हिंदी

CBSE solutions for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० chapter * - सङ्ख्या [Latest edition]

Chapters

    *: पुनरावृत्तिः - (वर्णानाम् उच्चारणस्थानानि, स्वरसमयः, व्यञ्जनसमयः, विसर्गसन्धयः)

प्रथम: अभ्यास: - सन्धयः:

    (क): स्वरसन्धय:

    (ख): व्यजञ्जनसन्धय:

    (ग): विसर्गसन्धि:

द्वितीय: अभ्यास: - समासा:

    (क): अव्ययीभाव समास:

    (ख): तत्पुरुषा:

    (ग): द्वन्द्वसमास:

    (घ): बहुव्रीहि:

तृतीय: अभ्यास: - प्रत्यया:

    (क): कृत्प्रत्ययाः

    (ख): तद्धितप्रत्यया:

    (ग): स्त्रीप्रत्ययौ:

चतुर्थ: अभ्यास:

    *: वाच्यम्‌

पञ्चम: अभ्यास:

▶ *: सङ्ख्या

षष्ठ: अभ्यास

    *: समयः

सप्तम: अभ्यास:

    *: अव्ययानि

अष्टम: अभ्यास

    *: अशुद्धिसंशोधनम्‌

नवम: अभ्यास: रचनात्मककार्यम्‌

    (क): चित्रवर्णनम्‌

    (ख): अनुच्छेदलेखनम्‌

    (ग): पत्रलेखनम्‌

    (घ): संवादलेखनम्‌

    (ड़): कथापूर्तिः

दशम: अभ्यास:

    *: अपठितावबोधनम्‌

CBSE solutions for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० chapter * - सङ्ख्या - Shaalaa.com
Advertisements
Advertisements

Solutions for Chapter *: सङ्ख्या

Below listed, you can find solutions for Chapter * of CBSE CBSE for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १०.


सङ्ख्या
Advertisements
सङ्ख्या [Pages 101 - 103]

CBSE solutions for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० * सङ्ख्या सङ्ख्या [Pages 101 - 103]

(क)Page 101
मम विद्यालयः दिल्ली महानगरस्य एकः आदर्शः विद्यालयः अस्ति। अस्मिन् विद्यालये एकं प्रमुखं प्रवेशद्वारम् अस्ति। एतत् सिंहद्वारम् कथ्यते, त्रीणि च सहायकानि द्वाराणि सन्ति। चत्वारि द्वाराणि केवलं छात्राणां गमनागमनकाले एव अनावृतानि भवन्ति। अस्माकं विद्यालये एकः सुयोग्यः प्रधानाचार्यः द्वौ च तस्य सहायकौ उपप्रधानाचार्यौ स्तः। विविधविषयाणां शताधिकाः शिक्षकाः सन्ति। छात्राणां सङ्ख्या द्विसहस्राधिकाः विद्यते। अत्र तिस्रः विज्ञानप्रयोगशालाः एका च सङ्गणकप्रयोगशाला अस्ति। एवं समस्तानां प्रयोगशालानां सङ्ख्या चतस्रः अस्ति। भाषाणां कृते अपि त्रयः पृथक् विभागाः सन्ति। त्रिषु अपि विभागेषु अनुभविनः शिक्षकाः सन्ति। अयं विद्यालयः द्वादशकक्षापर्यन्तः अस्ति। कतिपयासु कक्षासु पञ्च कतिपयासु च सप्त अनुभागाः सन्ति। प्रति अनुभागं पञ्चाशत् छात्राः सन्ति। एकादशी-द्वादशी च कक्षा त्रिषु विभागेषु विभक्ता अस्ति। तत्र विज्ञान-विभागः वाणिज्य-विभागः कला-विभागः च। अस्मिन् विद्यालये द्वे क्रीडाक्षेत्रे स्तः। एकं वरिष्ठेभ्यः छात्रेभ्यः द्वितीयं च कनिष्ठेभ्यः वर्तते। विद्यालयस्य परिसरे त्रीणि उद्यानानि सन्ति। एकस्मिन् पाटलपुष्पाणां बाहुल्यं विद्यते। द्वयोः च अन्येषां कुसुमानाम्। प्रत्येकम् उद्यानेषु हरितदूर्वाया: हरितिमा जनानां मनांसि हरति। कार्यालये त्रयः लिपिकाः एकश्च कार्यालयस्य अधीक्षकः अस्ति। अधीक्षकेण सर्वकार्यं त्रिषु लिपिकेषु विभक्तं कृतम्। कार्यालयस्य चत्वारः लिपिकाः परस्परं सहयोगेन कार्यं कुर्वन्ति। अत एव अयं विद्यालयः अहर्निशम् उन्नतिपथं गच्छति।

