मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएस.एस.सी (इंग्रजी माध्यम) इयत्ता ९ वी

पर-सवर्णाने लिहा. घंटा - ______ - Marathi - Composite [[मराठी - संयुक्त (द्वितीय भाषा)]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

पर-सवर्णाने लिहा.

घंटा - ______

रिकाम्या जागा भरा
एक शब्द/वाक्यांश उत्तर
Advertisements

उत्तर

घंटा - घण्टा 

shaalaa.com
व्याकरण
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 16.2: विश्वकोश - भाषाभ्यास [पृष्ठ ६२]

APPEARS IN

बालभारती Marathi Aksharbharati [English] Standard 9 Maharashtra State Board
पाठ 16.2 विश्वकोश
भाषाभ्यास | Q 1. 1 | पृष्ठ ६२
बालभारती Marathi Kumarbharati [Marathi] Standard 9 Maharashtra State Board
पाठ 18 हसरे दु:ख
भाषाभ्यास | Q १. १ | पृष्ठ ८१
बालभारती Marathi (Composite) Antarbharati [English] Standard 9 Maharashtra State Board
पाठ 14 दिव्य
भाषाभ्यास | Q १. १ | पृष्ठ ४४

संबंधित प्रश्‍न

पुढील वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा :
चौवाटा पांगणे 


सुचनेनुसार सोडवा.

'चवदार' सारखे शब्द लिहा.


तक्ता पूर्ण करा.
अर्थपूर्ण, अमर्याद, वाङ्‌मयीन, कलाकृती, शिल्प, आठवण, अजोड, शक्त

विशेषणे विशेष्ये
   

खालील शब्दसमूहांचा वाक्यांत उपयोग करा.
अवाक् होणे-


खालील वाक्य वाचा. अधोरेखित केलेल्या शब्दांबाबत माहिती भरून तक्ता पूर्ण करा. एखाद्या शब्दाला खालील मुद्दे लागू नसतील तर तिथे − हे चिन्ह लिहा. उदा., ‘व’ यासाठी लिंग, वचन, विभक्ती सगळीकडे − हे चिन्ह येईल.

पुरुषांसाठी स्त्रियांसाठी वेगवेगळे सामने होतात.

अ. क्र. शब्द मूळ शब्द शब्दजात प्रकार लिंग वचन विभक्ती
(१) पुरुषांसाठी            
(२)            
(३) स्त्रियांसाठी            
(४) वेगवेगळे            
(५) सामने            
(६) होतात            

खालील वाक्यातील अधोरेखित शब्दाचे वचन बदलून वाक्य पुन्हा लिहा.

घराभोवती दिव्यांचा झगमगाट पाहायला सारे गाव लोटले.


खालील वाक्यातील अधोरेखित शब्दाचे वचन बदलून वाक्य पुन्हा लिहा.

फसलेल्या प्रयोगांची पद्‍धतशीर नोंद एडिसनने वहीमध्ये ठेवली.


कंसातील सूचनेनुसार बदल करा.

डोंगराच्या कुशीत वसले होते ते गाव! (अधोरेखित शब्दाचा समानार्थी शब्द लिहून वाक्य पुन्हा लिहा.)


खालील वाक्यात आलेली विरामचिन्हे व त्यांची नावे लिहा.

हो जेवणानंतर मी सर्व गोष्टी वाचणार आहे जया म्हणाली


अनुस्वार वापरून लिहा.

जङ्गल - ______


वर्गीकरण करून तक्ता पूर्ण करा.

भरभर, सावकाश, पोटोबाविरुद्ध, बापरे, आणि, सतत, किंवा, कशासाठी, पोटोबामुळे, स्वयंपाकघरापर्यंत, तुमच्याबद्दल, अथवा, अबब

 

क्रियाविशेषण अव्यय शब्दयोगी अव्यय उभयान्वयी अव्यय केवलप्रयोगी अव्यय
       

खालील शब्दाचा वापर करून प्रत्येकी एक वाक्य तयार करा.

भूस्खलन


खालील शब्दाना कवितेतील शब्द शोधा.

ताजेपणा-


खालील वाक्प्रचाराचा वाक्यात उपयोग करा.

आनंदाने थुईथुई नाचणे - 


खालील वाक्यातील नामांना अधोरेखित करा.

बाबांचा सदरा उसवला.


खालील शब्दाचे वचन बदला.

पाणी -


खालील वाक्यातील सर्वनाम अधोरेखित करा.

