Question

घटत्या सीमांत उपयोगिता सिद्धांताची गृहीतके स्पष्ट करा.

Answer 1

घटत्‍या सीमांत उपयोगिता सिद्धांताची गृहीतके खालीलप्रमाणे आहेत:

1. विवेकशीलता: उपभोक्‍ता विवेकशील आहे आणि त्‍याची वर्तणूक सर्वसामान्य आहे असे मानले जाते. त्‍यामुळे तो महत्‍तम समाधान मिळविण्याचा प्रयत्‍न करतो.
2. संख्यात्‍मक मापन: सिद्धांतात उपयोगितेचे संख्यात्‍मक मापन करता येते असे गृहीत धरले जाते. त्‍यामुळे गणिती प्रक्रिया सहज शक्‍य होतात. यामुळे वस्‍तूच्या प्रत्‍येक नगापासून मिळणारी उपयोगिता जाणून घेता येते व त्‍यांची तुलना करता येते.
3. एकजिनसीपणा: उपभोगातील वस्‍तूचे सर्व नग आकार, स्‍वरूप, रंग, चव इत्‍यादींबाबत समान आहेत.
4. उपभोग सातत्‍य: एखाद्या वस्‍तूच्या सर्व नगांचा उपभोग कोणताही खंड न पडता सलगपणे एका पाठोपाठ एक घेतला जातो.
5. योग्‍य आकारमान: उपभोग्‍य वस्‍तूंच्या सर्व नगांचे आकारमान योग्‍य किंवा साधारण असावे. ते अत्‍यंत मोठे किंवा लहान नसावे.
6. स्‍थिरता: उपभोगाच्या प्रक्रियेत उपभोक्‍त्‍याचे उत्‍पन्न, चव-पसंती, सवयी, आवडी-निवडी यांसारखे घटक स्‍थिर असावेत. पैशाची सीमांत उपयोगिता सुध्दा स्‍थिर असल्‍याचे गृहीत धरले जाते.
7. विभाज्‍यता: सिद्धांत असे गृहीत धरतो की, उपभोगात आणलेली वस्‍तू विभाज्‍य असावी. त्‍यामुळे वस्‍तूचे लहान भागात विभाजन करता येईल.
8. एकच गरज: एकच गरज पूर्णपणे भागविण्यासाठी वस्‍तूचा वापर होतो असे सिद्धांत गृहित धरतो.