Advertisements
Advertisements
Question
पर-सवर्णाने लिहा.
मंदिर - ______
Advertisements
Solution
मंदिर - मन्दिर
APPEARS IN
RELATED QUESTIONS
पुढील वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा :
चौवाटा पांगणे
खालील वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहून वाक्यांत उपयोग करा.
काळजात क्रंदन होणे.
संवेदनशून्य’ शब्दांसारखे नकारार्थी भावदर्शक चार शब्द लिहा.
खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यांत उपयोग करा.
डोळे लकाकणे -
खालील शब्दसमूहांचा वाक्यांत उपयोग करा.
अभ्यासाचे डोंगर पेलणे-
खालील वाक्यात अधोरेखित शब्दाऐवजी पाठात आलेले योग्य वाक्प्रचार शोधून वाक्य पुन्हा लिहा.
आपल्या शाळेचे नाव वाईट होऊ नये, म्हणून प्रत्येक विद्यार्थ्याने काळजी घ्यायला हवी.
खालील वाक्यांत अधोरेखित शब्दाऐवजी पाठात आलेले योग्य वाक्प्रचार शोधून वाक्य पुन्हा लिहा.
उत्तम वादनाने लेखकाचे शिरीषबाबतचे मत चांगले झाले.
अधोरेखित शब्दाविषयी खालील माहिती भरून तक्ता पूर्ण करा.
सुट्टीत तो मित्रांशी खेळतो.
जोड्या जुळवा.
| ‘अ’ गट | ‘ब’ गट |
| (१) आतुर होणे. | (अ) खूप आनंद होणे. |
| (२) हिरमोड होणे. | (आ) प्रेम करणे. |
| (३) उकळ्या फुटणे. | (इ) उत्सुक होणे. |
| (४) पालवी फुटणे. | (ई) नाराज होणे. |
| (५) मायेची पाखर घालणे. | (उ) नवीन उत्साह निर्माण होणे. |
खालील वाक्यात योग्य विरामचिन्हे घाला.
तो म्हणेल तेवढंच खायची सक्ती असते माझ्यावर
खालील वाक्यातील शब्दयोगी अव्यये ओळखा.
जिगरबाज भटक्यांसाठी कावळ्या किल्ला सज्ज आहे.
खालील वाक्य वाचा व त्याआधारे तक्ता पूर्ण करा.
चांगले काय आणि वाईट काय हे तुमचे तुम्हांला कळते.
समूहदर्शक शब्दाची यादी करा.
उदा. धान्याची रास
प्राण्यांचा -
‘बे’ हा उपसर्गलावून खालील शब्द तयार करा व लिहा.
इमान-
कवितेतील यमक जुळणाऱ्या शब्दाच्या जोड्या शोधून लिहा.
व्हावे-
कवितेतील यमक जुळणाऱ्या शब्दाच्या जोड्या शोधून लिहा.
हळूवार-
‘जोडशब्द’ लिहा.
अंथरूण-
खालील शब्दासाठी प्रमाणभाषेतील शब्द लिहा.
घरामंदी -
खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द लिहा.
तोंड -
खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द लिहा.
रस्ता -
खालील वाक्यातील अधोरेखित शब्दांमधील नामे, सर्वनामे, विशेषणे, क्रियापदे रिकाम्या चौकटींत भरा.
कर्णागड नावाचा एक पौराणिक गड आहे.
| नाम | सर्वनाम | विशेषण | क्रियापद |
हे शब्द असेच लिहा.
| उद्या, उन्हाने, तल्लीन, स्टेशन, स्वागत, वाऱ्यांच्या, तेवढ्यात, येणाऱ्या, रस्त्याला, कोंबड्यांचा, स्पर्श, प्रेमळ, दुसऱ्या, कैऱ्या, सुट्टी, आंब्याच्या. |
खालील शब्दाचे वचन बदला.
पाणी -
खालील वाक्यातील सर्वनाम अधोरेखित करा.
तुला नवीन दप्तर आणले.
खालील वाक्यातील क्रियाविशेषण अव्यय अधोरेखित करा.
माझे हसणे क्षणोक्षणी वाढतच गेले.
