Advertisements
Chapters
*: उच्यारणस्थानानि
द्वितीयः अभ्यासः - सन्धय
▶ क: स्वर-सन्धिः
ख: व्यञ्जन-सन्धिः
ग: विसर्ग-सन्धिः
तृतीयः अभ्यासः - शब्दरूपाणां प्रयोग
क: अजन्तशब्दाः
ख: हलन्तशब्दाः
ग: सर्वनाम
घ: सङ्ख्यावाचकशब्दाः
चतुर्थः अभ्यासः - धातुरूपाणां प्रयोग
क: लट्लकारः (वर्तमानकालः)
ख: लङ्लकारः (भूतकालः)
ग: लृट्लकारः (भविष्यत्कालः)
घ: लोट्लकारः (आदेशार्थे)
ङ: विधिलिङ्लकारः (सम्भावना)
पञ्चमः अभ्यासः - विभक्तीनां प्रयोगा
क: कारकपरिचयः
ख: प्रथमा-द्वितीया-विभवितति-प्रयोगः
ग: तृतीयाविभवितिप्रयोगः
घ: चतुर्थीविभक्तिप्रयोगः
ङ: पञ्चमीविभक्तिप्रयोगः
च: षष्ठीविभविततप्रयोगः
छ: सप्तमीविभक्तिप्रयोगः
ज: विहद्घावलोकनम्
षष्ठः अभ्यासः - प्रत्यय-प्रयोगः
क: क्तवा प्रत्ययः
ख: ल्यप् प्रत्ययः
ग: तुमुन् प्रत्ययः
घ: क्तवतु-क्त-प्रत्ययौ
ङ: शत् प्रत्ययः
सप्तमः अभ्यासः
*: अव्ययानि
अष्टमः अभ्यासः
*: अपठितावबोधनम्
नवमः अभ्यासः - रचनात्मककार्यम्
क: पत्रलेखनम्
ख: चित्रवर्णनम्
ग: अनुच्छेदलेखनम्
घ: कथापूर्तिः
ङ: संवादलेखनम्
Advertisements
Solutions for Chapter क: स्वर-सन्धिः
Below listed, you can find solutions for Chapter क of CBSE CBSE for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९.
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ क स्वर-सन्धिः दीर्घसन्धि: [Pages 9 - 11]
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| विद्या | + | अर्थी | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| सुख | + | अर्थी | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| महा | + | आशयः | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| हरि | + | इच्छा | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| मुनि | + | ईशः | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| प्रति | + | ईक्षा | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| रजनी | + | ईशः | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| गुरु | + | उपदेशः | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| वधू | + | उत्सवः | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | |||
| पितृ | + | ऋणम् | ..... | + | ..... | = | ..... | ..... |
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
तस्य भार्या स्वबालापत्यस्य ..... + ..... रक्षार्थं तम् अवस्थाप्य स्नातुं गता।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
सोत्साहानां नराणां न + अस्ति ..... असाध्यम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
स्वदेशं स्वाधीनं ..... + ..... कर्तुं भवता किं न सोढम्?
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
महद्भिः सुप्रतिष्ठितः अश्मा + अपि ..... देवत्वं याति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
अयं मुनिः क्वापि ..... + ..... नगरे ब्राह्मणगृहम् अगच्छत् ।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
आरुणिः सर्वान् वेदान् स + अर्थान् ..... अधीतवान्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
वृक्षाणां फलानि अपि परार्थाय ..... + ..... भवन्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
अहमपि चिन्ता + आतुरा ..... अस्मि।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
मन्त्री भोजराजम् अकथयत् - ‘यथाज्ञापयति ..... + ..... देवः।’
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
सैन्यविज्ञानेऽपि गभीर् + अध्ययनं ..... कृत्वा अभूतपूर्वाः सिद्धयः भारतेन सम्प्राप्ताः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
भारतेनास्ति ..... + ..... मे जीवनं जीवनम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
हनुमान् कपि + ईशः ..... अपि कथ्यते।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
मुनीन्द्रः ..... + ..... सर्वान् स्नेहेन व्यवहरति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
मधु + उत्सवः ..... कदा भवति?
