हिंदी

∫ X 2 + X − 1 X 2 + X − 6 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6 + 6 - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6}{x^2 + x - 6} \right)dx + 5\int\frac{1}{x^2 + x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x^2 + 3x - 2x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x\left( x + 3 \right) - 2\left( x + 3 \right)}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx ............(1)\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A}{x - 2} + \frac{B}{x + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right)}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right) . ............(2) \]
\[\text{Putting }x + 3 = 0\text{ or }x = - 3\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A \times 0 + B\left( - 3 - 2 \right)\]

\[\Rightarrow B = - \frac{1}{5}\]

\[\text{Putting }x - 2 = 0\text{ or }x = 2\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A\left( 2 + 3 \right) + B \times 0\]

\[\Rightarrow A = \frac{1}{5}\]

\[\therefore \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{1}{5}\left( x - 2 \right) - \frac{1}{5}\left( x + 3 \right)\]

\[ \Rightarrow \int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx = \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x - 2} - \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x + 3}\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| x - 2 \right| - \frac{1}{5} \ln \left| x + 3 \right| + C\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C ...........(3)\]

From eq. (1) and eq. (3)

\[ \therefore \int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx = x + \frac{5}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C\]

\[ = x + \ln \left| x - 2 \right| - \ln \left| x + 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 3 | पृष्ठ १७६

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\frac{\tan x}{\sec x + \tan x} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 5x + 2}{x + 2} dx\]


\[\int     \text{sin}^2  \left( 2x + 5 \right)    \text{dx}\]

` ∫   cos  3x   cos  4x` dx  

Integrate the following integrals:

\[\int\text{sin 2x  sin 4x    sin 6x  dx} \]

` ∫  {sin 2x} /{a cos^2  x  + b sin^2  x }  ` dx 


\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

` ∫  sec^6   x  tan    x   dx `

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{e^x}{\left( 1 + e^x \right)\left( 2 + e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 4x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 + 3 \tan x} dx\]

\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} dx\]

\[\int x \cos^2 x\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int\left( x + 1 \right) \text{ log  x  dx }\]

\[\int\frac{e^x}{x}\left\{ \text{ x }\left( \log x \right)^2 + 2 \log x \right\} dx\]

\[\int e^x \cdot \frac{\sqrt{1 - x^2} \sin^{- 1} x + 1}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{3}{\left( 1 - x \right) \left( 1 + x^2 \right)} dx\]

Find \[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)^2}dx\]

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{x^9}{\left( 4 x^2 + 1 \right)^6}dx\]  is equal to 

\[\int\frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}}dx = a \left( 1 + x^2 \right)^\frac{3}{2} + b\sqrt{1 + x^2} + C\], then 


\[\int\sin x \sin 2x \text{ sin  3x  dx }\]


\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 + a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{x^2 + 4x + 5} \text{  dx}\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 4 \sin x \cos x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{\cos x}{\frac{1}{4} - \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} \text{ dx}\]

\[\int \sin^{- 1} \left( 3x - 4 x^3 \right) \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin 4x - 2}{1 - \cos 4x} e^{2x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5 x^4 + 12 x^3 + 7 x^2}{x^2 + x} dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×