मराठी

∫ ( 1 − X 2 ) X ( 1 − 2 X ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)} \text
{dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ We have}, \]
\[I = \int\frac{\left( 1 - x^2 \right)}{x \left( 1 - 2x \right)}\text{ dx }\]
\[ = \int\left( \frac{- x^2 + 1}{- 2 x^2 + x} \right)dx\]
\[ = ∫\frac{1}{2}dx + \int\left( \frac{1 - \frac{x}{2}}{- 2 x^2 + x} \right) d x\]
\[ = \frac{1}{2}\int dx + \frac{1}{2}\int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ \int dx + \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx \right]\]
\[ = \frac{1}{2}\left[ I_1 + I_2 \right] \left( \text{ say }\right)\]
\[\text{ where }I_1 = \int\ dx\ \text{and}\ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[Now, I_1 = \int dx\]
\[ = x + C_1 \]
\[ I_2 = \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[\text{ Let 2 }- x = \text{ A }\frac{d}{dx} \left( - 2 x^2 + x \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = A \left( - 4x + 1 \right) + B\]
\[ \Rightarrow 2 - x = - 4Ax + A + B\]

Comparing coefficients of like terms

\[- 1 = - 4 A\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{4}\]
\[\text{ and } A + B = 2\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{4} + B = 2\]
\[ \Rightarrow B = 2 - \frac{1}{4}\]
\[ = \frac{8 - 1}{4}\]
\[ = \frac{7}{4}\]

\[\therefore \int\frac{2 - x}{- 2 x^2 + x}dx = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right) + \frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \int\frac{\frac{1}{4}\left( - 4x + 1 \right)}{- 2 x^2 + x}dx + \int\frac{\frac{7}{4}}{- 2 x^2 + x}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| + \frac{7}{4}\int\frac{1}{- 2\left( x^2 - \frac{x}{2} + \frac{1}{16} - \frac{1}{16} \right)}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2 x^2 + x \right| - \frac{7}{8}\int\frac{1}{\left\{ \left( x - \frac{1}{4} \right)^2 - \left( \frac{1}{4} \right)^2 \right\}}dx\]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x\left( - 2x + 1 \right) \right| - \frac{7}{8} \times \frac{1}{2 \times \frac{1}{4}}\text{ log }\left| \frac{x - \frac{1}{4} - \frac{1}{4}}{x - \frac{1}{4} + \frac{1}{4}} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\log\left| \frac{x - \frac{1}{2}}{x} \right| + C_2 \]
\[ = \frac{1}{4}\text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| x - \frac{1}{2} \right| + \frac{7}{4}\text{ log } \left| x \right| + C_2 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log } \left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 2x - 1 \right| + C_3 , \text{ where }C_3 = C_2 + \frac{7}{4}\text{ log } 2\]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| + \frac{1}{4}\text{ log }\left| - 2x + 1 \right| - \frac{7}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[ = 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text { log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \]
\[\text{ Thus }, I = \frac{1}{2}\left[ x + C_1 + 2 \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{2}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C_3 \right]\]
\[ = \frac{1}{2}x + \text{ log } \left| x \right| - \frac{3}{4}\text{ log } \left| 1 - 2x \right| + C, \text{ where  C } = \frac{1}{2}\left[ C_1 + C_3 \right]\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.2 [पृष्ठ १०६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.2 | Q 3 | पृष्ठ १०६

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( \frac{m}{x} + \frac{x}{m} + m^x + x^m + mx \right) dx\]

\[\int\frac{1 - \cos 2x}{1 + \cos 2x} dx\]

Write the primitive or anti-derivative of
\[f\left( x \right) = \sqrt{x} + \frac{1}{\sqrt{x}} .\]

 


\[\int\frac{1}{\text{cos}^2\text{ x }\left( 1 - \text{tan x} \right)^2} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text { sin  x  cos  2x     sin 3x   dx}\]

\[\int\frac{1 - \cot x}{1 + \cot x} dx\]

` ∫  {sec  x   "cosec " x}/{log  ( tan x) }`  dx


\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int x^3 \cos x^4 dx\]

\[\int x^2 e^{x^3} \cos \left( e^{x^3} \right) dx\]

\[\int\frac{x^5}{\sqrt{1 + x^3}} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 \left( x^4 + 1 \right)^{3/4}} dx\]

\[\int \sin^3 x \cos^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x - x^2}  \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cos x}{\sin^2 x + 4 \sin x + 5} dx\]

\[\int\frac{e^x}{e^{2x} + 5 e^x + 6} dx\]

\[\int\frac{\sin x}{\sqrt{4 \cos^2 x - 1}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 1 - x^2 \right)\left\{ 9 + \left( \sin^{- 1} x \right)^2 \right\}}} dx\]

\[\int\frac{2x + 5}{x^2 - x - 2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{3x + 1}{\sqrt{5 - 2x - x^2}} \text{ dx }\]

`int"x"^"n"."log"  "x"  "dx"`

\[\int \log_{10} x\ dx\]

\[\int\left( e^\text{log  x} + \sin x \right) \text{ cos x dx }\]


\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x} \right) dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 1} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int\text{ cos x  cos  2x   cos  3x  dx}\]


\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int\log \left( x + \sqrt{x^2 + a^2} \right) \text{ dx}\]

\[\int \left( \sin^{- 1} x \right)^3 dx\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×