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
साधूपदेशः ..... + ..... सर्वैः श्रोतव्यः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
मातु + ऋणं ..... पितॄणं च सर्वदा तिष्ठति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
महीशः ..... + ..... राजा भवति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
भू + ऊर्जा ..... भूमौ कम्पनमपि जनयति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
त्यागेन सुखानुभूति: ..... + ..... भवति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
तर्कशास्त्रेण सत्य + असत्यविवेकः ..... भवति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
साधूक्तं ..... + ..... भवता।
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ क स्वर-सन्धिः गुणसन्धि: [Pages 11 - 12]
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| महा | + | उत्सवः | .... | + | .... | ओ | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| वार्षिक | + | उत्सवः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| सूर्य | + | उदयः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| महा | + | उदयः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| चन्द्र | + | उदयः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| देव | + | ऋषिः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| ग्रीष्म | + | ऋषिः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| गज | + | इन्दुः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| तव | + | लृकारः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत।
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमस्वरः | प्रथमस्वरः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| वर्षा | + | ऋतुः | .... | + | .... | .... | .... |
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
‘अविवेकः परमापदां पदम्’ इति पाठः हितोपदेशात् ..... + ..... गृहीतः।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
सद्भिस्तु लीलया प्र + उत्तं .... शिलालिखितम् अक्षरं भवति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
सोत्साहानां ...... + ...... नराणां किमपि असाध्यं न भवति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
राजपुत्र: राज + उचितं .... प्रणम्य जयघोषं करोति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
‘परमेश्वर! ..... दयम्व।’ इति तृतीय: भिल्ल: कथयति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
अस्मत्पुत्राणां नीतिशास्त्र + उपदेशाय .... भवन्तः प्रमाणम्।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
तस्योपरि ..... + ..... एका बलाका विष्टाम् उदसृजत्।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
मुने! न अहं बलाका + इति ..... सा गृहिणी अवदत्।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
राजर्षि: ..... + ..... जनक: अष्टावक्रं गुरुं मन्यते।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
भारते वेशभूषाशन + उपासना: ..... पद्धतयः भिन्ना: सन्ति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
देवराज: सुरेन्द्र: ..... + ..... वृष्टिनियन्त्रकः भवति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
कार्यक्रमः हर्ष + उल्लासेन ..... सम्पन्नः अभवत्।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
बालेन्दुः ..... + ..... कस्य चित्तं न हरति?
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
वर्षा + ऋतुः ..... मम प्रियः अस्ति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
जलोर्जा ..... + ..... बलीयसी भवति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
नर + ईशः ..... मम भ्राता अस्ति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
तस्य भाग्योदयः ..... + ..... अभवत्।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
उप + इन्द्रः ..... संस्कृतशिक्षणं करोति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
प्रकृतिः परोपकारं ..... + ..... करोति।
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत।
देव + ऋषिः ..... नारदः तत्रागच्छत्।
मिश्रितप्रश्ना:
अधोलिखितेषु सन्धिं कृत्वा सन्धिनाम च लिखत-
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | नाम | |
| यथा | वसन्त | + आगमः | अ | + आ | = आ | = वसन्तागमः | दीर्घः |
| वसन्त | + उत्सवः | अ | + उ | = ओ | = वसन्तोत्सवः | गुणः | |
| 1. | परि | + ईक्षा | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 2. | चञ्चल | + ऊर्मिः | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 3. | पर | + उपकारः | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 4. | चल | + अचले | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 5. | नियम | + उल्लङ्घनम् | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 6. | हर्ष | + उल्लासः | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 7. | बाल | + इन्दुः | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
