मराठी

∫ ( 1 − X 2 ) X ( 1 − 2 X ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)} \text
{dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)}\text{ dx }\]
\[ = \int\left( \frac{- x^2 + 1}{- 2 x^2 + x} \right)dx\]
\[ = ∫\frac{1}{2}dx + \int\left( \frac{1 - \frac{x}{2}}{- 2 x^2 + x} \right) d x\]
\[ = \frac{1}{2}\int dx + \frac{1}{2}\int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ \int dx + \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx \right]\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ I_1 + I_2 \right] \left( \text{ say }\right)\]
\[\text{ where }I_1 = \int\ dx\ \text{and}\ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[Now, I_1 = \int dx\]
\[ = x + C_1 \]
\[ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[\text{ Let 2 }- x = \text{ A }\frac{d}{dx} \left( - 2 x^2 + x \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = A \left( - 4x + 1 \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = - 4Ax + A + B\]

Comparing coefficients of like terms

\[- 1 = - 4 A\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{4}\]
\[\text{ and } A + B = 2\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{4} + B = 2\]
\[ \Rightarrow B = 2 - \frac{1}{4}\]
\[ = \frac{8 - 1}{4}\]
\[ = \frac{7}{4}\]

\[\therefore \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right) + \frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right)}{- 2 x^2 + x}dx + \int\frac{\frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| + \frac{7}{4}\int\frac{1}{- 2\left( x^2 - \frac{x}{2} + \frac{1}{16} - \frac{1}{16} \right)}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| - \frac{7}{8}\int\frac{1}{\left\{ \left( x - \frac{1}{4} \right)^2 - \left( \frac{1}{4} \right)^2 \right\}}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x\left( - 2x + 1 \right) \right| - \frac{7}{8} \times \frac{1}{2 \times \frac{1}{4}}\text{ log }\left| \frac{x - \frac{1}{4} - \frac{1}{4}}{x - \frac{1}{4} + \frac{1}{4}} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\log\left| \frac{x - \frac{1}{2}}{x} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| x - \frac{1}{2} \right| + \frac{7}{4}\text{ log } \left| x \right| + C_2 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 2x - 1 \right| + C_3 , \text{ where }C_3 = C_2 + \frac{7}{4}\text{ log } 2\]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text { log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[\text{ Thus }, I = \frac{1}{2}\left[ x + C_1 + 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \right]\]
\[ = \frac{1}{2}x + \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C, \text{ where  C } = \frac{1}{2}\left[ C_1 + C_3 \right]\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.2 [पृष्ठ १०६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.2 | Q 3 | पृष्ठ १०६

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]

\[\int\frac{\sin^3 x - \cos^3 x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx\]

If f' (x) = x − \[\frac{1}{x^2}\]  and  f (1)  \[\frac{1}{2},    find  f(x)\]

 


\[\int\frac{1 + \cos 4x}{\cot x - \tan x} dx\]

\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\left( x + 2 \right) \sqrt{3x + 5}  \text{dx} \]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{3x + 2}} dx\]

\[\int\frac{3x + 5}{\sqrt{7x + 9}} dx\]

\[\int\frac{1 - \cot x}{1 + \cot x} dx\]

` ∫ {"cosec"   x }/ { log  tan   x/2 ` dx 

\[\int \sin^5\text{ x }\text{cos x dx}\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} dx\]

` ∫   e^{m   sin ^-1  x}/ \sqrt{1-x^2}  ` dx

 


\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

` = ∫1/{sin^3 x cos^ 2x} dx`


\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 - 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

` ∫  { x^2 dx}/{x^6 - a^6} dx `

\[\int\frac{1 - 3x}{3 x^2 + 4x + 2}\text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x - 1}{\sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x} dx\]

 
` ∫  x tan ^2 x dx 

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int\left( 4x + 1 \right) \sqrt{x^2 - x - 2} \text{  dx }\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\sqrt{\cot \text{θ} d  } \text{ θ}\]

` \int \text{ x} \text{ sec x}^2 \text{  dx  is  equal  to }`

 


\[\int\frac{\cos 2x - 1}{\cos 2x + 1} dx =\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx}\]


\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]

\[\int \sin^3  \left( 2x + 1 \right)  \text{dx}\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×