उपरिप्रदत्त-अनुच्छेदात् स्थूलाक्षरैः मुद्रितानि सङ्ख्यावाचकानि पदानि चित्वा लिङ्गानुसारं पृथक्-पृथक् तालिकासु लिखत -

पुंलिङ्गम् स्त्रीलिङ्गम् नपुंसकलिङ्गम्
... ... ...
(ख)Page 101
मम विद्यालयः दिल्ली महानगरस्य एकः आदर्शः विद्यालयः अस्ति। अस्मिन् विद्यालये एकं प्रमुखं प्रवेशद्वारम् अस्ति। एतत् सिंहद्वारम् कथ्यते, त्रीणि च सहायकानि द्वाराणि सन्ति। चत्वारि द्वाराणि केवलं छात्राणां गमनागमनकाले एव अनावृतानि भवन्ति। अस्माकं विद्यालये एकः सुयोग्यः प्रधानाचार्यः द्वौ च तस्य सहायकौ उपप्रधानाचार्यौ स्तः। विविधविषयाणां शताधिकाः शिक्षकाः सन्ति। छात्राणां सङ्ख्या द्विसहस्राधिकाः विद्यते। अत्र तिस्रः विज्ञानप्रयोगशालाः एका च सङ्गणकप्रयोगशाला अस्ति। एवं समस्तानां प्रयोगशालानां सङ्ख्या चतस्रः अस्ति। भाषाणां कृते अपि त्रयः पृथक् विभागाः सन्ति। त्रिषु अपि विभागेषु अनुभविनः शिक्षकाः सन्ति। अयं विद्यालयः द्वादशकक्षापर्यन्तः अस्ति। कतिपयासु कक्षासु पञ्च कतिपयासु च सप्त अनुभागाः सन्ति। प्रति अनुभागं पञ्चाशत् छात्राः सन्ति। एकादशी-द्वादशी च कक्षा त्रिषु विभागेषु विभक्ता अस्ति। तत्र विज्ञान-विभागः वाणिज्य-विभागः कला-विभागः च। अस्मिन् विद्यालये द्वे क्रीडाक्षेत्रे स्तः। एकं वरिष्ठेभ्यः छात्रेभ्यः द्वितीयं च कनिष्ठेभ्यः वर्तते। विद्यालयस्य परिसरे त्रीणि उद्यानानि सन्ति। एकस्मिन् पाटलपुष्पाणां बाहुल्यं विद्यते। द्वयोः च अन्येषां कुसुमानाम्। प्रत्येकम् उद्यानेषु हरितदूर्वाया: हरितिमा जनानां मनांसि हरति। कार्यालये त्रयः लिपिकाः एकश्च कार्यालयस्य अधीक्षकः अस्ति। अधीक्षकेण सर्वकार्यं त्रिषु लिपिकेषु विभक्तं कृतम्। कार्यालयस्य चत्वारः लिपिकाः परस्परं सहयोगेन कार्यं कुर्वन्ति। अत एव अयं विद्यालयः अहर्निशम् उन्नतिपथं गच्छति।

प्रदत्तम् अनुच्छेदम् आश्रित्य अधोलिखितवाक्येषु रिक्तस्थानानां पूर्तिम् उचितसङ्ख्यापदैः कुरुत -

  1. मम विद्यालयः ______ आदर्शः विद्यालयः अस्ति।
  2. अस्मिन् विद्यालये ______ प्रमुखं प्रवेशद्वारम् अस्ति।
  3. ______ सहायकानि द्वाराणि सन्ति।
  4. ______ द्वाराणि केवलं छात्राणां गमनागमनकाले एव अनावृतानि भवन्ति।
  5. अत्र ______ विज्ञानप्रयोगशालाः सन्ति।
  6. विद्यालये ______ सङ्गणकप्रयोगशाला अस्ति।
  7. भाषाणाम् अपि ______ विभागाः सन्ति।
  8. कतिपयासु कक्षासु ______ अनुभागाः, कतिपयासु च ______ अनुभागाः सन्ति।
  9. समस्तप्रयोगशालानां सङ्ख्या ______ अस्ति।
  10. प्रधानाचार्यस्य ______ सहायकौ उपप्रधानाचार्यौ स्तः।
(घ)Page 103
हर्षवर्द्धनः अहो कीदृशं रमणीयम् उद्यानम्?
यशोवर्द्धनः बाढम्, अतिशोभनम्।
हर्षवर्द्धनः अत्र तु आम्रवृक्षाः अपि सन्ति। अहं तान् गणितवान्। अस्मिन् उपवने विंशतिः आम्रवृक्षाः सन्ति। किं त्वया गणिताः?
यशोवर्द्धनः मया आम्रवृक्षाः नैव गणिताः परन्तु निम्बवृक्षाणां गणना कृता। तेषां सङ्ख्या पञ्चविंशतिः अस्ति।
हर्षवर्द्धनः त्वम् उद्यानं परितः परिभ्रम्य मह्यं निवेदय, अत्र कति अशोकवृक्षाः सन्ति?
यशोवर्द्धनः श्रीमन्! अत्र पञ्चाशत् अशोकवृक्षाः सन्ति।
हर्षवर्द्धनः अहो एषः सुगन्धः कुतः आयाति?
यशोवर्द्धनः सुगन्धस्तु मयापि अनुभूयते।
हर्षवर्द्धनः पश्य, उद्यानस्य पूर्वभागे एका पुष्पवाटिका विद्यते, ततः एव समायाति सुगन्धः।
यशोवर्द्धनः तत्र चलित्वा पश्यावः। अत्र तु शताधिकाः पाटलपादपाः सन्ति। अहं पाटलपुष्पाणि गणयामि। अस्यां वाटिकायां चत्वारिंशत् विकसितानि, पञ्चत्रिंशत् च अर्द्धविकसितानि कुसुमानि सन्ति।
हर्षवर्द्धनः मित्र! यावत् त्वया पाटलपुष्पाणि गणितानि तावत् मया जपाकुसुमानि गणितानि। अत्र चतुःपञ्चाशत् जपाकुसुमानि वर्तन्ते, येषां सुगन्धः सर्वत्र प्रसरति, वातावरणं सुरभितं सुरम्यं च करोति।