| 8. | रवि | + इन्द्रः | ... | + ... | = ... | = ... | ... |
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ क स्वर-सन्धिः वृद्धिसन्धि: [Pages 13 - 14]
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| महा | + | औषधिः | ..... | + | ..... | औ | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| मत | + | ऐक्यम् | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| जल | + | ओघः | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| वित्त | + | एषणा | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| अद्य | + | एव | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| सदा | + | एव | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| महा | + | ऐश्वर्यम् | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| प्रार्थना | + | एषा | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितपदेषु सन्धिं कुरुत -
| पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | सन्धिस्वरः | सन्धिपदम् | ||
| सा | + | एका | ..... | + | ..... | ..... | ..... |
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
सत्पुरुषाः समृद्धिभिः अनुद्वताः भवन्ति स्वभावः एवैषः ..... + ..... परोपकारिणाम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत-
अहम् अद्य + एव ..... पात्राणां चयनं करोमि।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
महाराज! नैवं ..... + ..... तावत्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
मम + एतत् ..... सौभाग्यम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
एकैकम् ..... + ..... अपि अनर्थाय, किमु यत्र चतुष्टयम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
कथासरित्सागरात् सङ्कुलिता + एषा ..... कथा।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
दृष्टमात्रैव ..... + ..... बलाका भस्मसाद् अभवत्।
अधोलिखतवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां विभक्तीनां निर्देशं कुरुत।
कर्मणा एव जनकादय: संसिद्धिम् आस्थिताः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
आम्र! छाययैव ..... + ..... दलयस्यतितापम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
यत्र + एकः ..... द्वादशवर्षीयः बालकः अष्टावक्रः जनकस्य सभासदान् ज्ञानेन अजयत्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
नैकमार्गैः ..... + ..... प्रभुं चैकमाराधयद् मे भारतं भूतले भाति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अष्टावक्रः परम + ओजस्वी ..... बालकः आसीत्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
गङ्गातटे वनौषधयः ..... + ..... भवन्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
वसुधा + एव ..... कुटुम्बकम् इति भारतीयदर्शनम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
कः उष्णौदनं ..... + ..... खादितुं न इच्छति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अहो! तस्य महा + औदार्यम् .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
मह्यं गुड + ओदनं ..... बहु रोचते।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
विद्या परम + औषधिः ..... भवति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तत् पुस्तकं ममैव ..... + ..... अस्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
कौशलवान् भवितुं महोत्सुक्यम् ..... + ..... आवश्यकं भवति।
मिश्रितप्रश्ना:
सन्धिच्छेदं कृत्वा नाम अपि लिखत -
| सन्धिपदम् | सन्धिच्छेदः | सन्धिस्वरः | अन्तिमवर्णः | प्रथमवर्णः | नाम | |
| यथा-विद्याभ्यासम् | विद्या + | अभ्यासम् | आ | आ + | अ | दीर्घः |
| 1. रेखाङ्कितम् | ... + | अङ्कितम् | आ | ... + | ... | ... |
| 2. महेशः | ... + | ... | ए | ... + | ... | ... |
| 3. रवीन्द्रः | ... + | ... | ई | ... + | ... | ... |
| 4. भानूदयः | ... + | ... | ऊ | ... + | ... | ... |
| 5. सर्वाणीमानि | ... + | ... | ई | ... + | ... | ... |
| 6. महर्षिः | ... + | ... | अर् | ... + | ... | ... |
| 7. ममैव | ... + | ... | ऐ | ... + | ... | ... |
| 8. दर्शनेच्छा | ... + | ... | ए | ... + | ... | ... |
| 9. चापि | ... + | ... | आ | ... + | ... | ... |
| 10. नेदम् | ... + | ... | ए | ... + | ... | ... |
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ क स्वर-सन्धिः यण्सन्धि: [Pages 15 - 16]
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| भ्रात्राज्ञा = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| अप्येवम् = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| गुर्वादेशः = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| प्रत्युपकारः = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| प्रत्यागमनम् = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितेषु पदेषु सन्धिच्छेदं कुर्मः