तुला नवीन दप्तर आणले.


खालील वाक्यातील सर्वनाम अधोरेखित करा.

त्याचा फोटो छान येतो.


खालील वाक्यातील रिकाम्या जागी पर्यायातील योग्य सर्वनाम लिहा.

दादा धावपटू आहे. ______ रोज पळतो.


खालील शब्दात लपलेले शब्द शोधा व लिहा.

उदा., वाचनाला - वाचन, नाच, नाला, लावा, चना.

आवडतील - 


खालील चित्राला दोन-दोन विशेषणे लावा.


वस्तू आणि वास्तू या दोन शब्दांतील लेखनामध्ये फक्त ‘काना’ दिल्याने फरक पडतो; परंतु अर्थामध्ये खूप फरक आहे. खाली दिलेल्या शब्दाचे अर्थ शोधा. लिहा.

उदा., (१) वस्तू - जिन्नस, नग (२) वास्तू - घर

पर - पार


ताईने मला ______ सदरा दिला.


खालील वाक्यातील काळ ओळखा.

आईचा स्वयंपाक झाला होता.


खालील आकृतीत दिलेल्या शब्दास विशेषणे लावा.


दिलेल्या सूचनाप्रमाणे खालील वाक्यात बदल करा.

चंदाने लाडू खाऊन संपवला. (वाक्य वर्तमानकाळी करा.)


पाठामध्ये दुखणेकरी हा शब्द आलेला आहे. दुखणेकरी म्हणजे सतत आजारी पडणारी व्यक्ती. खाली काही वाक्प्रचार व म्हणी दिलेल्या आहेत. शिक्षक व पालक यांच्याशी चर्चा करून त्यांचा अर्थ समजून घ्या. त्यांचा वाक्यांत उपयोग करा.

उंटावरचा शहाणा - 


पाठामध्ये दुखणेकरी हा शब्द आलेला आहे. दुखणेकरी म्हणजे सतत आजारी पडणारी व्यक्ती. खाली काही वाक्प्रचार व म्हणी दिलेल्या आहेत. शिक्षक व पालक यांच्याशी चर्चा करून त्यांचा अर्थ समजून घ्या. त्यांचा वाक्यांत उपयोग करा.

कळीचा नारद - 


खालील शब्दाचे लिंग बदला.

नाग - 


खालील वाक्यात पर्यायातील योग्य वाक्प्रचार घाला.

पाणीटंचाई भासू लागताच पाणी बचतीबाबत सर्वांचे ______ उघडले.


रखरख, गरगर यांसारखे अक्षरांची पुनरावृत्ती होणारे शब्द शोधा व लिहा.


ओळखा पाहू!

नाक आहे; पण श्‍वास घेत नाही. - _______


खालील वाक्प्रचाराच्या अर्थाचा योग्य पर्याय निवडा व लिहा.

सफल होणे -


खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द पर्यायातून शोधून लिहा.

मदत - 


हात व हस्त हे एकाच अर्थाचे शब्द आहेत. खालील शब्द वाचा व त्यांचे अर्थ शिक्षकांच्या मदतीने समजून घ्या.

हस्तकला, हस्ताक्षर, हस्तांदोलन, हातकंकण, हातखंडा, हातमोजे, हस्तक्षेप.


खाली दिलेल्या शब्दाचे पहिले अक्षर बदलून कंसात दिलेल्या अर्थाचा शब्द बनवा.

उदा., खजूर (कामगार) - मजूर

पुस्तक (डोके) - ......


खाली दिलेल्या शब्दाचे पहिले अक्षर बदलून कंसात दिलेल्या अर्थाचा शब्द बनवा.

उदा., खजूर (कामगार) - मजूर

घागर (समुद्र) - ......


खाली दिलेल्या शब्दाचे पहिले अक्षर बदलून कंसात दिलेल्या अर्थाचा शब्द बनवा.

उदा., खजूर (कामगार) - मजूर

प्रवास (घर) - 


कुंदाचा पाय मुरगळला ________ ती शाळेत येऊ शकली नाही.


______! काय दशा झाली त्याची!


कुठल्याही गोष्टीचा अतिरेक केल्यास संपूर्ण नाश होतो. - ______


न आवडणाऱ्या माणसाने कितीही चांगली गोष्ट केली तरी ती वाईट दिसते. - ___________


रिकाम्या जागी विरुद्धार्थी शब्द लिहून वाक्य पूर्ण करा.

