हिंदी

∫ X 2 + X − 1 X 2 + X − 6 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6 + 6 - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6}{x^2 + x - 6} \right)dx + 5\int\frac{1}{x^2 + x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x^2 + 3x - 2x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x\left( x + 3 \right) - 2\left( x + 3 \right)}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx ............(1)\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A}{x - 2} + \frac{B}{x + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right)}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right) . ............(2) \]
\[\text{Putting }x + 3 = 0\text{ or }x = - 3\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A \times 0 + B\left( - 3 - 2 \right)\]

\[\Rightarrow B = - \frac{1}{5}\]

\[\text{Putting }x - 2 = 0\text{ or }x = 2\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A\left( 2 + 3 \right) + B \times 0\]

\[\Rightarrow A = \frac{1}{5}\]

\[\therefore \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{1}{5}\left( x - 2 \right) - \frac{1}{5}\left( x + 3 \right)\]

\[ \Rightarrow \int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx = \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x - 2} - \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x + 3}\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| x - 2 \right| - \frac{1}{5} \ln \left| x + 3 \right| + C\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C ...........(3)\]

From eq. (1) and eq. (3)

\[ \therefore \int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx = x + \frac{5}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C\]

\[ = x + \ln \left| x - 2 \right| - \ln \left| x + 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 3 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{1}{1 + \cos 2x} dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 + \cos 2x} \right) dx\]

If f' (x) = 8x3 − 2xf(2) = 8, find f(x)


\[\int\frac{2x - 1}{\left( x - 1 \right)^2} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

` ∫   cos  3x   cos  4x` dx  

\[\int\frac{1}{      x      \text{log x } \text{log }\left( \text{log x }\right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x} dx\]

\[\int \sin^5\text{ x }\text{cos x dx}\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{3x + 4}} dx\]

\[\int {cosec}^4  \text{ 3x } \text{ dx } \]

\[\int \cot^5 \text{ x } {cosec}^4 x\text{ dx }\]

\[\int \cos^5 x \text{ dx }\]

Evaluate the following integrals:

\[\int\cos\left\{ 2 \cot^{- 1} \sqrt{\frac{1 + x}{1 - x}} \right\}dx\]

\[\int\frac{\sin x}{\sqrt{4 \cos^2 x - 1}} dx\]

\[\int\frac{2x + 5}{x^2 - x - 2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 - 1}} \text{ dx }\]

`int 1/(cos x - sin x)dx`

\[\int\frac{1}{2 + \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \cot x + \log \sin x \right) dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin 4x - 4}{1 - \cos 4x} \right) dx\]

\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x^2} \right) dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\sqrt{\cot \text{θ} d  } \text{ θ}\]

\[\int x^{\sin x} \left( \frac{\sin x}{x} + \cos x . \log x \right) dx\] is equal to

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 4x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{6x + 5}{\sqrt{6 + x - 2 x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} \text{ dx}\]

\[\int x\sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×