| सन्धियुक्तपदम् | पूर्वपदम् | उत्तरपदम् | अन्तिमवर्णः | + | प्रथमवर्णः | सन्धिवर्णः |
| पित्रुपदेशः = | .....+ | ..... | ..... | + | ..... | =..... |
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अस्ति + उज्जयिन्यां ..... माधवः नाम विप्रः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
स्यूते कानिचित् पुस्तकानि फलानि + अपि ..... च सन्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
गच्छन् पिपीलको याति योजनानां शतान्यपि ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
सोत्साहानां नराणां नास्त्यसाध्यम् ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
भगवन्! यदि + एवं ..... तर्हि गृह्यताम् इदं देशं धर्मं च रक्षितुम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्धः ..... + ..... एव सः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
एकैकमपि + अनर्थाय ..... किमु यत्र चतुष्टयम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
वरमेको गुणी पुत्रो न च मूर्खशतान्यपि ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तदेतेषाम् अस्मत्पुत्राणां नीतिशास्त्रोपदेशाय भवन्तः प्रमाणम् इति + उक्त्वा ..... राजा तस्य करे स्वपुत्रान् समर्पितवान्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
लाकृतिः ..... + ..... इति यण्सन्धेः एकमुदाहरणम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
स च क्रुद्धस्तां व्यलोकयत् ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
मुने! न भर्तृसेवायाः अपरं कञ्चन धर्मं करोमि + अहम् .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
श्वतेकेतो! एषु + एकं ..... बीजं भिन्धि।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
फलान्यपि ..... + ..... परार्थाय वृक्षाः सत्पुरुषा इव।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अहो! एषां वरं जन्म सर्वप्राणि + उपजीवनम् .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अष्टावक्रः मित्रैः सह क्रीडित्वा गृहं प्रत्यावृतः ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
इति + उक्त्वा ..... मात्रा अनुमतः अष्टावक्रः राजसभां गतः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
गन्तव्यमेव नास्त्युपायः ..... + .....।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
ननु + आश्चर्येण ..... किमपि पश्यति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
क्रीडनामोदसंस्कार-वृत्त्यादिषु ..... + ..... भिन्नं सदपि अभिन्नम् अस्ति मम भारतम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
पुत्रेण पितृ + उपदेशः ..... पालनीयः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
‘तत्र मा गच्छ’ इति गुर्वादेशः ..... + ..... आसीत्।
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ क स्वर-सन्धिः अयादिसन्धि: [Pages 17 - 18]
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
‘आम् अहम् अद्यैव पात्राणां चयनं ..... + ..... करोमि’ इति प्रकाशः अवदत्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
आचार्यवर! उत्सवे केषां पद्यानां गै + अनं ..... करणीयम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
लक्ष्मीधरः मम राज-भवने .... + ..... वासयितव्यः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
विश्वबन्धुत्वमुद्घोषयत् पौ + अनं ..... मे भारतं भूतले भाति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तुङ्गभद्राविपाशादिभिः भावितं ..... + ..... मे भारतम् अनारतं भूतले भाति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
रात्रौ शीघ्रं शे + अनं ..... करणीयं प्रातश्च शीघ्रं जागरणीयम्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
पावकः ..... + ..... सर्वं दहति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
नौकायां केचन नौ + इका: ..... वृद्धाः आसन्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
सः स्वभावेन बहु भौ + उक: ..... अस्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तत्र मुम्बईनगरे अनेके चलचित्र-नायकाः ..... + ..... वसन्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
मन्दं मन्दं पो + अन: ..... वाति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
गीतस्य श्रवणं ..... + ..... करोतु।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
लता मङ्गेशकरः एका प्रसिद्धा गै + इका ..... आसीत्।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
रेलयाने अधस्तनी शायिका ..... + ..... मया आरक्षिता।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
रक्षाबन्धनम् एकं पौ + अनं ..... पर्व अस्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तस्याः नयने ..... + ..... सुन्दरे स्तः।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
अस्य श्लोकस्य गै + अक: ..... कः अस्ति?
