Question

भिंगाविषयीच्‍या संज्ञा स्‍पष्‍ट करणारी आकृती काढा.

Answer 1

(१) भिंगाचे वक्रता केंद्र (C) : भिंगाचा पृष्ठभाग ज्या गोलाचा भाग आहे, त्याच्या केंद्रास भिंगाचे वक्रता केंद्र (C) म्हणतात. प्रत्येक भिंगास C₁ व C₂ अशी दोन वक्रता केंद्रे असतात.

(२) भिंगाच्या वक्रता त्रिज्या (R) : भिंगाचे पृष्ठभाग ज्या गोलांचे भाग असतात, त्या गोलांच्या त्रिज्यांना (R₁ व R₂) भिंगाच्या वक्रता त्रिज्या म्हणतात.

(३) भिंगाचा मुख्य अक्ष : भिगांच्या दोन्ही वक्रता केंद्रांतून जाणारी काल्पनिक सरळ रेषा म्हणजे भिंगाचा मुख्य अक्ष होय.

(४) भिंगाचे प्रकाशीय केंद्र (O) : प्रकाशकिरण भिंगाच्या ज्या बिंदूतून जाताना विचलित होत नाही, अशा मुख्य अक्षावरील बिंदूला भिंगाचे प्रकाशीय केंद्र (O) म्हणतात.

(५) भिंगाची मुख्य नाभी (F) : जेव्हा भिंगाच्या मुख्य अक्षाला समांतर असणारे प्रकाशकिरण भिंगावर पडतात, तेव्हा अपवर्तनानंतर ते मुख्य अक्षावरील एका बिंदूत अभिसारित होतात (एकत्र येतात) [बहिर्गोल भिंग] किंवा मुख्य अक्षावरील एका बिंदूपासून अपसारित होतात (बाहेर पडतात) असे वाटते [अंतर्गोल भिंग]. या बिंदूस भिंगाची मुख्य नाभी (F) म्हणतात. प्रत्येक भिंगाला दोन मुख्य नाभी (F₁ व F₂) असतात.

(६) भिंगाचे नाभीय अंतर (f) : भिंगाची मुख्य नाभी व प्रकाशीय मध्य (प्रकाशीय केंद्र) यांमधील अंतराला भिंगाचे नाभीय अंतर (f) म्हणतात. प्रत्येक भिंगाला दोन नाभीय अंतरे (f₁ व f₂) असतात. 

बहिर्गोल व अंतर्गोल भिंगाचे काटछेद

C₁, C₂ : वक्रता केंद्र R₁, R₂ : वक्रता त्रिज्या;
O : प्रकाशीय केंद्र (≡ प्रकाशीय मध्य) 

भिंगाचे प्रकाशीय केंद्र (O)

भिंगाची नाभी व भिंगाचे नाभीय अंतर