हिंदी

∫ 1 Sin X + Sin 2 X Dx - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} \text{ dx }\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I } = \int\frac{1}{\sin x + \sin 2x}dx\]

\[ = \int\frac{1}{\sin x + 2 \sin x \cos x}dx\]

\[ = \int\frac{1}{\sin x \left( 1 + 2 \cos x \right)}dx\]

\[ = \int\frac{\sin x}{\sin^2 x \left( 1 + 2 \cos x \right)}dx\]

\[ = \int\frac{\sin x}{\left( 1 - \cos^2 x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}dx\]

\[ = \int\frac{\text{ sin  x  dx }}{\left( 1 - \cos x \right) \left( 1 + \cos x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]

\[\text{ Putting  cos  x } = t\]

\[ \Rightarrow - \text{ sin  x  dx } = dt\]

\[ \Rightarrow \text{ sin  x  dx } = - dt\]

\[\therefore I = - \int\frac{1}{\left( 1 - t \right) \left( 1 + t \right) \left( 1 + 2t \right)}dt\]
\[ = \int\frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 2t + 1 \right)}dt\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 2t + 1 \right)} = \frac{A}{t - 1} + \frac{B}{t + 1} + \frac{C}{2t + 1}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 1 \right) \left( 2t + 1 \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 2t + 1 \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)\]
\[\text{ Putting  t + 1 = 0 or t = - 1}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \left( - 1 - 1 \right) \left( - 2 + 1 \right) + C \times 0\]
\[ \Rightarrow 1 = B \left( 2 \right)\]
\[ \therefore B = \frac{1}{2}\]
\[\text{ Now, putting t - 1 = 0 or t = 1 }\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( 2 \right) \left( 3 \right) + B \times 0 + C \times 0\]
\[ \therefore A = \frac{1}{6}\]
\[\text{ Now, putting 2t + 1 = 0 or t} = - \frac{1}{2}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \times 0 + C \left( - \frac{1}{2} - 1 \right) \left( - \frac{1}{2} + 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = C \left( - \frac{3}{2} \right) \left( \frac{1}{2} \right)\]
\[ \therefore C = - \frac{4}{3}\]
\[ \therefore I = \frac{1}{6}\int\frac{1}{t - 1}dt + \frac{1}{2}\int\frac{1}{t + 1}dt - \frac{4}{3}\int\frac{1}{2t + 1}dt\]
\[ = \frac{1}{6} \text{ ln }\left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \text{ log } \left| t + 1 \right| - \frac{4}{3} \text{ ln} \frac{\left| 2t + 1 \right|}{2} + C\]
\[ = \frac{1}{6} \text{ ln} \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \text{ ln} \left| t + 1 \right| - \frac{2}{3} \text{ ln } \left| 2t + 1 \right| + C\]
\[ = \frac{1}{6}\text{ ln } \left| \cos x - 1 \right| + \frac{1}{2} \text{ ln} \left| \cos x + 1 \right| - \frac{2}{3} \text{ ln }\left| 2 \cos x + 1 \right| + C \left[ \because t = \cos x \right]\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Revision Excercise [पृष्ठ २०४]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Revision Excercise | Q 67 | पृष्ठ २०४

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{x}{\sqrt{x + a} - \sqrt{x + b}}dx\]

` ∫   cos  3x   cos  4x` dx  

\[\int\frac{\text{sin} \left( x - \alpha \right)}{\text{sin }\left( x + \alpha \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{      x      \text{log x } \text{log }\left( \text{log x }\right)} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int2x    \sec^3 \left( x^2 + 3 \right) \tan \left( x^2 + 3 \right) dx\]

` ∫    x   {tan^{- 1} x^2}/{1 + x^4} dx`

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int \sin^3 x \cos^5 x \text{ dx  }\]

Evaluate the following integrals:

\[\int\cos\left\{ 2 \cot^{- 1} \sqrt{\frac{1 + x}{1 - x}} \right\}dx\]

\[\int\frac{e^x}{e^{2x} + 5 e^x + 6} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( x - \alpha \right)\left( \beta - x \right)}} dx, \left( \beta > \alpha \right)\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{\sin^2 x - 2 \sin x - 3}} dx\]

\[\int\frac{x}{x^2 + 3x + 2} dx\]

\[\int\frac{2x + 5}{x^2 - x - 2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{x^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{2}{2 + \sin 2x}\text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int x \cos x\ dx\]

\[\int x^2 \cos 2x\ \text{ dx }\]

\[\int x\ {cosec}^2 \text{ x }\ \text{ dx }\]


\[\int x^3 \cos x^2 dx\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 - a^2 \right) \left( x^2 - b^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 + 3 x^2 + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 2x + 2 \right) \sqrt{x + 1}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 + a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{x^2 + 4x + 5} \text{  dx}\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - \sqrt{x}}{1 + \sqrt{x}}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} \text{ dx}\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×