खालील वाक्यातील क्रियाविशेषण अव्यय अधोरेखित करा.
मंदा लिहिताना नेहमी चुका करते.
खालील वाक्यातील रिकाम्या जागी पर्यायातील योग्य सर्वनाम लिहा.
मोत्याने धावत येऊन ______ स्वागत केले.
खालील दिलेली क्रियाविशेषण अव्यय वापरून वाक्य पूर्ण करा.
______ हिरवेगार गवत उगवले होते.
खालील शब्दात लपलेले शब्द शोधा व लिहा.
उदा., वाचनाला - वाचन, नाच, नाला, लावा, चना.
मार्गदर्शन -
खालील चित्राला दोन-दोन विशेषणे लावा.
वस्तू आणि वास्तू या दोन शब्दांतील लेखनामध्ये फक्त ‘काना’ दिल्याने फरक पडतो; परंतु अर्थामध्ये खूप फरक आहे. खाली दिलेल्या शब्दाचे अर्थ शोधा. लिहा.
उदा., (१) वस्तू - जिन्नस, नग (२) वास्तू - घर
वर - वार
चित्राच्या जागी योग्य शब्दाचा वापर करून खालील म्हणी पूर्ण करा.
अडला हरी 
पाय धरी
विरुद्धार्थी शब्दांच्या योग्य जोड्या लावा.
पूर, गाव, नगर, बाद ही अक्षरे शेवटी असणाऱ्या गावांची, शहरांची, ठिकाणांची नावे खालील तक्त्यात लिहा.
| गाव | पूर | नगर | बाद |
| मानगाव | सोलापूर | अहमदनगर | औरंगाबाद |
पाठामध्ये दुखणेकरी हा शब्द आलेला आहे. दुखणेकरी म्हणजे सतत आजारी पडणारी व्यक्ती. खाली काही वाक्प्रचार व म्हणी दिलेल्या आहेत. शिक्षक व पालक यांच्याशी चर्चा करून त्यांचा अर्थ समजून घ्या. त्यांचा वाक्यांत उपयोग करा.
चोरावर मोर -
खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द "मुक्या प्राण्यांची कैफियत" या पाठातून शोधून लिहा.
शेवट -
खालील वाक्यात पर्यायातील योग्य वाक्प्रचार घाला.
सह्याद्री डोंगर चढताना आमचा जीव पाणी पिण्यासाठी ______ होत होता.
खालील विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
दुवा × ______
खालील शब्दापासून अर्थपूर्ण शब्द बनवा.
उदा., लांटीवे - वेलांटी
रकुअं -
खालील शब्दात लपलेले शब्द शोधा.
उदा., गारवा - गार, रवा, वार, गावा, वागा.
सुधारक -
खाली दिलेल्या चौकटींत म्हणी लपलेल्या आहेत, त्या ओळखा व लिहा.
कुंदाचा पाय मुरगळला ________ ती शाळेत येऊ शकली नाही.
कवितेत 'चमचम' शब्द आलेला आहे. यासारखे शब्द माहीत करून घ्या व लिहा.
खालील वाक्यांतील अधोरेखित नामांचे लिंग ओळखा. तक्ता तयार करून वहीत लिहा.
| वाक्ये | लिंग | क्रिया | क्रिया करणारी व्यक्ती | ||
| पुरुष | स्त्री | इतर | |||
| (अ) कावळा झाडावर राहतो. | ______ | ______ | ______ | ______ | ______ |
| (आ) रेश्माने पत्र वाचले. | ______ | ______ | ______ | ______ | ______ |
| (इ) पोस्टमनने पत्र दिले. | ______ | ______ | ______ | ______ | ______ |
| (ई) मायाने पाकीट उघडले. | ______ | ______ | ______ | ______ | ______ |
| (उ) मायाने दार उघडले. | ______ | ______ | ______ | ______ | ______ |
विरुद्ध अर्थाचे शब्द माहीत करून घ्या. लिहा.
