मराठी

∫ X 2 + X − 1 X 2 + X − 6 D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6 + 6 - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx\]
\[ = \int\left( \frac{x^2 + x - 6}{x^2 + x - 6} \right)dx + 5\int\frac{1}{x^2 + x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x^2 + 3x - 2x - 6}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{x\left( x + 3 \right) - 2\left( x + 3 \right)}dx\]
\[ = \int dx + 5\int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx ............(1)\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A}{x - 2} + \frac{B}{x + 3}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right)}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( x + 3 \right) + B\left( x - 2 \right) . ............(2) \]
\[\text{Putting }x + 3 = 0\text{ or }x = - 3\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A \times 0 + B\left( - 3 - 2 \right)\]

\[\Rightarrow B = - \frac{1}{5}\]

\[\text{Putting }x - 2 = 0\text{ or }x = 2\text{ in eq. (2)}\]

\[\Rightarrow 1 = A\left( 2 + 3 \right) + B \times 0\]

\[\Rightarrow A = \frac{1}{5}\]

\[\therefore \frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)} = \frac{1}{5}\left( x - 2 \right) - \frac{1}{5}\left( x + 3 \right)\]

\[ \Rightarrow \int\frac{1}{\left( x - 2 \right)\left( x + 3 \right)}dx = \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x - 2} - \frac{1}{5}\int\frac{dx}{x + 3}\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| x - 2 \right| - \frac{1}{5} \ln \left| x + 3 \right| + C\]

\[ = \frac{1}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C ...........(3)\]

From eq. (1) and eq. (3)

\[ \therefore \int\left( \frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6} \right)dx = x + \frac{5}{5} \ln \left| \frac{x - 2}{x + 3} \right| + C\]

\[ = x + \ln \left| x - 2 \right| - \ln \left| x + 3 \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७६]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 3 | पृष्ठ १७६

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

`int{sqrtx(ax^2+bx+c)}dx`

\[\int\left\{ x^2 + e^{\log  x}+ \left( \frac{e}{2} \right)^x \right\} dx\]


\[\int\left( \sec^2  x + {cosec}^2  x \right)  dx\]

\[\int\frac{1 + \cos x}{1 - \cos x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cos 4x}{\cot x - \tan x} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

\[\int\frac{2 \cos 2x + \sec^2 x}{\sin 2x + \tan x - 5} dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right)\left( x^2 + 2x + 2 \right)} dx\]

\[\int x^2 \sqrt{x + 2} \text{  dx  }\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{x - 1}} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\sqrt{3x + 4}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

\[\int \sec^4 2x \text{ dx }\]

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int \sin^7 x  \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 5}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{5x + 3}{\sqrt{x^2 + 4x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \tan x} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \cos x - \sin x \right) dx\]

\[\int\left( x - 2 \right) \sqrt{2 x^2 - 6x + 5} \text{  dx }\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\left( 1 + \sin x \right) \left( 2 + \sin x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \log x \left( 2 + \log x \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \tan x} dx =\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^4 x} dx =\]

\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\sin x} \cos^3 x\ \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( \sin x - 2 \cos x \right) \left( 2 \sin x + \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int\frac{\cot x + \cot^3 x}{1 + \cot^3 x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5 x^4 + 12 x^3 + 7 x^2}{x^2 + x} dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×