3 x\ dx\]
\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]
\[\int e^x \frac{1 + x}{\left( 2 + x \right)^2} \text{ dx }\]
\[\int\left\{ \tan \left( \log x \right) + \sec^2 \left( \log x \right) \right\} dx\]
\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]
\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]
\[\int\frac{1}{\cos x + \sqrt{3} \sin x} \text{ dx } \] is equal to
If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]
\[\int\frac{e^x \left( 1 + x \right)}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx =\]
\[\int\frac{x + 2}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]
\[\int \text{cosec}^2 x \text{ cos}^2 \text{ 2x dx} \]
\[\int\sqrt{\text{ cosec x} - 1} \text{ dx }\]
\[\int\frac{1}{\sqrt{3 - 2x - x^2}} \text{ dx}\]
\[\int\frac{x + 1}{x^2 + 4x + 5} \text{ dx}\]
\[\int\frac{1}{2 + \cos x} \text{ dx }\]
\[\int \sec^6 x\ dx\]
\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]
\[\int \tan^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]
\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{ dx}\]
\[\int\frac{3x + 1}{\sqrt{5 - 2x - x^2}} \text{ dx }\]
Find: `int (3x +5)/(x^2+3x-18)dx.`