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
भो + इष्यं ..... कः जानाति?
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
गङ्गा पवित्रा ..... + ..... नदी अस्ति।
अधोलिखितवाक्य रेखाङ्कितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
मुने + ए ..... नमः।
मिश्रितप्रश्ना:
अधोलिखितेषु रेखाङ्कितानां सन्धियुक्तपदानां सन्धिच्छेदं कुरुत-
न यस्यादिः न यस्यान्तः, य मध्ये तस्य तिष्ठति। .....
तवाप्यस्ति, ममाप्यस्ति, यदि जानासि, तद् वद। .....
अधोलिखितेषु रेखाङ्कितानां सन्धियुक्तपदानां सन्धिच्छेदं कुरुत-
पीतं ह्यनेनापि पयः शिशुत्वे, कालेन भूयः परिमृष्टमूर्व्याम्। .....
क्रमेण भूत्वा च युवा वपुष्मान् क्रमेण तेनैव जरामुपेतः। .....
अधोलिखितेषु रेखाङ्कितानां सन्धियुक्तपदानां सन्धिच्छेदं कुरुत-
परोपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सूकरं नृणाम्। .....
अधोलिखितेषु रेखाङ्कितानां सन्धियुक्तपदानां सन्धिच्छेदं कुरुत -
सुखं हि दुःखान्यनुभूय शोभते। .....
अधोलिखितेषु यत्र संयोगेन युक्तानि पदानि सन्ति, तत्समक्षं कोष्ठके (✓) इति चिह्नम् अङ्कितं कुरुत अन्यथा (✗) इति चिह्नं स्थापयत।
| 1. एकेनापि | () | 2. तर्तुमेव | () |
| 3. भास्करेणैव | () | 4. सकलमवधीत् | () |
| 5. सर्वेषामपि | ( ) | 6. तथोच्चैः | ( ) |
| 7. नैवास्ति | ( ) | 8. विपरीतमेतत् | ( ) |
| 9. योगिनामपि | ( ) | 10. लिम्पतीव | ( ) |
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
पितृ + इच्छा = पित्रेच्छा/पित्रिच्छा।
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
महा + ऋषिः = महर्षिः/महर्षिः।
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
देव + इन्द्रः = देविन्द्रः/देवेन्द्रः।
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
पर + उपकारः = परोपकारः/परूपकारः
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
कवि + ईश्वरः = कवेश्वरः/कवीश्वरः।
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
अपि + एवम् = अप्येवम्/अप्यैवम्।
शुद्धं सन्धिपदं चिनुत -
मधु + अत्र = मधुव/मध्वत्र।
अधोलिखितेषु सन्धियुक्तपदानि रेखाङ्कितानि कुरुत -
अहन्यहनि भूतानि गच्छन्तीह यमालयम्।
शेषाः स्थावरमिच्छन्ति किमाश्चर्यमतः परम्।।
अधोलिखितेषु सन्धियुक्तपदानि रेखाङ्कितानि कुरुत -
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते।
अधोलिखितेषु सन्धियुक्तपदानि रेखाङ्कितानि कुरुत -
सदाभिमानैकधना हि मानिनः।
अधोलिखितेषु सन्धियुक्तपदानि रेखाङ्कितानि कुरुत -
नाभिषेको न संस्कारः सिंहस्य क्रियते वने।
विक्रमार्जितसत्त्वस्य स्वयमेव मृगेन्द्रता।
Solutions for क: स्वर-सन्धिः
CBSE solutions for संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ chapter क - स्वर-सन्धिः
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ CBSE क (स्वर-सन्धिः) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ chapter क स्वर-सन्धिः are .
Using CBSE संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ solutions स्वर-सन्धिः exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter क, स्वर-सन्धिः संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ additional questions for Mathematics संस्कृत मणिका प्रथमो भाग इयत्ता ९ CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