मारिया सावकाश दाराकडे गेली. मारिया ______


विरुद्ध अर्थाचे शब्द लिहा.

खाली × ______


खालील वाक्यात पूर्णविराम, प्रश्नचिन्ह व स्वल्पविराम घाला.

सुशांत रघू राजेश हे चांगले मित्र आहेत


पुढील शब्दातील अक्षरे निवडून अर्थपूर्ण शब्द तयार करा :

समाधान


कवितेतील यमक जुळणारा शब्द लिहा.

कोसा -


खालील शब्दसमूहापासून सामासिक शब्द तयार करा.

शब्दसमूह सामासिक शब्द
प्रत्येक घरी ______

खालील वाक्यातील अधोरेखित शब्दाचे वचन बदलून वाक्य पुन्हा लिहा.

त्यांचा खेळातील दम संपत आला.


खालील उदाहरणे वाचा व अभ्यासा.

  1. मुलांनी आईवडिलांची आज्ञा पाळावी.
  2. आई गावाहून चार पाच दिवसांत परत येईल.
  3. दूरच्या प्रवासात सोबत अंथरूण पांघरूण घ्यावे.

(१) अधोरेखित शब्दांत किती पदे आहेत?

(२) दोन्ही पदे महत्त्वाची वाटतात काय?

दोन्ही पदे महत्त्वाची - द्‌वंद्‌व समास वैशिष्ट्ये - समासाचा विग्रह आणि, व, अथवा, किंवा या समुच्चयबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी नाहीतर वा, किंवा, अथवा या विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करतात.

(१) इतरेतर द्‌वंद्‌व (२) वैकल्पिक द्‌वंद्‌व (३) समाहार द्‌वंद्‌व
दोन्ही पदे महत्त्वाची.
विग्रह - आणि, व या समुच्च्यबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करावा.
दोन्ही पदे महत्त्वाची.
विग्रह वा, किंवा, अथवा अशा विकल्प बोधक उभयान्वयी अव्ययांनी करावा.
दोन्ही पदे महत्त्वाची.
दोन्ही पदांसोबत त्याच प्रकारच्या इतर पदांचा समावेश (समाहार) गृहीत धरलेला असतो.
उदा., कृष्णार्जुन
कृष्ण आणि अर्जुन
उदा., खरेखोटे
खरे किंवा खोटे
उदा., भाजीपाला
भाजी व इतर गोष्टी

पर-सवर्णाने लिहा.

मंगल - ______


खाली दिलेल्या शब्दाला (क्रियापदाला) ‘ईव’ प्रत्यय जोडून विशेषणे तयार करा व त्याच्यासाठी समर्पक विशेष्य शोधून लिहा.

उदा., आखणे - आखीव - आखीव कागद.

राखणे


खाली दिलेल्या शब्दाचा उपसर्ग बदलून विरुद्धार्थी शब्द लिहा.

विजातीय ×


खालील ओळी वाचा व समजून घ्या.

उदा., ‘‘नित्याचेच दु:ख होते
उशागती बसलेले
... तोच अवचित आले
सुख ठोठावीत दार।’’ (कृ. ब. निकुम्ब)
  1. वरील ओळींमधील अचेतन गोष्टी कोणत्या? 
  2. अचेतन गोष्टी कोणत्या क्रिया करतात? 
  3. अचेतन गोष्टी ज्या क्रिया करतात त्या मानवी आहेत का?

खाली दिलेले उदाहरण वाचा. त्यातील भाव समजून घ्या व त्यातील रसाचे नाव लिहा.

आम्ही कोण म्हणूनी काय पुसता,
दाताड वेंगाडुनी
फोटो मासिक, पुस्तकांत न तुम्ही
का आमुचा पाहिला?


पर्यायी वाक्प्रचारांचा खाली दिलेल्या वाक्यात योग्य उपयोग करा.

आंब्याच्या झाडाचे मालक समोरून येताना दिसताच कैऱ्या पाडणाऱ्या मुलांच्या चेहऱ्यावर भीती पसरली.


पर्यायी वाक्प्रचारांचा खाली दिलेल्या वाक्यात योग्य उपयोग करा.

दिव्यांग मुलांची प्रदर्शनातील चित्रे पाहून प्रमुख पाहुणे थक्क झाले.


अधोरेखित केलेल्या अर्थाचा वाक्प्रचार पाठातून शोधून लिहा.

स्वत:च्या तत्त्वांशी समझोता करणे योग्य नव्हे.


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×