Question

खाली दिलेल्या काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

खोद आणखी थोडेसे
खाली असतेच पाणी
धीर सोडू नको, सारी
खोटी नसतात नाणी.

Answer 1

कवयित्री आसावरी काकडे यांच्या ‘खोद आणखी थोडेसे’ या कवितेतून जिद्द, चिकाटी व उमेद बाळगून कष्टाची कास धरली, तर यश प्राप्त होतेच हा अतिशय सकारात्मक संदेश मिळतो. कवयित्री म्हणते, आणखी थोडे खोदलेस, तर पाणी हाती लागेल. म्हणजेच, जिद्दीने थोडा आणखी प्रयत्न केला, तर तुझे साध्य तुला प्राप्त होईल. त्यामुळे, धीर न सोडता उमेदीने पुढे गेले पाहिजे. जीवनात एखादे ध्येय साध्य करायचे असेल, तर संयम, जिद्द, आत्मविश्वास यांसोबतच चिकाटीने कार्यरत राहावे लागते. अपयश ही यशाची पहिली पायरी असते हे प्रत्येकाने मान्य केले पाहिजे. आपण प्रयत्न करणे जेथे थांबवले, तेथूनच चिकाटी धरून आणखी थोडेसे पुढे गेलो, की यश आपलेच असते, हा विचार कवयित्री येथे मांडत आहे. आणखी थोडेसे या शब्दाद्वारे तिला चिकाटी, जिद्द, आशावाद सूचित करायचा आहे. प्रत्येक वेळेला अपयशच हाती येईल किंवा प्रत्येक वेळेस आपण फसवलेच जाऊ असे नसते, हे अधोरेखित करण्यासाठी कवयित्रीने येथे नाण्याचे उदाहरण दिले आहे.

प्रस्तुत कविता अष्टाक्षरी छंदात रचली आहे. अल्पाक्षरत्व हे या कवितेचे वैशिष्ट्य आहे. कवयित्रीने येथे कमीत कमी शब्दांतून खोल अर्थ असलेला आशय व्यक्त केला आहे. अतिशय सूचक व समर्पक उदाहरणाद्वारे कवयित्री आशावादी व सकारात्मक संदेश देते. प्रयत्न, जिद्द, आशावाद ही मूल्ये या काव्यपंक्तीतून कवयित्री सूचित करते.

छोट्या छोट्या काव्यपंक्तीतून येथे एक आंतरिक लय निर्माण झाली आहे. त्यामुळे, ही कविता तालासुरात म्हणता येते.