हिंदी

∫ 1 Sin X + Sin 2 X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int\frac{dx}{\sin x + \sin 2x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x + 2 \sin x \cos x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\sin^2 x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos^2 x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos x \right) \left( 1 + \cos x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[\text{Putting }\cos x = t\]
\[ \Rightarrow - \sin x dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sin x dx = - dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{- dt}{\left( 1 - t \right) \left( 1 + t \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A}{t - 1} + \frac{B}{t + 1} + \frac{C}{1 + 2t}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)\]
\[\text{Putting t + 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = B \left( - 1 - 1 \right) \left( 1 - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = B \left( - 2 \right) \left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{1}{2}\]
\[\text{Putting t - 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = 1\]
\[1 = A \left( 1 + 1 \right) \left( 1 + 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( 2 \right)\left( 3 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{6}\]
\[\text{Putting 1 + 2t = 0}\]
\[t = - \frac{1}{2}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \times 0 + C \left( - \frac{1}{2} - 1 \right) \left( - \frac{1}{2} + 1 \right)\]
\[1 = C \left( - \frac{3}{2} \right) \left( \frac{1}{2} \right)\]
\[C = - \frac{4}{3}\]
Then,
\[I = \frac{1}{6}\int\frac{dt}{t - 1} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{4}{3}\int\frac{dt}{1 + 2t}\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{4}{3} \times \frac{\log \left| 1 + 2t \right|}{2} + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{2}{3}\log \left| 1 + 2t \right| + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| \cos x - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| \cos x + 1 \right| - \frac{2}{3} \log \left| 1 + 2 \cos x \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 61 | पृष्ठ १७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \cos^{- 1} \left( \sin x \right) dx\]

\[\int \left( a \tan x + b \cot x \right)^2 dx\]

\[\int\frac{x^3}{x - 2} dx\]

\[\int\frac{e^x + 1}{e^x + x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\left\{ 1 + \tan x \tan \left( x + \theta \right) \right\} dx\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx\]

\[\int \cot^5 \text{ x } {cosec}^4 x\text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{x^4 + 2 x^2 + 3} dx\]

\[\int\frac{x^2}{x^6 + a^6} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{8 + 3x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x + 7}{3 x^2 + 25x + 28}\text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x} dx\]

\[\int x \cos x\ dx\]

\[\int x^2 \text{ cos x dx }\]

\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} dx\]

\[\int e^x \left( \tan x - \log \cos x \right) dx\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{e^x}{x}\left\{ \text{ x }\left( \log x \right)^2 + 2 \log x \right\} dx\]

\[\int\frac{3 + 4x - x^2}{\left( x + 2 \right) \left( x - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{2 x^2 + 7x - 3}{x^2 \left( 2x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x + 1}{x \left( 1 + x e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{4 + x^4} \text{ dx }\] is equal to

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int\sqrt{\frac{x}{1 - x}} dx\]  is equal to


\[\int\frac{\cos2x - \cos2\theta}{\cos x - \cos\theta}dx\] is equal to 

If \[\int\frac{1}{\left( x + 2 \right)\left( x^2 + 1 \right)}dx = a\log\left| 1 + x^2 \right| + b \tan^{- 1} x + \frac{1}{5}\log\left| x + 2 \right| + C,\] then


\[\int \sec^4 x\ dx\]


\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int\frac{\log \left( \log x \right)}{x} \text{ dx}\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

Find :  \[\int\frac{e^x}{\left( 2 + e^x \right)\left( 4 + e^{2x} \right)}dx.\] 

 


\[\int\frac{x^2}{x^2 + 7x + 10}\text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×