हिंदी

∫ 1 Sin X + Sin 2 X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int\frac{dx}{\sin x + \sin 2x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x + 2 \sin x \cos x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\sin^2 x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos^2 x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos x \right) \left( 1 + \cos x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[\text{Putting }\cos x = t\]
\[ \Rightarrow - \sin x dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sin x dx = - dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{- dt}{\left( 1 - t \right) \left( 1 + t \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A}{t - 1} + \frac{B}{t + 1} + \frac{C}{1 + 2t}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)\]
\[\text{Putting t + 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = B \left( - 1 - 1 \right) \left( 1 - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = B \left( - 2 \right) \left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{1}{2}\]
\[\text{Putting t - 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = 1\]
\[1 = A \left( 1 + 1 \right) \left( 1 + 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( 2 \right)\left( 3 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{6}\]
\[\text{Putting 1 + 2t = 0}\]
\[t = - \frac{1}{2}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \times 0 + C \left( - \frac{1}{2} - 1 \right) \left( - \frac{1}{2} + 1 \right)\]
\[1 = C \left( - \frac{3}{2} \right) \left( \frac{1}{2} \right)\]
\[C = - \frac{4}{3}\]
Then,
\[I = \frac{1}{6}\int\frac{dt}{t - 1} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{4}{3}\int\frac{dt}{1 + 2t}\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{4}{3} \times \frac{\log \left| 1 + 2t \right|}{2} + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{2}{3}\log \left| 1 + 2t \right| + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| \cos x - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| \cos x + 1 \right| - \frac{2}{3} \log \left| 1 + 2 \cos x \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 61 | पृष्ठ १७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int\frac{\tan x}{\sec x + \tan x} dx\]

\[\int\frac{x^3 - 3 x^2 + 5x - 7 + x^2 a^x}{2 x^2} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

` ∫   sin x  \sqrt (1-cos 2x)    dx `

 


\[\int\frac{1}{\sqrt{1 + \cos x}} dx\]

\[\int\frac{a}{b + c e^x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin \left( x - \frac{\pi}{6} \right) \sin \left( x + \frac{\pi}{6} \right)} dx\]

\[\int x^3 \cos x^4 dx\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x^2}{\sqrt{1 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{1 + x^2} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + a^2} + \sqrt{x^2 - a^2}} dx\]

\[\int\frac{x + \sqrt{x + 1}}{x + 2} dx\]

\[\int \cot^n {cosec}^2 \text{ x dx } , n \neq - 1\]

\[\int\frac{x}{3 x^4 - 18 x^2 + 11} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\sqrt{4 + \tan^2 x}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x} dx\]

\[\int\frac{5 \cos x + 6}{2 \cos x + \sin x + 3} \text{ dx }\]

\[\int2 x^3 e^{x^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{dx}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 4 \right)}\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} dx\]

\[\int\left( x - 1 \right) e^{- x} dx\] is equal to

\[\int\frac{\sin x}{3 + 4 \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt{x + 1}}  \text{ dx }\]


\[\int\frac{x + 2}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]


\[\int\frac{\sin x}{1 + \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^4 + x^2 - 1}{x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^3}{\sqrt{x^8 + 4}} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int \left( x + 1 \right)^2 e^x \text{ dx }\]

\[\int\log \left( x + \sqrt{x^2 + a^2} \right) \text{ dx}\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2 - 2}{x^5 - x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×