मऊ × ______
पुढील शब्दातील अक्षरे निवडून अर्थपूर्ण शब्द तयार करा :
समाधान
खालील शब्दासाठी पाठातील विशेषण शोधा.
| विशेषणे | विशेष्य |
| ______ | झरा |
सरळरूप (मूळ शब्द) लिहा.
| शब्द | सरळरूप |
| (१) पावसाळ्यात | |
| (२) आकाशातून | |
| (३) पक्ष्यांची | |
| (४) झाडाने |
खालील उदाहरणे वाचा व अभ्यासा.
- मुलांनी आईवडिलांची आज्ञा पाळावी.
- आई गावाहून चार पाच दिवसांत परत येईल.
- दूरच्या प्रवासात सोबत अंथरूण पांघरूण घ्यावे.
(१) अधोरेखित शब्दांत किती पदे आहेत?
(२) दोन्ही पदे महत्त्वाची वाटतात काय?
दोन्ही पदे महत्त्वाची - द्‌वंद्‌व समास वैशिष्ट्ये - समासाचा विग्रह आणि, व, अथवा, किंवा या समुच्चयबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी नाहीतर वा, किंवा, अथवा या विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करतात.
| (१) इतरेतर द्‌वंद्‌व | (२) वैकल्पिक द्‌वंद्‌व | (३) समाहार द्‌वंद्‌व |
| दोन्ही पदे महत्त्वाची. विग्रह - आणि, व या समुच्च्यबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करावा. |
दोन्ही पदे महत्त्वाची. विग्रह वा, किंवा, अथवा अशा विकल्प बोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करावा. |
दोन्ही पदे महत्त्वाची. दोन्ही पदांसोबत त्याच प्रकारच्या इतर पदांचा समावेश (समाहार) गृहीत धरलेला असतो. |
| उदा., कृष्णार्जुन कृष्ण आणि अर्जुन |
उदा., खरेखोटे खरे किंवा खोटे |
उदा., भाजीपाला भाजी व इतर गोष्टी |
अनुस्वार वापरून लिहा.
बम्ब - ______
खाली दिलेल्या शब्दाचा उपसर्ग बदलून विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
स्वदेशी ×
‘डौलदार गिरिशिखरे धापाच टाकू लागतात’ या विधानातील अलंकार ओळखून स्पष्ट करा.
खाली दिलेले उदाहरण वाचा. त्यातील भाव समजून घ्या व त्यातील रसाचे नाव लिहा.
ही बोटे चघळत काय बसले हे राम रे लाळ ही
...शी! शी! तोंड अती अमंगळ असे
आधीच हे शेंबडे
आणि काजळ ओघळे वरूनि हे,
त्यातूनि ही हे रडे।
खालील वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ शोधा व लिहा.
नाळ तुटणे-
खालील शब्दाच्या अर्थातील फरक समजून घ्या व त्याचा स्वतंत्र वाक्यात उपयोग करा.
कृतज्ञ-कृतघ्न
खालील वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ लिहा.
रया जाणे.
खालील वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ लिहा.
संजीवनी मिळणे.
खालील शब्द वाचा.
कुस्ती, मुक्काम, पुष्कळ, शिस्त, दुष्काळ, पुस्तक, चिठ्ठी, डुक्कर, बिल्ला, चिक्की.
वरील प्रत्येक उदाहरणात एक जोडाक्षर आहे. या जोडाक्षरयुक्त अक्षरापूर्वीच्या अक्षराचे नीट निरीक्षण करा. काय आढळले? या अक्षरांतील उकार, इकार हे ऱ्हस्व आहेत.
मराठी शब्दांत जोडाक्षर असल्यास जोडाक्षरापूर्वीचे इकार, उकार, सामान्यत: ऱ्हस्व असतात.
लक्षात ठेवा: तत्सम शब्दांतील जोडाक्षरापूर्वीचे इकार व उकार ऱ्हस्व व दीर्घ अशा दोन्ही प्रकारचे आढळतात.
उदा., पुण्य, तीक्ष्ण, पूज्य
वर दिलेल्या वर्णनानुसार किमान दहा शब्द लिहा.
पुढील वाक्याचा काळ ओळखून लिहा:
इतिहासाची एक परिक्रमा पूर्ण झाली.