उपरिप्रदत्तवार्तालापात् सङ्ख्यावाचकानि पदानि चित्वा लिखत -

यथा - विशंतिः

  1. .....
  2. .....
  3. .....
  4. .....
  5. .....
  6. .....
  7. .....
(ङ)Page 103
हर्षवर्द्धनः अहो कीदृशं रमणीयम् उद्यानम्?
यशोवर्द्धनः बाढम्, अतिशोभनम्।
हर्षवर्द्धनः अत्र तु आम्रवृक्षाः अपि सन्ति। अहं तान् गणितवान्। अस्मिन् उपवने विंशतिः आम्रवृक्षाः सन्ति। किं त्वया गणिताः?
यशोवर्द्धनः मया आम्रवृक्षाः नैव गणिताः परन्तु निम्बवृक्षाणां गणना कृता। तेषां सङ्ख्या पञ्चविंशतिः अस्ति।
हर्षवर्द्धनः त्वम् उद्यानं परितः परिभ्रम्य मह्यं निवेदय, अत्र कति अशोकवृक्षाः सन्ति?
यशोवर्द्धनः श्रीमन्! अत्र पञ्चाशत् अशोकवृक्षाः सन्ति।
हर्षवर्द्धनः अहो एषः सुगन्धः कुतः आयाति?
यशोवर्द्धनः सुगन्धस्तु मयापि अनुभूयते।
हर्षवर्द्धनः पश्य, उद्यानस्य पूर्वभागे एका पुष्पवाटिका विद्यते, ततः एव समायाति सुगन्धः।
यशोवर्द्धनः तत्र चलित्वा पश्यावः। अत्र तु शताधिकाः पाटलपादपाः सन्ति। अहं पाटलपुष्पाणि गणयामि। अस्यां वाटिकायां चत्वारिंशत् विकसितानि, पञ्चत्रिंशत् च अर्द्धविकसितानि कुसुमानि सन्ति।
हर्षवर्द्धनः मित्र! यावत् त्वया पाटलपुष्पाणि गणितानि तावत् मया जपाकुसुमानि गणितानि। अत्र चतुःपञ्चाशत् जपाकुसुमानि वर्तन्ते, येषां सुगन्धः सर्वत्र प्रसरति, वातावरणं सुरभितं सुरम्यं च करोति।

उपरि-प्रदत्तं वार्तालापम् आधृत्य अङ्कान् दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि सङ्ख्यावाचकैः पदैः पूरयत -

  1. अस्मिन् उपवने (20) ______ आम्रवृक्षाः सन्ति।
  2. उद्याने (50) ______ अशोकवृक्षाः सन्ति।
  3. वाटिकायां (40) ______ विकसितानि च अर्द्धविकसितानि कुसुमानि सन्ति।
  4. वाटिकायां (54) ______ गन्धकुसुमानि सन्ति।
  5. उद्याने (25) ______ निम्बवृक्षाः सन्ति।

Solutions for *: सङ्ख्या

सङ्ख्या
CBSE solutions for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० chapter * - सङ्ख्या - Shaalaa.com

CBSE solutions for संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० chapter * - सङ्ख्या

Shaalaa.com has the CBSE Mathematics संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० CBSE * (सङ्ख्या) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.

Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.

Concepts covered in संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० chapter * सङ्ख्या are .

Using CBSE संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० solutions सङ्ख्या exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.

Get the free view of Chapter *, सङ्ख्या संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० additional questions for Mathematics संस्कृत मणिका द्वितीयो भाग कक्षा १० CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×